دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد دانشگاه شهید باهنر کرمان انجمن حسابداری ایران
مجلة دانش حسابداری
دورۀ هشتم، شمارۀ ۴
زمستان ۱۳۹۶ ،پیاپی ۳۱
صص. ۶۵ تا ۹۲
نقش رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری در ویژگیهای
روانشناختی حسابرسان
 دکتر غالمحسین مهدوی
 امیر سروستانی
چکیده
استانداردهای حسابداری از مؤلفههای اصلی و اثرگذار در محیط کسب و کاار
است که حوزههای مختلفی را تحت تأثیر خود قرار میدهاد؛ حرفاة حسابرسای و
حسابرسان از جمله این موارد هستند. در ایان ژاهوهب باا اساتفاده از الزوساازی
معادالت ساختاری به بررسی نقب رویکردهای تادوین اساتانداردهای حساابداری
)استانداردهای مبتنی بر اصول و مبتنای بار قوا(ادر در ویهگیهاای روانشاناختی
حسابرسان ژرداخته شده است. در راساتای گاردآوری دادههاای ژاهوهب از یا
سناریوی شبهآزمایشی استفاده شده است که از نظار اساتاندارد حساابداری، در دو
سطح مبتنی بر اصول و مبتنی بر قوا(د دساتکاری شادهاند. یافتاههای حاصا از
ژهوهب بیانزر این است که استانداردهای مبتنی بر اصول در مقایسه با استانداردهای
مبتنی بر قوا(د، سطح باالتر ژاسخزویی فرآیندی و انزیزش شناختی حسابرساان را
در ژی دارد. همچنین، یافتههای ژهوهب نشان داد ناو اساتانداردهای حساابداری،
تأثیر معناداری بر سطح شواهد درخواستی حسابرسان نادارد لایکن اساتانداردهای


استاد حسابداری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

دانشجوی دکتری حسابداری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
نویسندۀ مسئول مقاله: امیر سروستانی )com.gmail@amir.Sarvestani: Email)
۹۶/۷/۱۸ :پذیرش تاریخ ۹۶/۲/۱۸ :دریافت تاریخ
DOI: 10.22103/jak.2017.10252.2393
۶۶ /نقش رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری در ویژگیهای روانشناختی حسابرسان
مبتنی بر اصول به صورت غیرمستقیم از طریق میاانییگری ژاساخزویی فرآینادی،
سطح شواهد درخواستی حسابرس را افزایب میدهد. اثرگذاری مستقیم ژاسخزویی
فرآیندی بر سطح شواهد درخواستی نیز از دیزر یافتههای ژهوهب است. باا وجاود
این، نتایج بیانزر آن است که انزیزش شناختی تاأثیر معنااداری بار ساطح شاواهد
درخواستی حسابرس ندارد. در میمو ، نتایج این ژاهوهب حااکی از تاأثیر م بات
استانداردهای حسابداری مبتنی بر اصول در سطح ژاسخزویی فرآینادی و انزیازش
شناختی حسابرسان است. این نتییه مؤید این است که رویکرد مبتنی بر اصول باید
بیب از ژیب مورد توجه استانداردگذاران و سیاستگذاران در حوزه حساابداری و
حسابرسی قرار گیرد.
واژههای کلیدی: استانداردهای حسابداری، ژاسخزویی فرآینادی، انزیازش شاناختی، شاواهد
حسابرسی.
مقدمه
رویکرد مبتنی بر قواعد و رویکررد مبتنری برر ا رول، دو رویکررد ا ر ی و فراریرر در
حروزۀ تردویا اسرتانداردحای حسرابداری اسرت. اسرتانداردحای حسرابداری قاعردهمحرور،
اسررتانداردحایی مشرررود و دارای رر قرمزحررای عینرری اسررت. در مقابررا، اسررتانداردحای
ا ولمحور، استانداردحایی ک ی و مست زم قضاوت است. در طری دو دحرة ا یرر بح حرای
زیادی در صوص تأثیر رویکردحای تدویا استانداردحای حسرابداری )رویکررد مبتنری برر
۲ و رویکرد مبتنی بر قواعد ۱ ا ول
( بر کیفیت رزارشگری مالی و راحکارحرای عل ری مرورد
استفاده در فرآیند تجزیه و تح یا معامالت و رویدادحای مالی مطرد شده اسرت. از ابتردای
قرن ۲۱ میالدی، حرکت فزایندهای به سرلت پرذیرش رویکررد مبتنری برر ا رول بره وسری ه
نهادحای تدویاکننده استانداردحای حسابداری آغاز شده است. ایرا حرکرت در ایرران نیرز
م لوس بوده و استانداردحای مصوب فع ی متلایا به استانداردحای بیاالل ی اسرت کره برر
اساس رویکرد مبتنی بر ا ول تدویا شدهاند )ساعی و حلکراران، ۱۳۹۲ .)ایرا تیییررات در
حررالی انجررام میشررود کرره پ وح حررای انجررام شررده در رذشررتة نزدیرر ، احلیررت تررأثیر
۳ استانداردحای حسابداری برر قضراوت و پاسرگگویی
حسابرسران را نشران میدحنرد )ماننرد
مجله دانش حسابداری/ دورۀ هشتم/ ش ۴ /زمستان ۱۳۹۶ /پیاپی ۳۱ /۶۷
سرگوویا و حلکراران، ۲۰۰۹؛ آرور یرا و حلکراران، ۲۰۱۱؛ و کروحا و حلکراران، ۲۰۱۳٫)
افزون بر ایا، از سویی یافتهحای بر ی پ وح حای انجام شده در دا را کشرور بیرانگر آن
است که عواما محیطی میتواند بر کیفیت حسابرسی اثررذار باشد )به عنوان نلونه، ایلانی
برندق و حلکاران، ۱۳۹۵ )و از سوی دیگرر، اسرتانداردحای حسرابداری یکری از مهر ترریا
متییرحای محیطی حاک بر فضای حسابرسی است.
حسابرسان باید قادر باشند که قضاوت ود را دربرارۀ تطراب معرامالت و رویردادحای
حسابداری با استانداردحای حسابداری مربوط، در برابر ارزیابی سرمایهرذاران، ناظران بازار
سرمایه و مراجع قضایی، به نحو مناسبی توجیه کرده و پاسگگو باشرند )پیتچروا و حلکراران،
۲۰۱۴ .)ایا در حالی است که اسرتانداردحای حسرابداری ملکرا اسرت از نررر رراحت و
پیچیدری متفاوت باشد و از ایا رو مست زم قضراوت بیشرتر و در نهایرت پاسرگگویی براتتر
باشد. در سایر کشورحا، پ وح حای بسیاری اثر استانداردحای حسرابداری را برر قضراوت و
۴ وی ریحای روانشنا تی حسابرسان از جل ه پاسگگویی و انگیزش
آنان، بررسی کردهانرد
)به عنوان نلونه، ترامپیتر، ۱۹۹۴؛ حاکنبراک و ن سون، ۱۹۹۶؛ نگ و تان، ۲۰۰۳؛ سرگوویا و
حلکاران، ۲۰۰۹؛ کوحا و حلکاران، ۲۰۱۳؛ پیتچوا و حلکاران، ۲۰۱۴؛ برراون و حلکراران،
۲۰۱۵ و باکوف و حلکاران، ۲۰۱۶ )و تا حدودی به نتایج متناقضی نیز رسیدهاند.
موضوع پاسگگویی و انگیزش حسابرسان از جل ه موضوعاتی است که در ایران کلتر
مورد توجه واقع شده اسرت و در نتیجره پ وح حرای انردکی در صروص آن انجرام شرده
است. ح چنیا، محی حسابداری و رزارشگری مالی ایران در حال تجربة ی تیییر مه و
۵ بنیادی یعنی حرکت به سلت پرذیرش کامرا اسرتانداردحای بیاالل ری رزارشرگری مرالی
است؛ استانداردحایی که تا حد امکان با رویکرد مبتنی بر ا ول تدویا شردهاند. از ایرا رو،
پ وح حاضر برای نگستیا برار در ایرران، بره بررسری ایرا مسرئ ه پردا تره اسرت کره آیرا
رویکردحای تدویا استانداردحای حسابداری )مبتنی بر ا ول یا مبتنی بر قواعد( ترأثیری برر
۶۸ /نقش رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری در ویژگیهای روانشناختی حسابرسان
پاسررگگویی، انگیررزش و قضرراوت حسابرسرران در مررورد سررطخ شررواحد در واسررتی برررای
تصلی ریری دارد یا یر؟
سا تار بقیة مقالره بره ایرا رورت اسرت کره در ابتردا ادبیرات پر وح شراما پیشرینة
پ وح مورد بح قرار میریررد. پرا از آن روش پر وح و مروارد مررتب برا آن ارائره
میشود. نتایج مرتب با آمار تو یفی و استنباطی، قسلت بعدی مقاله را تشکیا واحرد داد.
در انتها نیز بح و نتیجهریری مطرد واحد شد.
