بازدید: 1

۵۹
فصلنامه علمي پژوهشي
دانش حسابداري و حسابرسي مديريت
سال هفتم / شماره ۶۲ /تابستان ۷۹۳۱
بررسی نگرش دانشجویان غیر حسابداری به تأثیر مباحث حسابداری منظور شده
در برنامه آموزشی مصوب بر مدیریت کسبوکار
صفیه بخشانی
مربی، دانشگاه والیت، ایرانشهر، ایران
S.Bakhshani@Velayat.ac.ir
چكیده
این پژوهش باهدف بررسی نگرش دانشجویان غیر حسابداری به مباحث حسابداری آموزش دادهشده طبق برنامه آموزشی مصوب
بر راهاندازی و مدیریت کسبوکار، انجام شد. هدفگذاری این دروس اغلب با حسابداری مدیریت یا پیشزمینه آن مطابقت دارد. ابزار
گردآوری دادهها پرسشنامه محقق ساخته )آلفا کرونباخ=۳۹۷/۰ )است. ۱۷۱ نفر از دانشجویان رشتههای مهندسی صنایع، مدیریت
کسبوکار، مدیریت بازرگانی و مدیریت صنعتی به سؤاالت پاسخ دادند. پژوهش از نوع توصیفی- پیمایشی است؛ دادهها با استفاده از
نرمافزار ۳۷ spss و محاسبه شاخصهای توصیفی، اجرای آزمون کروسکال-والیس و آزمون من-ویتنی تحلیل شدند. یافتهها نشان
میدهد: در سطح ۹۹ %بین رشته تحصیلی و نگرش دانشجویان در مورد تطابق با اهداف رشته تحصیلی و تأثیر درراه اندازی و
مدیریت کسبوکار و همچنین کفایت آموزشهای حسابداری ارتباط معنیدار وجود دارد. بین جنسیت و نگرش در مورد تطابق
مباحث آموزش دادهشده و همچنین تأثیر بر درک سایر دروس تخصصی ارتباط وجود دارد. بین مدرک تحصیلی مدرس و نگرش
دانشجویان نسبت به تأثیر بر راهاندازی و مدیریت کسبوکار، کفایت مباحث حسابداری آموزش دادهشده و لزوم آموزش نرمافزارهای
حسابداری و بها یابی بهصورت معنیداری ارتباط وجود دارد.
واژههاي كلیدي: حسابداری، حسابداری مدیریت، مدیریت کسبوکار، برنامه آموزشی.
۹۹/۰۰/۳۱ :پذیرش تاریخ ۹۹/۰۳/۰۰ :دریافت تاریخ
فصلنامه علمي پژوهشي دانش حسابداري و حسابرسي مديريت – انجمن حسابداري مديريت ايران
۵۹ سال هفتم / شماره بیستوششم/ تابستان ۷۹۳۱
۱ -مقدمه
عصر جدید، عصر رقابت بر سر منابع و سرمایههاست.
کشورهای بزرگ که فاتحان این عرصهاند، بهرهوری از منابع و
سرمایهها را سرلوحه کار خود قرار دادهاند و در پرتو وجود افراد
تحصیلکرده و متخصص، چرخهای رشد و توسعه را به حرکت
درآوردهاند و به ابداعات و نوآوریهای ارزشمند دستیافتهاند.
دسترسی به این نوآوریها که اقتصاد کشورهای توسعهیافته را
از نو زنده کرده است، منوط به کارآفرینی است. کارآفرینی به
این دلیل که جامعه را به سمت تغییرات تکنیکی و مبتکرانه
سوق داده و باعث رشد اقتصادی میشود و همچنین دانش
جدید را به خدمات و محصوالت جدید تبدیل میکند، حائز
اهمیت است، کارآفرینی پدیده فنی – اقتصادی جدیدی است
که در دو دهه اخیر جهان اقتصاد و صنعت را با پیامدهای
شگفت خود متحول ساخته است )صفری و سمیع زاده،
۱ ۱۷۹۱ .)بنگاههای کوچک و متوسط
SMEs بهعنوان موتور
توسعه اقتصادی کشورهای درحالتوسعه، منشأ اصلی اشتغال
مولد و گشایش فرصتهای تجاری نوین محسوب میشوند.
برای داشتن شرکتهای بزرگ توجه به موضوع تأسیس
شرکتهای کوچک و متوسط، الزم و ضروری است. برای
تأسیس این شرکتها به یک کارآفرین بالقوه که یک شخص
باانگیزه و بااستعداد برای به وجود آوردن فرآیند و همچنین
محیط مساعد برای تأسیس شرکت، نیاز است )فاخر و همکاران،
۱۷۹۹ .)قصد کارآفرینی، پیشنیازی الزم و ضروری برای
رفتارهای کارآفرینی است. برای اینکه فرد قصدی را در راستای
یک کسبوکار یا کارآفرینی به دست آورد، عوامل متعددی
دخالت داشته و تأثیرگذار هستند. از دههی ۰۰ تاکنون
اندیشمندانی از کشورهای مختلف به بررسی عوامل و
متغیرهای متعدد فردی، اجتماعی، اقتصادی و روانشناسانه که
بر قصد کارآفرینی تأثیرگذارند، پرداختهاند و الگوهای مهمی
۳ ازجمله الگوهای رویداد کارآفرینانهی شاپیرو
، نظریهی رفتار
۷ برنامهریزی آجزن
۴ الگوی پتانسیل کارآفرینانهی کروگر
و
۹ برازیل
۹ ، الگوی اقتصادی- روانشناسانهی داویدسون
، الگوی
۳ شناختی-فرهنگی قصد کارآفرینانهی بیزنتیز و الئو
و الگوی
قصد کارآفرینی کروگر ارائهشدهاند )آراستی و همکاران،۱۷۹۰ .)