مبانی نظری
رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری
رویکردحای تدویا استانداردحای حسابداری )مبتنی برر قواعرد و مبتنری برر ا رول( از
زمان رسواییحای مالی ایجاد شده در اوایا دحة ۲۰۰۰ میالدی مورد بح و توجره بیشرتری
قررار ررفرت )سرگوویا و حلکراران، ۲۰۰۹ .)در رویکررد مبتنری برر قواعرد، اسرتانداردحای
حسابداری بر اساس قواعدی از پی تعییاشده بنا نهاده شده است )ن سرون، ۲۰۰۳ .)قواعرد
شراما معیارحرای راص، حرد آسرتانهحای مشرگ ، محردودیت در دامنره، مروارد اسرت نا،
اولویتحای جرایگزیا، راحنلرای برهکارریری مشررود و غیرره اسرت )مراینا، ۲۰۰۷ .)در
تدویا استاندارد بر پایه قواعد، ملکا است تنها به شکا توجه شود و محتوا از دسرت بررود
در حالی که در تدویا استاندارد بر پایه ا ول به محتوا و واقعیتحرا نیرزتوجره میشرود. در
نتیجه، به نرر میرسد با استفاده از رویکرد مبتنی برر ا رول، اطالعراتی مربروطتر نسربت بره
رویکرد مبتنی برر قواعرد در راسرتای حردفحای رزارشرگری مرالی تهیره و ارائره شرود. در
اسررتانداردحای مبتنرری بررر ا ررول بایررد بسرریاری از رحنلودحررای بررهکارریری و تفسرریرحای
غیرضروری حذف شود و است ناحا کاح یابد. البته، ایرا اسرت ناحا ناشری از دامنرة شرلول و
دورۀ رذار بهکارریری استانداردحا است )رحلانی و اکرمری، ۱۳۹۰ .)رویکررد حسرابداری
مبتنی بر ا ول نیاز به وجود راحنلرا و تفسریر اسرتانداردحا را منتفری نلیسرازد، امرا در عریا
حال، حدف از ایا روش باید ارائة راحنلای بهکارریری و تفسیر در مورد موضوعحای مهر
باشد و بقیه به قضاوت حرفهای حسابدار و حسابرس وارذار شود.
مجله دانش حسابداری/ دورۀ هشتم/ ش ۴ /زمستان ۱۳۹۶ /پیاپی ۳۱ /۶۹
۶ حیئت استانداردحای حسابداری مالی آمریکا
معتقد است رویکرد مبتنی بر ا رول، در
جایی که ا ول موجود در استانداردحای حسابداری با حسرا نیرت و در تطراب برا حردف و
رود استاندارد به کار نرود، منجر به سوء استفاده واحد شد )آرور یا و حلکاران، ۲۰۱۱٫)
پاسخگویی فرآیندی و رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری
پاسگگویی از جل ره مفراحی مطررد در زمینره روانشناسری اسرت و روانشناسران ایرا
مفهوم را حداقا از دو بُعد مه طبقهبندی میکنند. سیگاجاکوبز و یراتا )۱۹۹۶ )دو نروع
و پاسرگگویی فرآینردی ۷ متفاوت پاسگگویی را برر میشرلارند: پاسرگگویی پیامردی
۸
. برر
اساس تعریر ارائره شرده از ایرا دو، در پاسرگگویی پیامردی، فررد بایرد در قبرال کیفیرت
روجری علرا انجرام شرده بره وسری ه وی توجیره مناسرب داشرته باشرد امرا در پاسرگگویی
فرآیندی، افراد باید دلیا و توجیه مناسبی را در صوص فرآیندی ارائه دحند، که منجرر بره
انتگاب اقدام یا علا انجام شده است.
۹ افرررادی کرره دارای وی ررری پاسررگگویی فرآینرردی حسررتند
، انترررار دارنررد در قبررال
فرآیندحای تصلی ریری فارغ از نتیجره ایرا تصرلی حا در برابرر ارزیابیکننردران، م رزم بره
پاسررگگویی باشررند )لیبرری و حلکرراران، ۲۰۰۴ .)نرریررهحا و یافتررهحای تجربرری در رشررتة
روانشناسری مدیرد ایرا اسرت کره پاسرگگویی فرآینردی تفکرر چنرد بُعردی، مطابقرت برا
استانداردحا و دقت در تصلی ریری را ارتقا بگشیده و اقدامات شنا تی و نیراز بره پرردازش
کاما اطالعات را افزای میدحد )تتالک و کی ، ۱۹۸۷؛ سایلونسا و اسرتا، ۱۹۹۲؛ مررو و
متوویدلو، ۱۹۹۵ و سیگاجاکوبز و یاتا، ۱۹۹۶ .)پاسگگویی فرآیندی سبب میشرود کره
بیشتری را از ود نشان دحند و با دقت بیشرتری اطالعرات مربروط ارائره ۱۰ افراد توجه نقادانه
شده را مورد توجه قرار داده و تح یا کننرد. دی درو و حلکراران )۲۰۰۰ )نشران دادنرد کره
پاسگگویی فرآیندی موجب میشود مذاکرهکنندران توجه مضاعفی به اطالعات رد و بدل
شده داشته باشند و اطالعات جدید را در درک بهتر از کار در حال انجام، د الت دحند.
با در نررر رررفتا نترایج پ وح حرای انجرام شرده در رشرتة روانشناسری، پاسرگگویی
فرآیندی حسابرس ملکا است تحت تأثیر رویکردحرای تردویا اسرتانداردحای حسرابداری
۷۰ /نقش رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری در ویژگیهای روانشناختی حسابرسان
قرار ریرد. از آنجا که استانداردحای حسابداری مبتنی بر ا ول، استانداردحایی ک ی و بدون
قواعد و با حد آستانهحای مشگ حستند، حسابرسانی که با چنریا اسرتانداردحایی سرروکار
دارند، احتلاتً با محدودیت ک تری در انتگاب فرآیند مورد استفاده برای رسریدن بره یر
تصلی مواجه حستند )پیتچوا و حلکاران، ۲۰۱۴ .)بر ایا اسراس انتررار مریرود، زمرانی کره
استانداردحا راحت و تجویز کلتری پیرامون رویهحای مناسب دارند، حسابرسران احسراس
نیاز مضاعفی را در صوص توجیه فرآیند مورد استفاده در رسیدن به ی تصلی مشرگ
حسابرسی داشته باشند. از ایا رو، فرضیة اول پ وح به شرد زیر ارائه شده است:
فرضیة اول: استانداردحای حسابداری مبتنی بر ا ول در مقایسه با استانداردحای حسرابداری
مبتنی بر قواعد، سطخ باتتر پاسگگویی فرآیندی حسابرسان را در پی واحد داشت.
انگیزش شناختی و رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری
در حوزۀ روانشناسی، انگیزش شنا تی
را تلایا بره توسرعه و حفر درکری دقیر و ۱۱
غنری از حسرتی تعریر کردهانرد )دیدرو و حلکراران، ۲۰۰۶ .)برر اسراس نرریرة پرردازش
در روانشناسری شرنا تی، راهحرایی کره افرراد اطالعرات را مرورد پرردازش قررار ۱۲ دورانره
میدحند را میتوان از سب سریع، کارآ و راحت ترا روش حدفلنرد، آراحانره و پرزحلرت
ترتیببندی کرد. انگیزش شنا تی باعر واحرد شرد افرراد بره رورتی دقیر ، حدفلنرد و
متفکرانه درریر پردازش اطالعات شوند )ونک ی و حلکاران، ۲۰۰۴ .)انگیزش شرنا تی را
میتوان با مشگصهحای ذاتی افراد از قبیا میا به شنا ت و کنجکاوی بیشرتر و ح چنریا بره
عواما محیطی مرتب دانست )پیتچوا و حلکاران، ۲۰۱۴٫)
در حرروزۀ کرراری حسابرسرران، یکرری از مه تررریا عوامررا محیطرری، اسررتانداردحای
حسابداری حاک بر آن محی است که به عنوان ی معیار معتبر و مصروّب، حسابرسران از
آن استفاده میکنند. حلانرونه که ذکر شد، استانداردحای حسابداری با توجره بره رویکررد
استفاده شده در تدویا آنها، از نرر راحت و ابهام متفاوت حستند و ایرا امرر میتوانرد برر
انگیزش شنا تی حسابرس تأثیررذار باشد؛ زیرا شواحد تجربی موجود به طور ضلنی بیانگر
آن است که میزان ابهام موجود به حنگام تصلی ریرری، انگیرزش فررد را تحرت ترأثیر قررار
مجله دانش حسابداری/ دورۀ هشتم/ ش ۴ /زمستان ۱۳۹۶ /پیاپی ۳۱ /۷۱
میدحد )به عنوان نلونره، حیرا و مروی رد، ۲۰۰۲ )و روانشناسری شرنا تی، انسران را موجرود
پردازشکنندۀ اطالعات و مسئ هرشا ت قری میکنرد. بنرابرایا، نررر بره اینکره اسرتانداردحای
مبتنری برر ا رول بره دلیرا ک ری برودن و عردم رراحت، از ابهرام بیشرتری در مقایسره برا
استانداردحای مبتنری برر قواعرد بر روردار اسرت، مریتروان انتررار داشرت در شررایطی کره
استانداردحای مبتنی بر ا ول مالک علرا اسرت، حسابرسران انگیرزش شرنا تی بیشرتری از
ود نشان دحند. افزون بر ایا، انگیرزش شرنا تی حسرابرس مریتوانرد از بابرت پاسرگگویی
فرآیندی ناشی از اسرتانداردحای مبتنری برر ا رول نیرز تحریر شرود )پیتچروا و حلکراران،
۲۰۱۴ .)بنابرایا، فرضیة دوم پ وح به شرد زیر است:
فرضیة دوم: استانداردحای حسابداری مبتنی بر ا ول در مقایسه با استانداردحای حسابداری
مبتنی بر قواعد، سطخ باتتر انگیزش شنا تی حسابرسان را در پی واحد داشت.
سطح شواهد درخواستی حسابرس
سطخ کلی و کیفی شواحد حسابرسی از جل ه موضوعات بح برانگیز در حسابرسری
است و حسابرسان در راستای تعیریا ایرا دو بُعرد شرواحد حسابرسری در نهایرت از قضراوت
حرفهای ود استفاده میکنند حرچند بر ی وی ریحای محیطری و ذاتری نیرز ملکرا اسرت
میزان و کیفیت شواحد در واستی حسابرسان را تحت تأثیر قرار دحد.