مطالعات نشان دادهاند که آموزش دانش و مهارتهای کارآفرینی
برافزایش نرخ راهاندازی و رشد بنگاههای اقتصادی اثر مستقیم و
مثبت دارد و باعث توسعهی اقتصادی و بهبود کمی و کیفی
ایجادکنندگان کسبوکارهای جدید میشود )سعیدی مهرآباد
ومهتدی،۱۷۰۳ .)در سال ۳۰۰۰ ،آموزشدیده بان جهانی
GEM همینطور در برنامهی پژوهشی کارآفرینی ۰ کارآفرینی
بهعنوان یک موضوع ویژهی پژوهشی مطالعه شده است و در
الگوی مفهومی نیز آموزش کارآفرینی بهعنوان یکی از عوامل
محیط کارآفرینانه در نظر گرفتهGEM میشود. بهطورکلی این
عامل بر سطح گرایشها، فعالیتها و اشتیاق کارآفرینانه اثر
میگذارد و این امر بهنوبهی خود بر توسعهی کسبوکارهای
جدید در اقتصاد اثر میگذارد )آراستی و همکاران،۱۷۹۰٫)
۲ -مبانی نظري و مروري بر پیشینه پژوهش
تشریح نقش دانشگاه در توسعه كارآفرینی و اشتغال
شواهد موجود نشان میدهد که کارآفرینی میتواند
درنتیجه برنامههای آموزشی، پرورش یابد. نظریهپردازان علم
مدیریت که بعد کارآفرینی را بررسی میکنند، بر این اعتقاد
هستند که کارآفرینان میتوانند در کالس درس آموزش ببینند
و بالنده شوند؛ بنابراین کارآفرینی امروزه به یکی از مهمترین و
گستردهترین فعالیتهای دانشگاهها تبدیلشده است )صفری و
سمیع زاده، ۱۷۹۱ .)دانشگاههای امروز باید نقش عمدهای را در
ارائه ابتکارات و رفع تنگناهای محلی و بهطورکلی رشد
اقتصادی ایفا نماید )از طریق تعامل مؤثر صنعت و دانشگاه(.
این عرصه همان رسالت سوم دانشگاهها است )فاخر و همکاران،
۱۷۹۹ .)با نگاهی به ادبیات کسبوکار و آموزش کارآفرینی
مشاهده میکنیم که کارآفرینی پشتیبان برنامههای موردنظری
است که طبق استناداتی نشاندهندهی بهبود عملکرد کاری و
تشویق نیروی کار برای شروع به کار میباشند و یک سیستم
آموزشی که باعث ایجاد بازتاب مهارتهای فردی و خالقانه
هست تأثیر خوبی بر کارآفرینی خواهد گذاشت. مطالعات نشان
دادهاند که برنامههای آموزشی کارآفرینی دارای اثر مثبت و
قابلتوجهی بر انواع شاخصهای کارآفرینی مثل اهداف
کارآفرینی مطلوبیت دسترسی به انواع کارآفرینی و عنوان
رقابتهای وابسته به کارآفرینی هستند )پیکری فر و مه نگار،
۹ ۱۷۹۱ .)بارتون کالرک
معتقد است که دانشگاههای پویا
دانشگاههایی هستند که بتوانند کارآفرین باشند و بتوانند
ارزشهای تخصصی و مدیریتی را تلفیق کنند. برنامههای
دانشگاهها در عصر جدید عمدتاً باهدف ایجاد تجربههای علمی و
تربیت نیروهایی با ویژگیهای کارآفرینی طراحیشدهاند و
معموالً این برنامهها به دانشجویان در تولید ایدههای نوین و
برنامهریزی بهمنظور علمی ساختن این ایدهها کمک میکنند،
در این برنامهها از روشهای مختلف آموزشی بهمنظور ارتقای
مهارتهای دانشجویان برای ورود به بازار کار و تأسیس
شرکتهای تجاری استفاده میشود )حسینی لرگانی و
همکاران، ۱۷۰۳ .)دانشگاه در توسعه فعالیتهای کارآفرینی از
دو راه میتواند مشارکت کند: شرکت کردن در فعالیتهایی که
دانشجویان را بهطور مستقیم وارد مؤسسات و بنگاههای
بررسي نگرش دانشجويان غیر حسابداري به تأثیر مباحث حسابداري منظور شده در برنامه آموزشي مصوب بر … / صفیه بخشاني
سال هفتم / شماره بیستوششم/ تابستان ۷۹۳۱ ۵۹
اقتصادی میکند و همچنین طراحی دوره تحصیالتی که
دانشجویان را برای تأسیس شرکتها آماده میکند. تأسیس
شرکتها (SMEs (بر مبنای تکنولوژیهای جدید نیازمند این
است که انتقال تکنولوژی از دانشگاهها و مراکز تحقیقات به
صنعت تسهیل شود و این آغاز همکاری بین دانشگاه و صنعت
است. انتقال دانش مهم است ولی در کنار آن، انتقال مهارتها،
شایستگیها، نگرشها و ارزشها نیز مهم است .آموزش
نمیتواند تنها یکراه ساده از دانشهای گذشته سیستماتیک
باشد، آموزش باید راهی باشد برای توسعه مهارتهایی که نسل
جوان در آینده به آن نیاز خواهد داشت. اگر ما بخواهیم
کارآفرینی را در نسل جوان رواج دهیم باید بهطور متفاوت
ازآنچه به آنها آموزش میدادیم، تعلیم دهیم )فاخر و
همکاران،۱۷۹۹٫)
کارآفرینی موضوع علمی چندبعدی و بینرشتهای بوده و
توجه پژوهش گران رشتههای مختلف علمی را به خود جلب
کرده است. یکی از این رشتههای علمی که کارآفرینی را کمتر
موردبررسی قرار داده است، حسابداری است. احمدی و احمدی
در تحقیق خود این رابطه را موردبررسی قرار داده و به این
نتیجه رسیدند که بین گرایش به کارآفرینی و اطالعات
حسابداری رابطه وجود دارد و شرکتها زمانی که اطالعات
حسابداری جامعتری داشته باشند گرایش آنها به کارآفرینی
بیشتر خواهد بود )احمدی و احمدی، ۱۷۹۱ .)رقابت جهانی در
حال گسترش و سرعت زیاد توسعه فناوری موجب بروز
تقاضاهای جدیدی در مورد سیستم حسابداری مدیریتشده
)۱۹۰۹ )الزم است شرکتها، ابزارهای ۱۰ است و به اعتقاد دراکر
کنترلی را در اختیار داشته باشند که با استفاده از آنها بتوانند
ارتباط و هماهنگی بهتری با رفتار کارآفرینانه داشته باشند.
عالوه بر ابزارهای کنترلی مطرح در شکل سنتی حسابداری
مدیریت نظیر بودجهبندی، محاسبات قیمت تمامشده و
قیمتگذاری انتقاالت داخلی، در دهههای اخیر مفاهیم و
روشهای جدیدی نیز در این حوزه ارائهشده است. بامطالعه
ادبیات حسابداری، خأل مباحث مربوط به کارآفرینی احساس
میشود و برعکس در ادبیات کارآفرینی نیز خأل مباحث مربوط
به حسابداری مشاهده میشود. )جعفری و عابدی، ۱۷۰۳ .)در
پژوهشی که توسط مک کلین و همکاران انجام گرفت، شرکت
بهعنوان سایت تحقیقاتی باارزش برای ۱۱ کالرک- چپمن
تحقیق در مورد حسابداری مدیریت و مدیریت رشد شرکت،
انتخاب شد. کالرک – چپمن شرکت رهبر در تأمین
ماشینآالت کمکی برای صنعت کشتیسازی و البته بهعنوان
بزرگترین کارفرما در صنعت خود بود. در سالهای ۱۹۱۴-
۱۰۹۴ تحوالت سازمانی عمیق از کارآفرینی تا کنترل مدیریتی،
باعث شد این شرکت بهعنوان دومین انقالب صنعتی در بریتانیا
شناخته شود. این شرکت خانوادگی در تمام عمر خود تابهحال
دائماً بهوسیله یک مهندس و یا یک حسابدار اداره شده است.
در موفقیت این شرکت، مهندسی و حسابداری مدیریت
بهعنوان شرکای غیرقابلانکار برای موفقیت یک کسبوکار
معرفی شدند )مکلین و همکاران، ۳۰۱۹ .)به اعتقاد اسکاپنس و
برومویچ
۳۰۰۹ ،مرزهای سنتی تجارت و فعالیتهای تجاری، ۱۳
بهواسطه ساختارهای سازمانی جدید از داخل و بیرون
سازمانها با چالشهایی روبرو شده است و این چالشها،
کاربردهای مهم بالقوهای را برای ماهیت حسابداری به عهده
داشته است؛ بنابراین در شرکتهای مختلف، کارآفرینی توسعه
محصوالت جدید، بهرهبرداری و بهینه کردن محصوالت قدیمی
و طرحریزی سیستمهای مدیریت متناسب با آنها از
رویکردهای اصلی و راهبردهای سازمانی است )جعفری و
عابدی، ۱۷۰۳ .)مدیریت منابع مالی و هزینه شامل ساختار
مبادله و روش پرداخت، نحوه سرمایهگذاری، درآمد و
هزینههای هر عنصر، ریسک و نحوه مدیریت آن، روش حفظ
مستمر درآمد، کسانی که برای ارزش ارائهشده آن پول
میدهند و زمان آن و … از عناصر تشکیلدهنده چارچوب
طراحی مدل کسبوکار هستند )نیرومند و همکاران،۱۷۹۳ .)در
نگاه اول تعریف مدل کسبوکار بسیار آسان و بیدغدغه است،
اما اگر کمی دقت به خرج دهیم، متوجه خواهیم شد که هر
حوزهای به تفکیک کارایی آن میتواند تعریف متفاوتی داشته
باشد )اف فیوز، ۱۷۰۷)؛ اگر بخواهیم تعریفی کلی و جامع در
این زمینه بدهیم، میتوان گفت: ابزارها و روشهایی هستند که
یک بنگاه اقتصادی یا تجاری در چارچوب عملیات تجاری خود
در قالب سود و زیان از آن استفاده میکند. تغییرات در مدل
کسبوکار از قبل تابهحال خود باعث رشد روزافزون سازمانها و
قدرت گرفتن آنها شده است )باک و گراد، ۳۰۱۱ .)طرحها به
ارزش اقتصادی و جنبههای مالی تبدیل میشود، ازجمله
موضوعات و فعالیتهای که در مدل کسبوکار میتوان به آن
اشاره کرد اعم از کارآفرینی، سرمایهگذاری و حتی بازاریابی است
که کارآفرینی از ارزش باالیی برخوردار است و سرمایهگذاری