استانداردحای با راحت کلتر، مست زم قضاوت حرفهای بیشتر حسابرسان است و ایا
امر میتواند طر اقامة دعوی ع یه حسابرسران و محکومیرت آنران در دادراهحرا را افرزای
دحد. پ وح حای متعددی در سراسرر جهران پیرامرون ایرا موضروع انجرام شرده اسرت کره
حلگی رواه بر ایا مدّعا است )به عنروان نلونره، دان سرون و حلکراران، ۲۰۱۲ و کرادوس و
مرسر، ۲۰۱۲ .)از ایا رو، میتوان چنیا انترار داشت کره حسابرسران بره حنگرام مواجهره برا
استانداردحای حسابداری مبتنی بر ا ول )که از راحت کلتری بر وردارنرد( در راسرتای
کاح ریسکی که متوجه آنان واحد شد، شواحد و مردارک حسابرسری بیشرتری را مرورد
بررسی قرار دحند.
۷۲ /نقش رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری در ویژگیهای روانشناختی حسابرسان
نتررایج پ وح حررای انجررام شررده در رشررتة روانشناسرری نشرران میدحررد کرره افررزای
پاسگگویی فرآیندی، تصلی ریرندران را بره سرلت آزمرون و ارزیرابی بیشرتر اطالعرات و
شررواحد در تصررلی ریری سرروق میدحررد )تررتالک و برروتگر، ۱۹۸۹ .)تررالش برررای بهبررود
پاسگگویی فرآیندی سبب میشرود افرراد بره رورتی حوشرلندانه، ک یرة شرواحد مربروط و
موجود را در نرر ررفته، در کنار یکدیگر قرار دحند )لیبری و حلکراران، ۲۰۰۴ .)افرزون برر
نیرز افرزای ۱۳ ایا، به دلیا اینکه با افرزای پاسرگگویی فرآینردی نیراز بره رود-تروجیهی
مییابد، میتوان انترار داشت در مجلوع نیاز به شواحد ح بیشتر شود.
از منرر کرورالنسکی )۱۹۸۹ ،)رواب مهلی بریا انگیرزش شرنا تی تصرلی ریرنده و
نیاز به شواحد وجود دارد. به اعتقاد وی افرادی که از انگیزش شنا تی براتیی بر وردارنرد،
اطالعات و شواحد جدید را به ورت قابا توجهی در فرآیند تصرلی ریری رود د الرت
میدحند، اما افراد دارای انگیزش شنا تی ک ، حا نیراز بره اتلرة
زودرسری دارنرد کره ۱۴
سبب میشود انگیزش آنان در برابر اطالعات و شواحد جدید ا طالحاً دچار »انجلراد
« یرا ۱۵
»انسداد ذحنی
« شود. یافتهحای پ وح مایسر ا و کرورالنسرکی )۱۹۸۷ )نیرز بیرانگر آن ۱۶
بود که انگیزش شنا تی بات، قدرت فرضیهپردازی را افزای میدحد و سبب میشود توجه
به فرضیهحای جایگزیا تشدید شود. ایا در حالی است که فرضیهپردازی و در نررر رررفتا
فرضیهحای جایگزیا، نیاز و تالش برای کسب شواحد را افزای میدحد. با توجه به مطالرب
مطررد شرده در صروص آثرار نروع اسرتانداردحای حسرابداری، پاسرگگویی فرآینردی و
انگیزش شنا تی بر نیاز به کسب شواحد، فرضیهحایی به شرد زیر ارائه شده است:
فرضیة سوم: حسابرسان به حنگرام اسرتفاده از اسرتانداردحای مبتنری برر ا رول در مقایسره برا
استانداردحای مبتنی بر قواعد، شواحد بیشتری کسب میکنند.
فرضیة چهارم: پاسگگویی فرآیندی حسابرسران ترأثیر م برت و معنراداری برر سرطخ شرواحد
در واستی حسابرسان دارد.
مجله دانش حسابداری/ دورۀ هشتم/ ش ۴ /زمستان ۱۳۹۶ /پیاپی ۳۱ /۷۳
فرضریة پرنج : انگیررزش شرنا تی حسابرسران تررأثیر م برت و معنراداری بررر سرطخ شررواحد
در واستی حسابرسان دارد.
فرضیة شش : پاسگگویی فرآیندی حسابرسان در رابطه بیا نوع استانداردحای حسرابداری و
سطخ شواحد در واستی آنان نق میانجی دارد.
فرضیة حفت : انگیزش شنا تی حسابرسران در رابطره بریا نروع اسرتانداردحای حسرابداری و
سطخ شواحد در واستی آنان نق میانجی دارد.
در مجلوع با توجه به مطالب مطرد شرده و ح چنریا فرضریهحای ارائره شرده، الگروی
مفهومی به شکا ارائه شده در نلودار شلارۀ ۱ است:
نمودار شمارۀ ۱ .الگوی مفهومی پژوهش
روششناسی پژوهش
روش پژوهش
ایا پ وح از حی حدف یر پر وح کراربردی اسرت. روش مرورد اسرتفادۀ آن،
روش آزمایشی است. برای جلعآوری اطالعات از دو روش علده استفاده شده است. ابتردا
برای تبییا ادبیات نرری پ وح ، با استفاده از شیوۀ کتابگانهای به جلعآوری مبرانی نررری
مبادرت شد. پا از مطالعة نرری، با ارائة سناریو بره آزمودنیحرای پر وح و سرپا ارائرة
پرسشنامه و کسب نرر از آزمودنیحا، دادهحای مورد نیاز برای تجزیره و تح یرا فرضریهحای
نوع استانداردهای
حسابداری
پاسخگویی
فرآیندی
انگیزش شناختی
سطح شواهد
درخواستی
۷۴ /نقش رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری در ویژگیهای روانشناختی حسابرسان
پ وح جلعآوری شد. سناریوی ایا پ وح در صوص طبقهبندی یر رویرداد اجراره
)اجارۀ عل یاتی یا اجارۀ سرمایهای( است. ابزار جلعآوری دادهحای ایا پ وح شراما سره
بگ است. اولیا بگ پا از ارائة توضریحاتی مگتصرر در صروص موضروع پر وح ،
پرس حایی را در مرورد وی رریحرای علرومی آزمرودنی مطررد مریکنرد. در بگر دوم،
سناریوی پ وح که پیرامرون اجراره یر سروله تولیردی اسرت، از آزمرودنی در واسرت
میشود تا پا از مطالعة کاما و برا دقرت سرناریو و اسرتاندارد حسرابداری اجراره کره پیررو
سناریو ارائه شده است، نوع اجاره )اجارۀ عل یاتی یا اجارۀ سرمایهای( را مشرگ کنرد. در
واقع، سناریوی پ وح برای ک یة آزمودنیحا یکسران اسرت، امرا معیرار تصرلی ریرری کره
حلان استاندارد حسابداری اجاره است، برای بر ی آزمودنیحا قاعدهمحرور و بررای بر ری
دیگر ا ولمحور ارائه شده است. در بگ سوم، پرسشنامهای ارائه شده است که از طریر
آن میزان ا ولمحروری یرا قاعردهمحروری اسرتاندارد حسرابداری ارائره شرده، پاسرگگویی
فرآیندی، انگیزش شرنا تی و سرطخ شرواحد در واسرتی آزمرودنیحرای پر وح سرنجیده
میشود.
جامعه و نمونۀ آماری پژوهش
جامعة آماری ایا پ وح را ک یرة اعضرای جامعرة حسرابداران رسرلی ایرران تشرکیا
میدحد. به منرور تعییا حج نلونه مورد نیراز پر وح ، برا در نررر رررفتا تعرداد اعضرای
جامعة حسابداران رسلی ایران در زمان توزیع سرناریو و پرسشرنامهحای پر وح ، از فرمرول
کوکران استفاده شده و حج نلونة تعییا شده است. در زمان توزیع پرسشنامهحای پر وح
و بر اساس اطالعات مندرج در درراه اینترنتی جامعرة حسرابداران رسرلی بره شررد جردول
شلارۀ ۱ ،مجلوع اعضای جامعه )به است نای افراد تع ی یا لیو عضویت شده( برابرر برا ۲۲۵۸
نفر بود. بنابرایا، با استفاده از فرمرول کروکران در سرطخ طرای ۶ ،%تعرداد نلونرة آمراری
پ وح برابر با ۲۳۸ نفر به دست آمد. با توجه به احتلال عدم پاسگگویی یا عردم بازرشرت
پرسشنامهحای ارسالی، ۹۰ عدد پرسشنامه مازاد بر تعداد مرورد نیراز )۲۳۸ )یعنری تعرداد ۳۲۸
عدد پرسشنامه توزیع شد. پا از توزیع سناریو و پرسشنامهحای پیوسرت آن و پیگیرریحرای
مجله دانش حسابداری/ دورۀ هشتم/ ش ۴ /زمستان ۱۳۹۶ /پیاپی ۳۱ /۷۵
چندباره، در نهایت ۲۱۲ پرسشنامه قابرا اسرتفاده، جلرعآوری و تح یرا شرد کره اطالعرات
مرتب با آنها در جدول شلارۀ ۱ ارائه شده است.
جدول شمارۀ ۱ .اطالعات جامعه و نمونۀ آماری پژوهش
سلت اعضا
جامعه تعداد توزیع شده نلونه جلعآوری شده
تعداد در د تعداد در د تعداد در د
%۳۹ ۸۲ %۳۱ ۱۰۳ %۴۱ ۹۳۳ مدسسه شری
%۴ ۹ %۷ ۲۲ %۱۴ ۳۱۰ جامعه عضو مدسسات در شاغا
%۰ ۰ %۳ ۱۱ %۲ ۵۳ انفرادی شاغا
%۲۷ ۵۸ %۲۲ ۷۱ %۹ ۲۱۲ حسابرسی سازمان در شاغا
%۳۰ ۶۳ %۳۷ ۱۲۱ %۳۴ ۷۵۰ غیرشاغا
%۱۰۰ ۲۱۲ %۱۰۰ ۳۲۸ %۱۰۰ ۲۲۵۸ جلع
روش تجزیه و تحلیل دادهها
در پ وح حاضر به منرور تجزیه و تح یرا دادهحرا و آزمرون فرضریهحای پر وح از
استفاده شده است. ایا رویکررد بره عنروان ۱۷ الگویابی معادتت سا تاری مبتنی بر واریانا
دومیا نسا روشحای معادتت سرا تاری، اف حرای ترازهای را بره روی پ وحشرگران ع روم
رفتاری و مدیریتی رشروده اسرت )محسرنیا و اسرفیدانی، ۱۳۹۳ .)افرزون برر ایرا، رویکررد
مذکور به تازری به وسی ه پ وحشگران حوزه مالی و حسابداری نیز مورد استفاده قرار ررفته
است )مانند دیانتی دی لی و حلکاران، ۱۳۹۵ و واجوی و کیامهر، ۱۳۹۵٫)
متغیرهای پژوهش و ابزارهای سنجش آنها
یکی از متییرحای مستقا پر وح حاضرر نروع اسرتانداردحای حسرابداری اسرت. نروع
اسرتانداردحای حسرابداری، در دو سرطخ مبتنری برر قواعرد و مبتنری برر ا رول دسرتکاری
شدهاند. آزمودنیحای پ وح )حسابرسان( در شرای مواجهره برا اسرتانداردحای مبتنری برر
ا ول، با استانداردی ک ی و بدون قرمزحای عینی در صوص نحوه طبقهبنردی اجراره
روبرو حستند و در شرایطی که با استانداردحای مبتنی بر قواعد سرر وکرار دارنرد، اسرتاندارد
دارای شرطحای عینی )۳ شرط( است. ح چنریا، بره منررور کلیسرازی متییرر مرذکور، دو
پرس در صوص میزان قواعد و رحنلودحای مستتر در استاندارد حسابداری ارائره شرده و
۷۶ /نقش رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری در ویژگیهای روانشناختی حسابرسان
از آزمودنیحای پ وح بر اساس طی لیکررت ۵ مقیاسری )از ی ری کر ترا ی ری زیراد(
نررسنجی شده است. ایا دو پرس به شرد زیراست:
۱ .به نرر شلا استاندارد حسابداری مذکور، تا چه میزان دارای قواعد و جزئیات است؟
۲ .بره نررر شرلا اسرتاندارد حسرابداری مرذکور، ترا چره میرزان رحنلرودی مشرگ بررای
تصلی ریری ارائه کرده است؟
تزم به ذکر است بر اساس نرر آزمودنیحای پ وح ، به رزینة » ی ی ک « امتیاز ۵ و
به رزینة » ی ی زیاد«، امتیاز ۱ ا تصاص داده شده است. نزدی بودن میرانگیا امتیازحرای
به دست آمده به عدد ۵ ،بیانگر ا ولمحوری استاندارد ارائه شرده اسرت و در رورتی کره
میررانگیا مررذکور برره عرردد ۱ نزدیرر باشررد، حرراکی از قاعرردهمحرروری اسررتاندارد اسررت.
ایا متییر مفهومی، در بگر نترایج پر وح مرورد بررسری قررار ۱۸ وارسیحای دستکاری
ررفته است.
پاسگگویی فرآیندی یکی دیگر از متییرحای پ وح اسرت کره در فرضریة اول متییرر
وابسته، در فرضیة چهارم متییر مستقا و در فرضیة شش متییرر میرانجیرراسرت. بره منررور
سرنج متییرر پاسرگگویی فرآینردی از پرسشرنامهای اسرتفاده شرده اسرت کره در ادبیرات
روانشناسی به طور رسرتردهای در پ وح حرای افررادی حلچرون ترتالک و کری )۱۹۸۷ ،)
تتالک و بوتگر )۱۹۸۹ ،)سیگاجاکوبز و یراتا )۱۹۹۶ )و پیتچروا و حلکراران )۲۰۱۴ )بره
کار رفته است. ایا پرسشنامه شاما ۵ رویه است که رویة نگست آن مربوط به پاسگگویی
در مورد چگونگی استفاده از استاندارد و رویهحای بعدی آن سرطخ پاسرگگویی حسرابرس
را در صرروص فرآینررد و چگررونگی اسررتفاده از اطالعررات و شررواحد در تصررلی ریری
میسنجد. رویهحای ایا پرسشنامه نیز براساس طی ۵ مقیاسی لیکرت سنجیده شدهاند.
انگیزش شنا تی نیز از جل ه متییرحای پ وح اسرت کره در فرضریة دوم نقر متییرر
وابسته، در فرضیة پنج متییر مستقا و در فرضیة حفت متییر میانجیرررا ایفا میکند. بررای
سنج ایا متییر، از پرسشنامه طراحی شده به وسری ه دیدرو و حلکراران )۲۰۰۶ )اسرتفاده
مجله دانش حسابداری/ دورۀ هشتم/ ش ۴ /زمستان ۱۳۹۶ /پیاپی ۳۱ /۷۷
شد. ایا پرسشنامه در پ وح پیتچوا و حلکاران )۲۰۱۴ )نیز به کرار رفتره اسرت. پرسشرنامه
مذکور دارای ۳ رویه است که بر اساس طی لیکرت )۵ مقیاسی( مقیاسبندی شده است.
سطخ شواحد در واستی حسابرس متییر وابسته پ وح است. بره منررور انردازهریری
سرطخ شرواحد در واسرتی حسابرسران، فهرسرتی از شرواحد حسابرسری شراما ۳۲ مرورد از
اطالعات معلول در حسابرسی که ملکرا اسرت بره حنگرام طبقهبنردی یر رویرداد اجراره
مدنرر قرار ریرد، به آزمودنیحای پ وح ارائه شده و از آنان در صروص میرزان احلیرت
)بر اساس طی ۵ مقیاسی لیکرت( شواحد مذکور در فرآیند تصلی ریری نررسرنجی شرده
است. از تعداد ۳۲ مورد شواحد حسابرسی، تعداد ۸ مورد از آنهرا، جرز شرواحد تشگیصری و
مرتب با تصلی اجاره است و مابقی شواحد مذکور جز شواحد غیرمرتب برا تصرلی اجراره
است. ایا شواحد بر اساس پ وح پیتچوا و حلکاران )۲۰۱۴ )و با کسب نرر از چند ترا از
برران حسابرسی و حسرابداران رسرلی بره منررور برومیسرازی برا شررای ایرران انتگراب
شدهاند.
یافتههای پژوهش
وارسیهای دستکاری
در ایا بگ ، اثربگشی دستکاری استانداردحای حسابداری آزمون شده است. ایا امر
از طریر مقایسرة میرانگیا امتیراز داده شرده توسر آزمرودنیحرا بره دو پرسشری کره میرزان
قاعدهمحوری یا ا ولمحوری را مشگ میکند، انجرام شرده اسرت. میرانگیا و انحرراف
معیار امتیازحای دو پرس مذکور به شرد جدول شلارۀ ۲ است.
آمرارۀ t و سرطخ معنراداری آزمرون مقایسرة میرانگیا پرسر اول بره ترتیرب ۸۹/۱۶ و
)۰۰۰/۰ )است و بیانگر تفاوت معنادار میانگیا امتیاز پاسخحای داده شده بره پرسر اول بره
وسی ه آزمودنیحای دریافتکننده استاندارد مبتنی بر ا ول و آزمودنیحرای دریافرتکننرده
استاندارد مبتنی بر قواعد است. ح چنیا آمارۀ t و سطخ معنراداری آزمرون مقایسرة میرانگیا
پرس دوم نیز به ترتیب ۰۵/۱۸ و )۰۰۰/۰ )است و حاکی از تفاوت معنادار میرانگیا امتیراز
پاسخحای داده شده به پرس دوم در بیا دو رروه است. بنابرایا، بر اساس نتایج آزمرون و
۷۸ /نقش رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری در ویژگیهای روانشناختی حسابرسان
میانگیاحای به دست آمده، دستکاری استاندارد حسابداری اثربگ بوده و حدف مردنرر
تحق یافته است.
جدول شمارۀ ۲ .میانگین و انحراف معیار پرسشهای سنجش اصولمحوری و قاعدهمحوری استاندارد
پرس اول پرس دوم
میانگیا انحراف معیار میانگیا انحراف معیار
آزمودنیحای دریافتکننده استاندارد حسابداری مبتنی بر ا ول ۷۹۶/۳ ۹۰۴/۰ ۹۸۱/۳ ۹۱۷/۰
۰/۹۷۶ ۱/۶۳۴ ۰/۹۱۶۵ ۱/۶۸۲ قواعد بر مبتنی حسابداری استاندارد دریافتکننده آزمودنیحای
آمار توصیفی
در جدول شلارۀ ۳ وی ریحای علرومی آزمودنیحرای پر وح ارائره شرده اسرت. از
جل ه نکات قابا ذکر در ایا صوص، سابقه کاری مناسب مشارکتکنندران در پر وح
است. ح چنیا، سلت شی ی ۶۰ نفر از آزمودنیحای پ وح سرپرسرت و سرپرسرت ارشرد
ذکرر شرده اسرت. ایرا امرر ناشری از ایرا اسرت کره حسرابداران رسرلی شراغا در سرازمان
حسابرسی با ایا سلت در حال فعالیت بودند. از ۹ نفر حسابدار رسلی شراغا در مدسسرات
عضو جامعه نیز ۲ نفر با سلت سرپرست ارشد و ۷ نفر برا سرلت مردیر فنری مشریول بودنرد.