بهنوعی ریسک محسوب میشود، زیرا کارآفرینی و حتی
بازاریابی یک فن و توانایی خاص عنوان میشود )علی احمدی و
اخوان، ۱۷۰۷ .)ظهور دانشگاه کارآفرین درواقع پاسخی به
اهمیت روزافزون دانش در نظام ملی و ناحیهای نوآوری و
شناخت جدید از دانشگاه است، یعنی نهادی که عامل انتقال
دانش و فناوری و منبع اختراعات خالقانه به شمار میرود و
ازلحاظ اقتصادی باصرفه است. در دو دهه اخیر، دولتها در
سراسر جهان علیرغم تفاوت نظامهای دانشگاهی و صنعتی، به
فصلنامه علمي پژوهشي دانش حسابداري و حسابرسي مديريت – انجمن حسابداري مديريت ايران
۵۹ سال هفتم / شماره بیستوششم/ تابستان ۷۹۳۱
این پتانسیل دانشگاهها ازنظر صنعتی برای ارتقای محیط ملی
نوآوری نگریستهاند. دانشگاه کارآفرین، فارغالتحصیالنی را به
جامعه ارائه میدهد که دانش را در کنار پژوهشهای کاربردی به
خدمت گرفته و با نوآوری، کار میآفرینند )ساعد پناه و ساعد
پناه،۱۷۰۹ .)آموزش عالی، معرف نوع مهمی از سرمایهگذاری در
منابع انسانی است که با فراهم آوردن و ارتقاء بخشیدن دانش،
مهارتها و نگرشهای موردنیاز کارکنان ارشد فنی و مدیریت به
توسعه اقتصادی کمک میکند. آموزش عالی بهطورقطع نهتنها
موجب ترویج دانش میشود بلکه با پیشرفتهای تحقیقاتی،
علمی و فنّاورانه، دانش جدید به وجود میآورد. برنامه آموزش
عالی بهمنظور پاسخگویی به تقاضاهای بازار کار برای نیروی
انسانی ماهر و متخصص از توجه خاصی در اکثر کشورها
برخوردار است. دانشگاهها و مراکز آموزشی بهعنوان اصلیترین و
اساسیترین مرکز تربیت نیروی انسانی به شمار میروند. این
مراکز برای تربیت افراد توانمند، متخصص و کارآفرین باید از
کارایی و اثربخشی باالیی برخوردار باشند )نونهال نهر و
همکاران، ۱۷۹۷ .)در ایران دفتر برنامهریزی آموزش عالی
زیرمجموعه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مسئول بررسی و
بازنگری در نظامها و روشهای آموزشی و ارائه پیشنهاد برای
بهبود نظامها و روشها، بررسی روند تحوالت نظام آموزش عالی
کشور و بررسی و بازنگری در شیوههای اجرایی و برنامهریزی
آموزشی و درسی را بر عهده دارد. با توجه به اهمیت حسابداری
در فرایند کسبوکار موفق، در پژوهش حاضر به بررسی تأثیر
مباحث مصوب در برنامه درسی دانشجویان رشتههای مهندسی
صنایع، مدیریت کسبوکار، مدیریت بازرگانی، مدیریت صنعتی
در مقطع کارشناسی در ایجاد و مدیریت کسبوکار از نگاه
دانشجویان رشتههای مذکور پرداخته میشود. ابتدا هدف
آموزشی تعیینشده از هر عنوان درسی موجود در برنامه بر
اساس برنامه مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بیان
میشود.
اصول حسابداري: دروس اصول حسابداری ۱ و ۳ در
تمام رشتههای مدیریت بازرگانی، صنعتی و کسبوکار مشترک
هستند. هدف از ارائه این دروس آشنا ساختن دانشجویان با
مفاهیم حسابداری و نقش حسابداری در تهیه اطالعات مفید
در مورد سازمانهای اقتصادی است. در این درس دانشجویان با
صورتهای مالی و تجزیهوتحلیل آن، تصمیمگیری در امور
بازرگانی با استفاده از اطالعات مالی داخل و خارج سازمان و
بالطبع با طرز نگهداری دفاتر حسابداری که مبنای تهیه
اطالعات مالی است آشنایی پیدا میکنند. آشنایی با
سیستمهای حسابداری و انواع شرکتها.
اصول حسابداري و هزینهیابی: درس اصول حسابداری و
هزینهیابی در برنامه درسی مهندس صنایع گنجاندهشده است.
اهداف آن عبارت هستند از: تعریف صنایع کوچک و نقش آن
در کشورهای درحالتوسعه- مراحل و شیوه تهیه و تدوین یک
طرح شامل مطالعه امکانپذیری فنی و اقتصادی مطالعه بازار-
تعیین محل و ظرفیت، مهندسی طرح مشخص کردن محصول،
مشخص کردن روش ساخت، طرح و تنظیم خط تولید کارخانه،
برآورد کارکنان موردنیاز- هزینهیابی طرح منابع مالی-
پیشبینی عملکرد مالی- ارزیابی و ارزشیابی طرح تهیه جدول
زمانبندی اجرای طرح دستورالعمل به اجرا درآورد طرح.