سایر موارد ارائه شده نیز حاکی از تنوع و مناسب بودن وی ریحرای علرومی آزمودنیحرای
پ وح است.
آزمون الگوهای پژوهش
جلیع پ وحشگران از ی چارچوب واحد برای برازش الگوسازی معادتت سا تاری
به شرد زیر پیروی کردهاند )محسنیا ۱۹ واریانامحور یا حلان روش حداقا مربعات جزئی
و اسفیدانی، ۱۳۹۳:)
۱ .ارزیابی الگوی اندازهریری انعکاسی یا ترکیبی.
۲ .آزمون الگوی سا تاری.
۳ .آزمون الگوی ک ی PLS یا حداقا مربعات جزئی.
مجله دانش حسابداری/ دورۀ هشتم/ ش ۴ /زمستان ۱۳۹۶ /پیاپی ۳۱ /۷۹
جدول شمارۀ ۳ .ویژگیهای عمومی آزمودنیهای پژوهش
سطخ تحصیالت سلت شی ی سابقة کاری سا
مدرک تعداد سلت تعداد سال تعداد سال تعداد
کارشناسی ۱۱۲ سرپرست و سرپرست ارشد ۶۰ کلتر از ۱۰ ۵۸ بیا ۲۵ تا ۳۵ ۴۵
۸۴ ۴۵ تا ۳۵ بیا ۳۶ ۱۵ تا ۱۰ بیا ۷ مدیرفنی ۹۲ ارشد کارشناسی
دانشجوی دکتری ۳ شری مدسسه ۸۲ بیا ۱۵ تا ۲۰ ۳۵ بیا ۴۵ تا ۵۵ ۷۸
دکتری ۵ غیر شاغا ۶۳ بی از ۲۰ ۸۳ بی از ۵۵ ۵
جلع ۲۱۲ جلع ۲۱۲ جلع ۲۱۲ جلع ۲۱۲
آزمون الگوی اندازهگیری )پایایی و روایی(
الگوی اندازهریری، الگرویی اسرت کره در آن روابر بریا متییرحرای مشراحدهپرذیر و
مکنون مورد توجه قرار ررفتره و انردازهریرری مریشرود )محسرنیا و اسرفیدانی، ۱۳۹۳ .)در
ادبیات الگوسازی معادتت سا تاری، سره دیردراه از الگوحرای انردازهریرری وجرود دارد:
الگوی اندازهریری انعکاسی، الگوی اندازهریری ترکیبی یا سرازنده و الگروی سرا تاری برا
چندیا متییر مکنون و غیر مکنرون. در ایرا پر وح برر اسراس معیارحرایی حلچرون تعرداد
متییرحای مشاحدهپذیر سنج متییر پنهان و میزان ح بسرتگی بریا متییرحرای مشراحدهپرذیر
مررذکور، الگرروی انرردازهریررری متییرحررای پنهرران مشررگ شررده اسررت. متییرحررای پنهرران
پاسگگویی فرآیندی و انگیرزش شرنا تی برر اسراس الگروی انعکاسری سرنجیده شردهانرد و
متییرحای پنهان نوع استانداردحای حسابداری و سطخ شواحد در واسرتی حسرابرس نیرز برر
)سرازراری درونری( در الگروی ۲۰ مبنرای الگروی ترکیبری انردازهریرری شردهانرد. پایرایی
اندازهریری ترکیبی، به ایا دلیا که ح بستگی میران متییرحرای مشراحدهپرذیر ملکرا اسرت
م بت، منفی یا فر باشد و ح چنیا مقادیر طا در سرطخ متییرحرای مشراحدهپرذیر ترکیبری
حر رررا و ۲۱ اندازهریری نلیشود، چندان معنادار نیستند و حتی مباحر مربروط بره روایری
تشگیصی نیز در ایا نوع الگوحرا کراربردی نردارد )محسرنیا و اسرفیدانی، ۱۳۹۳ بره نقرا از
بارازی و حلکاران، ۱۹۹۱ و بولا، ۱۹۸۹ .)بنابرایا، در ایا بگ به بررسی پایایی و روایی
متییرحای پاسگگویی فرآیندی و انگیرزش شرنا تی پردا تره شرده اسرت کره برا اسرتفاده از
۸۰ /نقش رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری در ویژگیهای روانشناختی حسابرسان
الگوی انعکاسی سنجیده شدهاند. در ابتدا پایایی الگوی اندازهریری بررسی شرده اسرت. در
۲۲ و پایایی مرکب۲۳ ایا راستا از دو معیار آلفای کرونباخ
استفاده شده اسرت. حرداقا سرطخ
مناسب معیارحای مذکور ۷/۰ است. در جردول شرلارۀ ۴ مقرادیر آلفرای کرونبراخ و پایرایی
مرکب مربوط به متییرحای پنهان پ وح ارائره شرده و حراکی از پایرایی مناسرب الگوحرای
اندازهریری است.
ح چنیا، در جدول شلارۀ ۴ ،با اسرتفاده از معیرار متوسر واریرانا اسرتگراج شرده
۲۴
)AVE )به بررسی روایی حلگرا
پردا تره شرده اسرت. منررور از شرا روایری حلگررا ۲۵
سرنج میرزان تبیریا متییرر پنهران بره وسری ه متییرحرای مشراحدهپذیر آن اسرت )برارک ی و
حلکاران، ۱۹۹۵ .)حداقا مقدار مناسب برای معیار متوسر واریرانا اسرتگراج شرده عردد
.است ۰/۵
جدول شمارۀ ۴ .آزمون پایایی و روایی همگرای سازههای پژوهش
سطخ
قابا قبول
متوس واریانا
استگراج شده
سطخ
قابا قبول
پایایی
مرکب
سطخ
قابا قبول
آلفای
کرونباخ
متییر پنهان پ وح
۰/۵
۰/۶۳۲
۰/۷
۰/۸۹۵
۰/۷
پاسگگویی فرآیندی .۸۵۲/۰
۰/۶۸۸ ۰/۸۶۸ ۰/۷۷۳ تی شنا انگیزش
آزمون الگوی ساختاری
در ایا قسلت با استفاده از معیارحایی حلچون ضریب تعییا، ارتبراط پی بریا الگروی
و آمارهحای t مربوط به آنها به بررسی کیفیت الگروی سرا تاری ۲۶ سا تاری، ضرایب مسیر
و آزمون فرضیهحای پ وح پردا ته شده است. در نلرودار شرلارۀ ۲ کره از روجیحرای
نرمافزار است، ضرایب مسیر و ضریب تعییا متییرحای پنهان درونزای پر وح ارائره شرده
است. ضریب تعییا نشان میدحد چند در د از تیییرات متییر درونزا توس متییرر بررونزا
تبیریا میشرود. مقرادیر ۶۷/۰ ،۳۳/۰ و ۱۹/۰ بررای متییرحرای مکنرون درونزا )وابسرته( در
الگوی مسیر سا تاری )درونی( به ترتیب قابا توجه، متوس و ضعی تو ی شرده اسرت
ولی چنانچه متییر مکنون درونزا تحت تأثیر تعرداد معردودی متییرر بررونزا باشرد، مقرادیر
مجله دانش حسابداری/ دورۀ هشتم/ ش ۴ /زمستان ۱۳۹۶ /پیاپی ۳۱ /۸۱
متوس ضریب تعییا نیز قابا پذیرش است )محسنیا و اسفیدانی، ۱۳۹۳ به نقرا از حنسر ر و
حلکاران، ۲۰۰۹ .)بنابرایا، بر اساس اطالعات مندرج در نلرودار شرلارۀ ۲ ،ضررایب تعیریا
متییرحای مکنون که در دا ا دایرهحای نلودار مشگ است در حد مناسب و قابا قبرولی
است.
در جدول شلارۀ ۵ و نلودار شلارۀ ۳ اطالعات مرتب برا مسریرحای الگروی سرا تاری
پ وح ارائره شرده اسرت. سرتون آ رر جردول مرذکور بیرانگر آمرارۀ t مسریرحای الگروی
سا تاری است و معناداری ضرایب مسیر با استفاده از آنها مشگ میشود. چنانچره مقردار
به دست آمده باتتر از حداقا آمارۀ t در سطخ اطلینان مورد نرر باشد، نلیتروان رابطره یرا
فرضیة مورد نرر را رد کرد. در سطخ معنراداری ۹۰ ،%۹۵ %و ۹۹ %ایرا مقردار بره ترتیرب برا
حداقا آمارۀ t 64/1 ،۹۶/۱ و ۵۸/۲ مقایسه میشود )محسنیا و اسفیدانی، ۱۳۹۳ .)در ادامه،
با استفاده از اطالعات مندرج در نلودار شلارۀ ۲ جدول شلارۀ ۵ به بررسی فرضریهحای اول
تا پنج پ وح پردا ته شده است.
نمودار شمارۀ ۲ .ضرایب مسیر الگو و ضریب تعیین متغیرهای پنهان پژوهش
۸۲ /نقش رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری در ویژگیهای روانشناختی حسابرسان
نمودار شمارۀ ۳ .آمارۀ t ضرایب مسیر الگوی ساختاری پژوهش
جدول شمارۀ ۵ .آمارۀ t مسیرهای الگوی ساختاری پژوهش
مسیرحای الگوی سا تاری
Original
Sample
(O)
Sample
Mean
(M)
Standard
Error
(STERR)
T Statistics
(|O/STERR|)
۱۴/۷۷۹ ۰/۰۴۲۵ ۰/۶۲۸ ۰/۶۲۹ )پاسگگویی )استاندارد نوع
۱۳/۸۶۵ ۰/۰۴۳۹ ۰/۶۱۲ ۰/۶۱۰ )تی شنا انگیزش )استاندارد نوع
۰/۰۳۰۵ ۰/۱۱۴۶ ۰/۰۰۳۱۶ -۰/۰۰۳۵ )واستی در شواحد )استاندارد نوع
۶/۹۰۷ ۰/۱۰۴۲ ۰/۷۴۰۶ ۰/۷۱۹۶ )واستی در شواحد )پاسگگویی
۱/۴۴۷ ۰/۱۰۲۳۷ ۰/۱۶۱۹ ۰/۱۴۸۱ )واستی در شواحد )تی شنا انگیزش
فرضیة اول: بر اساس فرضیة مذکور انترار مریرود اسرتانداردحای مبتنری برر ا رول در
مقایسه با استانداردحای مبتنی برر قواعرد پاسرگگویی فرآینردی براتتر حسابرسران را در پری
داشته باشد. ضریب مسیر نوع استاندارد به سلت پاسگگویی فرآینردی )۶۲۹/۰ )و ح چنریا
آمارۀ t مربوط به ایا مسیر )۷۷۹/۱۴ )مدید ایا است که در سطخ اطلینان ۹۹ %ایرا فرضریه
مجله دانش حسابداری/ دورۀ هشتم/ ش ۴ /زمستان ۱۳۹۶ /پیاپی ۳۱ /۸۳
رد نلیشود. ایا نتیجه نشان میدحرد حرآنچره اسرتاندارد حسرابداری ارائره شرده، ک یترر و
بدون حد آستانهحای مشگ باشد )مبتنی بر ا ول(، آزمودنیحرای پر وح )حسابرسران(
پاسگگویی فرآیندی باتتری را از ود نشان میدحند.
فرضیة دوم: بر اساس فرضیة دوم پی بینی شد استانداردحای مبتنی بر ا ول در مقایسه
با استانداردحای مبتنی بر قواعد انگیزش شرنا تی براتتر حسابرسران را در پری داشرته باشرد.
ضریب مسیر نوع استاندارد به سلت انگیزش شنا تی )۶۱۰/۰ )و ح چنیا آمارۀ t مربوط بره
ایا مسیر )۸۶۵/۱۳ )مدید ایرا اسرت کره در سرطخ اطلینران ۹۹ %ایرا فرضریه رد نلیشرود.
یافتهحای حا ا از آزمون ایا فرضیه بیانگرآن است که حرچه اسرتاندارد حسرابداری ارائره
شده، ک یتر و بدون حد آستانهحای مشگ باشد )مبتنی بر ا ول(، آزمودنیحای پ وح
)حسابرسان( انگیزش شنا تی باتتری را از ود بروز میدحند.
فرضیة سوم: بر اساس فرضریة سروم پی بینری شرد اسرتانداردحای مبتنری برر ا رول در
مقایسه با استانداردحای مبتنی بر قواعد، منجر به کسرب شرواحد بیشرتر بره وسری ة حسابرسران
شود. ضریب مسیر نوع استاندارد به سلت شواحد در واستی )۰۰۴-/۰ )و ح چنریا آمرارۀ t
)قدرمط ( مربوط به ایا مسیر )۰۳۰۵/۰ )مدید ایا است که فرضیة مذکور رد میشرود. بره
عبارت دیگر، ایا نتیجه نشان میدحد کره حسابرسران در شررای مواجهره برا اسرتانداردحای
حسابداری ک ی و بدون حد آسرتانهحرای مشرگ ، رفترار متفراوتی را در صروص کسرب
شواحد در مقایسه با شرایطی که با استانداردحای رریخ و مشرروط روبررو حسرتند، از رود
نشان نلیدحند.
فرضیة چهارم: بر اساس فرضیة چهرارم پاسرگگویی فرآینردی براتتر منجرر بره کسرب
شواحد بیشتر به وسی ه حسابرسان واحرد شرد. نترایج بره دسرت آمرده بیرانگر آن اسرت کره
نلیتوان ایا فرضیه را رد کرد. بره عبرارت دیگرر، ضرریب مسریر پاسرگگویی فرآینردی بره
سلت شواحد در واستی )۷۲۰/۰ )و ح چنیا آمارۀ t مربوط به ایا مسیر )۹۰۷/۶ )مدید ایا
است که در سطخ اطلینان ۹۹ %ایا فرضیه رد نلیشود. ایا نتیجه نشان میدحرد حسابرسران
۸۴ /نقش رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری در ویژگیهای روانشناختی حسابرسان
به حنگام احساس پاسگگویی فرآیندی در قبال تصلی ررفته شده به دنبال دقرت و افرزای
کیفیت تصلی ود حستند و در ایا راستا شواحد بیشتری را کسب میکنند.
فرضیة پنج : بر اساس فرضیة پنج با افرزای انگیرزش شرنا تی، حسرابرس بره دنبرال
کسرب شرواحد بیشرتری واحرد برود. ضرریب مسریر انگیرزش شرنا تی بره سرلت شرواحد
در واستی )۱۴۸/۰ )و ح چنیا آمارۀ t مربوط به ایرا مسریر )۴۴۷/۱ )مدیرد ایرا اسرت کره
فرضیة پنج پ وح رد میشود. بنابرایا، بر اساس یافتهحای حا ا از آزمون ایرا فرضریه،
انگیرزش شرنا تی آزمودنیحرای پر وح )حسابرسران( ترأثیر معنراداری برر سرطخ شرواحد
در واستی آنان ندارد.
آزمون نقش میانجیگری پاسخگویی فرآیندی و انگیزش شناختی
به منرور آزمون فرضیهحای شش و حفت پ وح کره بره بررسری نقر میرانجیرری
پاسگگویی فرآیندی و انگیزش شنا تی در رابطه بیا نروع اسرتاندارد و شرواحد در واسرتی
۲۷ ا تصاص دارد، از آزمون z سوبا
استفاده شد. آزمون سوبا به منرور تعییا معناداری اثرر
متییرر میرانجی انجرام میشرود. در رورتی کره مقردار value-z ایرا آزمرون از عردد ۹۶/۱
بزرگتر باشد، اثر متییر میانجی در سطخ اطلینان ۹۵ %معنادار واحد بود.
جدول شمارۀ ۶ .آمارۀ z سوبل و سطح معناداری متغیرهای میانجیگر پژوهش
z Standard error میانجی متییر p-value -value
۰/۰۰۰ ۶/۲۵۸ ۰/۰۷۲۳ فرآیندی پاسگگویی
۰/۱۴۹ ۱/۴۳۹ ۰/۰۶۲۸ تی شنا انگیزش
در جدول شلارۀ ۶ نتایج مربوط به بررسی نق میانجیرری پاسرگگویی فرآینردی و
انگیزش شنا تی در رابطه بیا نوع استاندارد و شواحد در واستی ارائه شده است. بر اسراس
اطالعات مذکور، فرضیة شش پ وح مبنی بر نق میانجیرری پاسگگویی فرآینردی در
رابطه بیا نوع استاندارد و شواحد در واستی با توجره بره مقردار value-z( 258/6 )و سرطخ
معناداری متناظر آن )۰۰۰/۰ )رد نلیشود. با وجود ایا، فرضیة حفت پ وح مبنی بر نقر
مجله دانش حسابداری/ دورۀ هشتم/ ش ۴ /زمستان ۱۳۹۶ /پیاپی ۳۱ /۸۵
میانجیرری انگیزش شنا تی در رابطه بیا نوع استاندارد و شواحد در واسرتی برا توجره بره
مقدار value-z( 439/1 )و سطخ معناداری متناظر آن )۱۴۹/۰ )رد میشود.
ارتباط پیشبین الگوی ساختاری
ارتبراط پی بریا شا صری دیگرر در ارزیرابی الگروی سرا تاری و کیفیرت آن اسرت.
Q2 معروفتریا و شنا تهشدهتریا معیار در ایا صوص شا
۲۸ استون-ریسر
است که
بر اساس ایا مالک، الگو باید نشانگرحای متییرحای مکنرون درونزا انعکاسری را پی بینری
Q2 باتی فر نشان می کند. مقادیر
دحند که مقادیر مشاحده شده وب بازسازی شدهانرد و
الگو توانرایی پری بینری دارد )محسرنیا و اسرفیدانی، ۱۳۹۳ بره نقرا از حنسر ر و حلکراران،
اسرتون-ریسرر متییرحرای پنهران درونزای Q2 2009 .)در جدول شلاره )۷ )مقادیر شا
Q2 انعکاسی پ وح ارائه شده اسرت. سرتون آ رر جردول مرذکور بیرانگر مقرادیر
اسرت و
حلانگونه که مشگ است الگوی پ وح از منرر ارتبراط پی بریا نیرز در سرطخ مناسربی
قرار دارد.