دانشجویان در این درس طرح جامع و اجرایی از صنایع کوچک
را بهطور گروهی تهیه خواهند نمود.
حسابداري صنعتی: درس حسابداری صنعتی برای
دانشجویان مدیریت کسبوکار در برخی دانشگاهها با عنوان
مدیریت هزینه ارائه میشود. حسابداری صنعتی برای
دانشجویان مدیریت کسبوکار و بازرگانی در قالب یک درس
سه واحدی و برای دانشجویان مدیریت صنعتی سه عنوان
درسی حسابداری صنعتی ۱ و ۳ و ۷ ارائه میشود. هدف کلی
از درس حسابداری صنعتی آشنا ساختن دانشجویان با ماهیت
هزینهها و سایر اطالعات اقتصادی و موارد استفاده مدیریت از
این اطالعات است. در این درس مخصوصاً روی بسط و توسعه
داخلی اطالعات مربوط به قیمت تمامشده و نحوه استفاده از آن
در امر تجزیهوتحلیل، برنامهریزی و کنترل عملیات در مؤسسات
صنعتی تأکید گردیده است.
در دروس حسابداری صنعتی به دو بخش کلی به دانشجویان
رشتههای مدیریت آموزش داده میشود:
۱ )بررسی روشهای اصلی حسابداری قیمت تمامشده
که در آن تأکید بیشتر بر جمعآوری )و نه استفاده(
اطالعات مربوط به هزینه است و عمدتاً حاوی
مباحث زیر است: سیستم تعیین هزینه مراحل
تولید، سیستم تعیین هزینه سفارشها، هزینههای
استاندارد، هزینههای مستقیم.
۳ )بررسی بعضی از موارد استفاده مدیریت از اطالعات
حسابداری در برنامهریزی و تصمیمگیری و کنترل
که عمدتاً شامل مباحث زیر است: طبقهبندی
هزینهها و تجزیه و تحلیل آنها، تجزیه و تحلیل
هزینه- حجم-سود، بودجهبندی، حسابداری
مسئولیتی، ارزیابی سودآوری فعالیتها، تجزیه و
تحلیل هزینههای توزیع کاال، هزینههای مرتبط با
تصمیمگیری، ارزیابی هزینههای سرمایهای
بررسي نگرش دانشجويان غیر حسابداري به تأثیر مباحث حسابداري منظور شده در برنامه آموزشي مصوب بر … / صفیه بخشاني
سال هفتم / شماره بیستوششم/ تابستان ۷۹۳۱ ۵۵
مدیریت هزینه: این عنوان درسی در برخی موارد
جایگزین حسابداری صنعتی برای رشته مدیریت کسبوکار و
برای مدیریت صنعتی با عنوان درسی مدیریت تولید و هزینه
ارائهشده است. تعریف منابع و مصارف، سیستمهای محاسبه
بهای تمامشده، تأمین منابع مالی، مدیریت مصرف، نحوه
استفاده از مصارف و ارزیابی اجرای عملیات و برنامهریزی سود،
نحوه استفاده از مصارف در تصمیمگیریهای مدیریت، مدیریت
بهینه مصارف در کسبوکار، آشنایی با انواع با بازار پول و
سرمایه، نسبتهای مالی
اقتصاد مهندسی: این درس نیز در برنامه درسی
دانشجویان مهندسی صنایع منظور شده که پیشنیاز آن اصول
حسابداری و هزینهیابی است. اهداف آن عبارت هستند از:
تحلیل پروسه تصمیمگیری و تعاریف مربوط به اقتصاد
مهندسی و آلترناتیو- مبحث تعادل- فرمولهای بهره- مقایسه
آلترناتیوها به روشهای مقایسه هزینههای سالیانه، مقایسه
ارزش فعلی، محاسبه نرخ بهره، نسبت منافع به مخارج- رابطه
اقتصاد مهندسی و استهالک- مقایسه آلترناتیو های چندگانه،
آنالیز حساسیت در اقتصاد مهندسی، کاربرد احتمال در اقتصاد
مهندسی
بررسی اقتصادي، اجتماعی و فرهنگی طرحهاي
صنعتی این عنوان درسی در برنامه آموزشی رشته مدیریت
صنعتی لحاظ شده است. پیشنیاز آن دروس حسابداری
صنعتی ۱ و اقتصاد کالن هستند. هدف آن تعریف صنایع
کوچک و نقش آن در کشورهای درحالتوسعه مراحل و شیوه
تهیه و تدوین یک طرح شامل مطالعه امکانپذیری اقتصادی،
مطالعه بازار، تعیین محل و ظرفیت مطالعه شرایط اجتماعی و
فرهنگی مؤثر در یک طرح بررسی مسائل زیستمحیطی مرتبط
به طرح مشخص کردن محصول و روش ساخت برآورد کارکنان
موردنیاز و هزینههای طرح منابع مالی و عملکردی مالی و
ارزیابی طرح تهیه، جدول زمانبندی اجرای طرح و
دستورالعمل به اجرا درآوردن طرح مقررات جاری کشور درباره
تهیه و تنظیم و تصویب طرح بررسی سرمایهگذاری صنعتی با
استفاده از روشها و فنهای مدیریت مالی )دفتر برنامهریزی
آموزش عالی، ۱۷۹۹ .)همانطور که در اهداف دروس مشاهده
میشود گرچه عنوان درس در بعضی موارد حسابداری نیست
اما هدف منظور شده از کارکرد سیستم حسابداری است و اغلب
پیشنیاز این دروس عنوان حسابداری دارد و یا اینکه در برنامه
پیشنهادشده است این دروس توسط مدرسی با مدرک
حسابداری تدریس شود. بخش اعظمی از این مباحث در حوزه
حسابداری مدیریت قرار میگیرند، البته درس حسابداری
مدیریت بهعنوان یک واحد درسی بحثبرانگیز طی چند دهه
اخیر مطرح بوده است و اینکه این درس چه سرفصلهایی را
بایستی پوشش دهد و نیز آیا فاصلهای بین نظریه و عمل وجود
در مطالعهای به این موضوع ۱۷ دارد یا نه. دکین و سامرز
پرداختند که چه موضوعاتی از دیدگاه شاغلین در حرفه
حسابداری مدیریت برای آموزش آن مفید است. نتایج این
تحقیق حاکی از آن بود که مباحث ارزیابی عملکرد، حسابداری
سنجش مسئولیت و کنترلهای داخلی باالترین اولویت را به
خود اختصاص دادند. در تحقیقی از افراد شاغل در حرفه
حسابداری مدیریت خواستند که اهداف موردنظر خود در حرفه
و سرفصلهای درسی مرتبطبه هریک از این اهداف را رتبهبندی
کنند .در این تحقیق، کنترلهای داخلی، بودجهبندی عملیاتی و
بها یابی .استاندارد باالترین اولویتها را به خود اختصاص دادند.