SSO/SSE -متییر پنهان SSO SSE 1گیسر متغیرهای پنهان درونزای پژوهش Q2 استون جدول شمارۀ ۷ .مقادیر
۰/۲۴۸ ۷۹۶/۷ ۱۰۶۰ فرآیندی پاسگگویی
۰/۲۵۵ ۴۷۳/۷۴۶ ۶۳۶ تی شنا انگیزش
آزمون الگوی کلی PLS
در الگوسرررازی معرررادتت سرررا تاری بررره کلررر روش PLS برررر رررالف روش
کواریانامحور، شا صی برای سنج کا الگو وجود ندارد ولی شا صی به نرام نیکرویی
۲۹ برازش
)GOF )به وسی ه تننهاوس و حلکاران )۲۰۰۵ )پیشنهاد شده است. ایا شرا بره
وسی ة رابطة ۱ محاسبه میشود:
   
)۱(
n
i
n
i R
n
Communality
n
GOF
۱
۲
۱
۱ ۱
بر اساس ایا رابطه، شا نیکویی برازش از طری مجذور ضرب دو مقردار متوسر
مقادیر اشتراکی و متوس ضرایب تعییا محاسبه میشود. مقادیر ۰۱/۰ ،۲۵/۰ و ۳۶/۰ بررای
۸۶ /نقش رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری در ویژگیهای روانشناختی حسابرسان
ایا شا ، به ترتیب، به عنوان مقادیر ضعی ، متوس و قوی در نررر ررفتره شرده اسرت.
شا نیکویی برازش الگوی ک ی پ وح پا از محاسبه، مقردار ۵۳۲/۰ بره دسرت آمرد
که مدید کیفیت قوی الگوی ک ی پ وح از ایا منرر است.
بحث و نتیجهگیری
در پ وح حاضرر بره بررسری نقر رویکردحرای تردویا اسرتانداردحای حسرابداری
)مبتنری برر ا رول در مقابرا مبتنری برر قواعرد( در پاسرگگویی، انگیرزش و سرطخ شرواحد
در واسررتی حسابرسرران پردا ترره شررد. یافتررهحای پرر وح حاضررر حرراکی از آثررار م بررت
استانداردحای مبتنی بر ا ول در مقایسره برا اسرتانداردحای مبتنری برر قواعرد برر پاسرگگویی
فرآیندی و انگیزش شنا تی حسابرسان است. به ورت جزئیتر، نتایج ایا پر وح نشران
داد استانداردحای مبتنی بر ا ول، ادراک فردی حسابرسان را در صروص پاسرگگو برودن
در قبال کیفیت فرآینرد مرورد اسرتفاده در رسریدن بره یر تصرلی مشرگ )پاسرگگویی
فرآیندی( افزای میدحد. ایا نتیجره بره طرور ضرلنی برا یافترهحای پر وح پ وحشرگرانی
حلچون مارکما و تتالک )۲۰۰۰ )و لیبی و حلکراران )۲۰۰۴ )در تطراب اسرت. ایرا امرر
نشان میدحد که استانداردحای مبتنی بر ا ول میتواند نگرانیحای حسابرس را در صوص
کسب رضایت ناظران، مراجرع قضرایی و دیگرر اسرتفادهکنندران از نترایج کرار حسابرسری
افزای دحد. ایا ادعا زمانی قابا قبولتر به نرر میرسد که به اثررذاری م بت پاسرگگویی
فرآیندی بر سطخ شواحد در واستی حسابرس -که از دیگر نتایج پر وح حاضرر اسرت –
نیز توجه شود.
تأثیررذاری م بت استانداردحای مبتنری برر ا رول برر انگیرزش شرنا تی حسابرسران از
دیگرر نترایج پر وح اسرت. ایرا امرر حراکی از آن اسرت کره برا توجره بره ک ری برودن
استانداردحای مبتنی بر ا رول و بازرذاشرتا دسرت حسرابرس در انجرام قضراوت حرفرهای،
حسابرس انگیزه بیشتری در راستای شنا ت حرچه بیشتر ابعاد مگت موضوع مورد تصرلی
واحرد داشرت. در صروص شرواحد در واسرتی حسرابرس نیرز نترایج نشران میدحرد کره
استانداردحای مبتنی بر ا ول به طور غیرمستقی از طری میانجیرری پاسگگویی فرآینردی
مجله دانش حسابداری/ دورۀ هشتم/ ش ۴ /زمستان ۱۳۹۶ /پیاپی ۳۱ /۸۷
قضاوت حسابرس در مورد میزان شواحد حسابرسری را تحرت ترأثیر قررار مریدحرد و سربب
میشود به دنبال کسب شواحد بیشتر باشد.
پر وح حاضرر نگسرتیا پر وح در ایرران اسرت کره بره بررسری عوامرا مردثر برر
پاسررگگویی فرآینرردی و انگیررزش شررنا تی حسابرسرران و نقرر رویکردحررای ترردویا
استانداردحای حسابداری پردا ته است. از ایا رو، با توجه به جدید بودن موضوع پر وح
و نبود پ وح حای مشابه در ایا زمینه، امکران تطبیر و مقایسرة یافترهحای ایرا پر وح برا
پ وحشی مشابه فراح نشد. مفاحی مذکور که برررفته از حوزۀ روانشناسی شرنا تی اسرت،
از منررحای مگت در پ وح حای روانشناسی مورد کنکاش قرار ررفته و فوایرد متعرددی
برای آنان ذکر شده است )ماننرد مایسر ا و کرورالنسرکی، ۱۹۸۷ و دیدرو و حلکراران،
۲۰۰۶ .)با توجه به یافتهحای پ وح ، میتوان پیشنهادحای زیر را ارائه کرد:
۱ .کلیتة تدویا استانداردحای حسابداری ایران به عنوان متولی ا ی تدویا اسرتانداردحای
حسابداری کشور تا زمان پذیرفتا کاما استانداردحای بیاالل ی رزارشگری مرالی، ترا
حد امکان رویکرد مبتنی بر ا رول را در تردویا اسرتانداردحای حسرابداری در دسرتور
کار قررار داده و در اسرتانداردحای مصروب قب ری نیرز کره از رویکررد مبتنری برر قواعرد
استفاده کرده است، تجدید نرر کند.
۲ .به جامعة حسابداران رسلی ایران بره عنروان مترولی ا ر ی تردویا و ارائره آئیانامرهحای
الزامآور در صوص حسابداران رسلی، پیشنهاد میشرود آئیانامرهحا و دسرتورالعلاحا
را تا حد امکان با رویکرد مبتنی بر ا ول و بدون قرمزحای عینی و حد آسرتانهحای
مشگ ارائه کند تا از ایا طری امکان پاسگگویی و انگیزش باتتر حسابرسان فرراح
شود.
در پایرران تزم برره ذکررر اسررت کرره مشررکا تصررنعی بررودن شرررای و سررناریو برررای
آزمودنیحای پر وح از جل ره محردودیتحا و چال حرایی برود کره ملکرا اسرت نترایج
پ وح حاضر را دستگوش تیییر کند. به عبارت دیگر، آزمودنیحای پ وح ملکا است
۸۸ /نقش رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری در ویژگیهای روانشناختی حسابرسان
در دنیای واقعی در مواجهه با شرای تو ی شرده در سرناریوی پر وح ِ حاضرر، رفترار و
نگرشحای متفاوتی از ود نشان دحند. با وجود ایا، پ وحشگران سعی کردند با اسرتفاده از
نرر برران و ح چنیا استانداردسرازی حرداک ری سرناریو و ابزارحرای سرنج متییرحرای
پ وح بر ایا محدودیت چیره شوند؛ لیکا در تعلی یافتهحای پ وح باید جانب احتیراط
رعایت شود. ح چنیا، ع یرغ پیگیریحای مستلری که انجام شد، از میان پرسشرنامهحرای
توزیع شده بیا جامعه مورد نرر، تعداد ۲۱۲ پرسشنامه قابا اسرتفاده جلرعآوری شرد کره برا
توجه به تعداد نلونه مرورد نیراز در سرطخ طرای ۶ %یعنری ۲۳۸ پرسشرنامه، نررخ بازرشرت
پرسشنامهحای توزیع شده حدود ۸۹ %بود. از ایا رو، در تعلی نترایج بایرد احتیراط کرافی را
لحاظ کرد.
یادداشتها
۱٫ Principle Based Approach 2. Rule Based Approach
۳٫ Accountability 4. Motivation
۵٫ International Financial Reporting Standards
۶٫ Financial Accounting Standards Board 7. Outcome Accountability
۸٫ Process Accountability 9. Process-accountable
۱۰٫ Critical Attention 11. Epistemic Motivation
۱۲٫ Dual‐Process Theory
بر پایة ایا نرریه، ذحا انسان از دونرام مجزاو متفراوت تشرکیا شردهو در یر نررام پردازشحرای آن نا ودآرراهو
ضلنی و در دیگری پردازشحا به ورت ودآراهو ریخ انجام میشود. ایا نرریه اثبات میکند که چگونه ایرا دو
نرام میتوانند در کنار ح ، رفتارحا و حالتحای ذحنی انسان را کنترل کنند )برای آراحی بیشتر به ونک ی و حلکاران،
۲۰۰۴ رجوع کنید(.
۱۳٫ Self-justification 14. Need for Closure
۱۵٫ Freezing 16. Closed-minded
۱۷٫ Variance-based Structural Equation Modeling
۱۸٫ Manipulation Checks
ایا عبارت از جل ه عبارتحای رایج در پ وح حای آزمایشی است و اشاره به آزمونحرایی دارد کره میرزان اثربگشری
دستکاری در متییرحای مستقا پ وح را میسنجند.