)۱۹۹۰ )فارغالتحصیالن حسابداری ۱۴ به نظر زندی و المور
بایستی بهمنظور کار در محیطهای تولیدی آموزش داده شوند
)نوروش و مشایخی، ۱۷۰۴ .)در تحقیقی که توسط نادی جهت
علتیابی مهاجرت تحصیلی دانشجویان از نیجریه به انگلیس
انجام شد به این نتیجه رسید که در آموزشگاههای انگلیسی
مهارتهای کارآفرینی آموزش داده میشود. یکی از مهارتهای
مهم برای راهاندازی کسبوکار موفق آموزش حسابداری است.
در انگلیس دورههای تجاری طراحی میکنند که مشابه واقعیت
است و در چنین محیطی کارآفرینی و مهارتهای مربوط به آن
ازجمله حسابداری آموزش داده میشود )نادی،۳۰۱۹ .)
همانطور که اشاره شد کارآفرینانی که آموزش حسابداری
دریافت کردهاند موفقتر عمل کردهاند. به دلیل اهمیت نحوه
استفاده از اطالعات حسابداری جهت موفقیت کسبوکار و
آموزش صحیح آن در این پژوهش نگرش دانشجویان غیر
حسابداری که در برنامه درسی رشته آنها مباحث حسابداری
اعم از اصول حسابداری، بها یابی و حسابداری مدیریت در
اهداف عمده عناوین درسی گنجاندهشده است، موردبررسی قرار
گرفت.
این پژوهش به دنبال یافتن پاسخ سؤاالت زیر است
۱ )آیا مباحث آموزشی در دروس حسابداری گذرانده شده
با اهداف رشته تحصیلی پاسخگویان تطابق دارد
۳ )آیا مباحث آموزشی در دروس حسابداری گذرانده شده
در درک سایر دروس تخصصی مؤثر است
۷ )آیا مباحث حسابداری آموزش دادهشده درراه اندازی و
مدیریت کسبوکار مرتبط با رشته تحصیلی مؤثر
است
فصلنامه علمي پژوهشي دانش حسابداري و حسابرسي مديريت – انجمن حسابداري مديريت ايران
وششم/ تابستان ۷۹۳۱ ۰۱۱ سال هفتم / شماره بیست
۴ )آیا مهارتهای آموزش دادهشده در مباحث حسابداری
برای راهاندازی و مدیریت کسبوکار کافی هستند
۹ )آیا به آموزش مهارتهای کاربردی حسابداری ازجمله
نرمافزارهای حسابداری در دوره تحصیل نیاز هست
۹ )آیا بین نگرش دانشجویان نسبت به مباحث حسابداری
آموزش دادهشده و رشته تحصیلیشان ارتباط
معنیداری وجود دارد
۳ )آیا بین نگرش دانشجویان نسبت به مباحث حسابداری
و جنسیت ارتباط معنیداری وجود دارد
۰ )آیا بین نگرش دانشجویان نسبت به مباحث حسابداری
و رشته تحصیلی مدرس ارتباط معنیداری وجود دارد
۳ -روششناسی پژوهش
پژوهش حاضر با توجه به مبنای نتیجه، کاربردی، با توجه
به نوع هدف، توصیفی، به لحاظ نوع دادهها، کمی، به لحاظ
مبنای کنترل محقق جزو گروه تحقیقات غیرآزمایشی و به
لحاظ مبنای تحقیقات، پیمایشی است. در این پژوهش، جامعه
آماری دانشجویان رشتههای مهندسی صنایع، مدیریت
کسبوکار، مدیریت بازرگانی و مدیریت صنعتی هستند.
نمونهگیری از نوع غیر احتمالی و بهصورت نمونه در دسترس و
شامل ۱۷۱ نفر است. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامهای است.