۱۹٫ Partial least squares 20. Reliability
۲۱٫ Validity 22. Cronbach’s alpha
۲۳٫ Composite reliability 24. Average variance extracted
۲۵٫ Convergent Validity 26. Path Coefficients
۲۷٫ Sobel-test 28. Stone-Geisser’s Q²
۲۹٫ Goodness of Fit index
مجله دانش حسابداری/ دورۀ هشتم/ ش ۴ /زمستان ۱۳۹۶ /پیاپی ۳۱ /۸۹
منابع
ایلانی برندق، محلد؛ مهرانی، کاوه؛ حجت شلامی، رحی . )۱۳۹۵ .)شناسایی عواما تعییاکنندۀ کیفیت حسابرسری در
ایران از دیدراه حسابداران رسلی. دان حسابداری، ۷(۲۵ ،)۱۸۹-۱۶۷٫
واجوی، شکراهلل؛ کیامهر، محلد. )۱۳۹۵ .)مدلسازی اجتناب مالیاتی با استفاده از اطالعات حسرابداری: شرواحدی از
بورس اوراق بهادار تهران. دان حسابداری، ۷(۲۵ ،)۱۰۰-۷۹٫
دیانتی دی لی، زحرا؛ ع بیگی، امیر؛ برزرر، مرتضی. )۱۳۹۵ .)بررسی رابطة بیا صو یسازی، اسرتفاده از ابزارحرای
حسابداری مدیریت و عل کرد مالی شرکتحای پذیرفتره شرده در برورس اوراق بهرادار تهرران. مطالعرات تجربری
.۷۸-۴۷ ،۵۱ ،مالی حسابداری
رحلانی، ح یله؛ اکرمی، س لان. )۱۳۹۰ .)استانداردحای مبتنی بر ا ول و قواعد در مورد حسابداری اجراره. حسرابرس،
.۱۲-۱ ،۵۳
سرراعی، محلرردجواد؛ برراقرپور وتشررانی، محلرردع ی؛ حسررازاده کوجررو، ررادق. )۱۳۹۲ .)بررسرری میررزان موافقررت
استفادهکنندران ورتحای مالی برا تفاوتحرای بریا اسرتانداردحای حسرابداری م ری و بیاالل ری. پیشررفتحای
.۴۵-۲۵ ،)۲(۵ ،حسابداری
محسنیا، شهریار؛ اسفیدانی، محلدرحی . )۱۳۹۳ .)معرادتت سرا تاری مبتنری برر رویکررد حرداقا مربعرات جزیری بره
کل نرمافزار PLS-Smart .انتشارات مدسسه کتاب مهربان نشر، تهران.
Agoglia, C.P., Doupnik, T.S., Tsakumis, G.T. (2011). Principles-based versus rulesbased accounting standards: The influence of standard precision and audit
committee strength on financial reporting decisions. The Accounting Review,
۸۶(۳), ۷۴۷-۷۶۷٫
Backof, A.G., Bamber, E.M., Carpenter, T.D. (2016). Do auditor judgment
frameworks help in constraining aggressive reporting? Evidence under more
precise and less precise accounting standards. Accounting, Organizations and
Society, 51, 1-11.
Bagozzi, R.P., Yi, Y., Phillips, L.W. (1991) Assessing construct validity in
organizational research. Administrative Science Quarterly, 36(3), 421-458.
Barclay, D., Higgins, C., Thompson, R. (1995). The partial least squares (PLS)
approach to causal modelling: personal computer adoption and use as an
illustration. Technology Studies, 2(2), 285-309.
Bollen, K.A. (1989) Structural Equations with Latent Variables. John Wiley and
Sons, Inc., New York.
Braun, G.P., Haynes, C.M., Lewis, T.D., Taylor, M.H. (2015). Principles-based vs.
rules-based accounting standards: The effects of auditee proposed accounting
۹۰ /نقش رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری در ویژگیهای روانشناختی حسابرسان
treatment and regulatory enforcement on auditor judgments and confidence.
Research in Accounting Regulation, 27(1), 45-50.
Cohen, J., Krishnamoorthy, G., Peytcheva, M., Wright, A. (2013). How does the
strength of the financial regulatory regime influence auditors’ judgments to
constrain aggressive reporting in a principles versus rules-based accounting
environment? Accounting Horizons, 27(3), 579-601.
De Dreu, C.K.W., Beersma, W.B., Stroebe, K., Euwema, M. (2006). Motivated
information processing, strategic choice, and the quality of negotiated
agreement. Journal of Personality and Social Psychology, 90(6), 927-943.
De Dreu, C.K.W., Koole, S.L., Steinel, W. (2000). Unfixing the fixed pie: A
motivated information‐processing approach to integrative negotiation. Journal of
Personality and Social Psychology, 79(6), 975‐۹۸۷٫
Dianati Deylami, Z., Alam Baigi, A., Barzegar, M. (2016). Investigating the relation
between privatization, use of management accounting tools (MAT) and the
performance of financial companies accepted on (TSM) Tehran’s stock market.
Empirical Studies in Financial Accounting, 51, 55-86 [In Persian].
Donelson, D., McInnis, J., Mergenthaler, R. (2012). Rules-based accounting
standards and litigation. The Accounting Review, 87(4), 1247-1279.
Hackenbrack, K., Nelson, M.W. (1996). Auditors’ incentives and their application
of financial accounting standards. The Accounting Review, 71(1), 43-59.
Henseler, J., Ringle, M.C., Sinkovics, R.R. (2009). The use of partial least squares
path modeling in international marketing. Advances in International Marketing,
۲۰, ۲۷۷-۳۱۹٫
Hiel, V.A., Mervielde, I. (2002). Effects of ambiguity and need for closure on the
acquisition of information. Social Cognition, 20(5), 380-408.
Imani Barandagh, M., Mehrani, K., Hojat Shamami, R. (2016). Determining factors
of audit quality in perspective of iranian certified public accountants. Journal of
Accounting Knowledge, 7(25), 167-189 [In Persian].
Kadous, K., Mercer, M. (2012). Can reporting norms create a safe harbor? Jury
verdicts against auditors under precise and imprecise accounting standards. The
Accounting Review, 87(2), 565-587.
Khajavi, Sh., Kiamehr, M. (2016). Modeling tax avoidance by accounting
information: evidence from Tehran Stock Exchange. Journal of Accounting
Knowledge, 7(25), 79-100 [In Persian].
Kruglanski, A.W. (1989). Lay Epistemics and Human Knowledge: Cognitive and
Motivational Biases. NewYork, NY: Plenum Publishing.
مجله دانش حسابداری/ دورۀ هشتم/ ش ۴ /زمستان ۱۳۹۶ /پیاپی ۳۱ /۹۱
Libby, T., Salterio, S.E., Webb, A. (2004). The balanced-scorecard: The effects of
assurance and process accountability on managerial judgment. The Accounting
Review, 79(4), 1075-1094.
Maines, L.A. (2007). Spotlight on principles-based financial reporting. Business
Horizons, 50(5), 359-364.
Markman, K.D., Tetlock, P.E. (2000). Accountability and close-call counterfactuals:
The loser who nearly won and the winner who nearly lost. Personality and
Social Psychology Bulletin, 26, 1213-1224.
Mayseless, O., Kruglanski, A.W. (1987). What makes you so sure? Effects of
epistemic motivations on judgmental confidence. Organizational Behavior and
Human Decision Processes, 39(2), 162-183.
Mero, N.P., Motowidlo, S.J. (1995). Effects of rater accountability on the accuracy
and the favorability of performance ratings. Journal of Applied Psychology,
۸۰(۴), ۵۱۷‐۵۲۴٫
Mohsenin, Sh., Esfidani, M.R. (2015). Structural Equation Based PLS with SmartPLS. Mehrabanpub, Tehran [In Persian].
Nelson, M.W. (2003). Behavioral evidence on the effects of principles- and rulesbased standards. Accounting Horizons, 19(1), 25-34.
Ng, T.B., Tan, H.T. (2003). Effects of authoritative guidance availability and audit
committee effectiveness on auditors’ judgments in an auditor-client negotiation
context. The Accounting Review, 78(3), 801-818.
Peytcheva, M., Wright, A., Majoor, B. (2014). The impact of principles-based
versus rules-based accounting standards on auditors’ motivations and evidence
demands. Behavioral Research in Accounting, 26(2), 51-72.
Rahmani, H., Akrami, S. (2011). Principle-based and rule-based standards about
lease accounting. Hesabras, 53, 1-12 [In Persian].
Saei, M.J., Bagherpour, M.A., Hasanzade Kogo, S. (2014). An examination of
financial statements user’s agreement about current differences between Iranian
financial accounting standards and international financial reporting standards
(IFRS’s). Journal of Accounting Advances, 5(2), 25-44 [In Persian].
Segovia, J., Arnold, V., Sutton, S.G. (2009). Do principles-versus rules-based
standards have a differential impact on U.S. auditors’ decisions? Advances in
Accounting Behavioral Research, 12, 61-84.
Siegel-Jacobs, K., Yates, J.F. (1996). Effects of procedural and outcome
accountability on judgment quality. Organizational Behavior and Human
Decision Processes, 65(1), 1-17.
Simonson, I., Staw, B.M. (1992). De-escalation strategies: A comparison of
techniques for reducing commitment to losing courses of action. Journal of
Applied Psychology, 77(4), 419-426.
۹۲ /نقش رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری در ویژگیهای روانشناختی حسابرسان
Tenenhaus, M., Esposito, V., Chatelin, C. (2005). PLS path modeling.
Computational Statistics and Data Analysis, 48(1), 159-205
Tetlock, P.E., Boettger, R. (1989). Accountability: A social magnifier of the dilution
effect. Journal of Personality and Social Psychology, 57(3), 388-398.
Tetlock, P.E., Kim, J.I. (1987). Accountability and judgment processes in a
personality prediction task. Journal of Personality and Social Psychology, 52(4),
۷۰۰-۷۰۹٫
Trompeter, G. (1994). The effect of partner compensation schemes and generally
accepted accounting principles on audit partner judgment. A Journal of Practice
& Theory, 13(2), 56-68.
Van Kleef, G.A., De Dreu, C.K.W., Manstead, A. (2004). The interpersonal effects
of emotions in negotiations: A motivated information processing approach.
Journal of Personality and Social Psychology, 87(4), 510‐۵۲۸٫

دیدگاهتان را بنویسید