پرسشنامه محقق ساخته و سؤاالت دو بخش جمعیت شناختی
و اختصاصی را پوشش میدهند. در بخش اختصاصی ۳ گویه
مورد سؤال قرار گرفت؛ جهت آزمون روایی پرسشنامه در ابتدا
بین ۱۰ نفر از اساتید توزیع شد که آلفا کرونباخ ۰۰/۰ به دست
آمد. سؤاالت با طیف لیکرت ۹ درجهای خیلی زیاد تا خیلی کم
موردنظر خواهی قرارگرفتهاند.
پژوهش از نوع توصیفی- پیمایشی است؛ بنابراین از آمار
توصیفی و استنباطی استفادهشده است. بدین منظور در بخش
توصیفی برای تحلیل دادهها از جدول توزیع فراوانی، میانگین،
میانه و واریانس و بهمنظور آزمون فرضیههای پژوهش پس از
آزمون نرمال بودن دادهها به روشهای شاپیرو- ویلک و
همچنین کلموگروف اسمیرنف؛ از آزمون نا پارامتریک خی دو و
کروسکال والیس و من- ویتنی استفاده شد. نرمافزار
مورداستفاده جهت اجرای آزمونهای آماری SPSS37 است.
۴ -یافتههاي پژوهش
بررسی عوامل جامعهشناختی حاکی از موارد زیر است:
۹۰ نفر )۹۳ )%زن و ۹۷ نفر )۴۰ )%مرد هستند. نمونه
موردبررسی شامل ۴۰ نفر )۹/۷۰ )%که در رشته مهندسی
صنایع؛ ۷۳ نفر )۳/۳۰ )%در رشته مدیریت کسبوکار؛ ۷۱ نفر
)۳/۳۷ )%در رشته مدیریت بازرگانی و ۳۷ نفر )۹/۱۳ )%در
رشته مدیریت صنعتی مشغول به تحصیل هستند.
۹۳ نفر )۳/۳۰ )%از دانشجویان دروس اصول حسابداری ۱
و ۳ ،۴۰ نفر )۹/۷۰ )%درس اصول حسابداری و هزینهیابی، ۰۰
نفر )۱/۹۱ )%دروس حسابداری صنعتی و بها یابی، ۱۳ نفر
)۱۷ )%مدیریت تولید و هزینه؛ ۴۰ نفر )۹/۷۰ )%اقتصاد
مهندسی و ۳۳ نفر )۰/۱۹ )%درس بررسی اقتصادی، فرهنگی و
اجتماعی طرحهای صنعتی را گذراندهاند.
۹ نفر از پاسخدهندگان اصول حسابداری ۱ و ۳ را در حالی
گذراندهاند که مدرس آن دارای مدرکی غیر حسابداری بوده
است. ۹ نفر )۰/۷ )%درس اصول حسابداری و هزینهیابی، ۹ نفر
)۹/۴ )%دروس حسابداری صنعتی؛ ۱۰( ۳/۱۷ )%نفر مدیریت
تولید و هزینه؛ ۷۳ نفر )۳/۳۰ )%اقتصاد مهندسی و ۳۷ نفر
)۹/۱۳ )%درس بررسی اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی را با
مدرسانی که مدرک تحصیلی غیر حسابداری داشتهاند،
گذراندهاند.
نتایج آمار توصیفی دادهها شامل میانگین، میانه، انحراف معیار
و واریانس در جدول شماره ۱ نشان دادهشده است.
جدول شماره ۱ -نتایج شاخصهاي آمار توصیفی
دامنه تعداد
انحراف
معیار
سؤاالت میانگین میانه واریانس
۱۷۱ ۴ ۰/۹۳۹ ۰/۴۹۹ ۷ ۷/۷۹ ۱ سوال
۱۷۱ ۷ ۰/۳۰۳ ۰/۴۹۹ ۷ ۳/۹۰ ۳ سوال
۱۷۱ ۷ ۰/۰۰۰ ۰/۹۹۷ ۷ ۳/۹۱ ۷ سوال
۱۷۱ ۷ ۰/۹۹۹ ۰/۴۷۴ ۷ ۳/۴۹ ۴ سوال
۱۷۱ ۳ ۰/۳۱۹ ۰/۹۱۷ ۴ ۴/۳۹ ۹ سوال
میانگین و میانه سؤال تطابق مباحث حسابداری با اهداف
آموزشی رشته تحصیلی به ترتیب ۷۹/۷ و ۷ به دست آمد.
میانگین و میانه سؤال تأثیر مباحث حسابداری بر درک و
یادگیری سایر دروس تخصصی به ترتیب ۹۰/۳ و ۷ محاسبه
شد. در مورد پرسش کاربری مباحث حسابداری درراه اندازی و
مدیریت کسبوکار میانگین و میانه به ترتیب ۹۱/۳ و ۷؛ در
مورد کافی بودن آموزش حسابداری برای راهاندازی و مدیریت
کسبوکار میانگین ۴۹/۳ و میانه ۷ به دست آمد. میانگین و
میانه لزوم آموزش نرمافزارهای مالی و حسابداری در دوره
تحصیل نیز میانگین و میانه به ترتیب ۳۹/۴ و ۴ محاسبه شد.
جهت آزمون نرمال بودن توزیع دادهها، از آزمون شاپیرو-ویلک
و همچنین آزمون کولموگروف-اسمیرنوف استفاده گردید. تا از
بررسي نگرش دانشجويان غیر حسابداري به تأثیر مباحث حسابداري منظور شده در برنامه آموزشي مصوب بر … / صفیه بخشاني
سال هفتم / شماره بیستوششم/ تابستان ۷۹۳۱ ۰۱۰
نرمال بودن دادهها اطمینان حاصل گردد. هنگام بررسی نرمال
بودن دادهها فرض صفر مبتنی بر اینکه توزیع دادهها نرمال
است، در سطح خطای ۹ درصد آزمون شد. نتایج دو آزمون
جهت بررسی نرمال بودن دادهها در جدول شماره ۳ نشان
دادهشده است.
جدول شماره ۲ -نتایج آزمون بررسی نرمال بودن دادهها
شاپیرو- ویلک كلوموگروف- اسمیرنوف
گویه ها مقدار
سطح
معنیداري
مقدار
سطح
معنیداري
۰/۰۰۰ ۰/۳۳۹ ۰/۰۰۰ ۰/۳۹۹ ۱ سوال
۰/۰۰۰ ۰/۷۱۴ ۰/۰۰۰ ۰/۰۰۰ ۳ سوال
۰/۰۰۰ ۰/۳۷۳ ۰/۰۰۰ ۰/۰۹۱ ۷ سوال
۰/۰۰۰ ۰/۷۳۹ ۰/۰۰۰ ۰/۳۹۴ ۴ سوال
۰/۰۰۰ ۰/۳۹۴ ۰/۰۰۰ ۰/۳۰۹ ۹ سوال
همانطور که در جدول مالحظه میشود مطابق نتایج هر
دو آزمون دادهها دارای توزیع غیر نرمال هستند؛ بنابراین برای
بررسی فرضیهها از آزمون نا پارامتریک خی دو استفاده
میشود. نتایج آزمون خی دو در جدول شماره ۷ نشان دادهشده
است.
جدول شماره ۳ -نتایج آزمون خی دو
سوال ۱ سوال ۲ سوال ۳ سوال ۴ سوال ۵
مقدار خی
دو
۱۳/۹۹۹ ۹۷/۷۷۹ ۴۷/۳۴۰ ۹۳/۳۹۰ ۱۴۳/۳۰۳
درجه
آزادی
۳ ۷ ۷ ۷ ۴
سطح
معنیداری
۰/۰۰۰ ۰/۰۰۰ ۰/۰۰۰ ۰/۰۰۰ ۰/۰۰۰
مقدار خی دو برای سؤال ۱ در ارتبااط باا تطاابق مباحاث
حسابداری آموزش دادهشده با اهداف آموزشی رشاته تحصایلی
برای سؤال دوم تأثیر مباحاث حساابداری بار
؛ بارای درک و یادگیری سایر دروس تخصصی
سؤال سوم در مورد پرسش کااربری مباحاث حساابداری درراه
در ماورد کاافی اندازی و مدیریت کسبوکاار

بودن آموزش حسابداری برای راهاندازی و مدیریت کساب وکاار
لزوم آموزش نرمافزارهای مالی و حسابداری در
محاساابه شااد. خطااای دوره تحصاایل نیااز
موردپذیرش ۰۹/۰ است. هماان طاور کاه در جادول شاماره ۷
نشان دادهشده است. سطح معنیداری در تمام مؤلفهها کمتر از
۰۹/۰ اسات. میاانگین امتیااز هار یاک از ساواالت بار حساب
جنسیت پاسخگویان در جدول شماره ۴ نشان داده شده است.
جدول شماره ۴ -میانگین امتیاز هر سوال بر حسب
جنسیت
جنسیت تعداد
سوال
۱
سوال
۲
سوال
۳
سوال
۴
سوال
۵
۴/۳۴ ۳/۴۹ ۳/۰۹ ۳/۰۴ ۷/۳۹ ۹۰ زن
۴/۳۳ ۳/۴۴ ۳/۹۳ ۷/۱۷ ۷/۳۹ ۹۷ مرد
همانطور که مالحظه می شود بااالترین امتیااز مرباوط باه
لزوم آموزش ترم افزار حسابداری و کمترین امتیاز نیز مربوط به
کفایت آموزشهای حسابداری جهات راه انادازی کساب و کاار
است. در جدول شماره ۹ میانگین امتیااز کساب شاده در هار
سوال بر حسب رشته تحصیلی پاسخگویان ارائه شده است
جدول شماره ۵ -میانگین امتیاز هر سوال بر حسب
رشته تحصیلی
رشته
تحصیلی
تعداد
سوال
۱
سوال
۲
سوال
۳
سوال
۴
سوال
۵
مهندسی
صنایع
۴/۷۰ ۳/۹۳ ۷/۱۷ ۳/۹۰ ۷/۷۰ ۴۰
مدیریت کسب
و کار
۴/۷۰ ۳/۴۹ ۷/۱۹ ۷/۱۱ ۷/۹۹ ۷۳
مدیریت
بازرگانی
۴/۰۷ ۳/۱۹ ۳/۴۳ ۳/۹۳ ۷/۱۹ ۷۱
مدیریت
صنعتی
۴/۳۹ ۳/۴۹ ۳/۹۱ ۳/۹۰ ۷/۷۹ ۳۷
۴/۳۹ ۳/۴۹ ۳/۹۱ ۳/۹۰ ۷/۷۹ ۱۷۱ جمع
همانطور که مشاهده میشود کمترین میاانگین امتیاازات
مربوط به سوال چهاارم در ماورد کفایات مباحاث حساابداری
جهت راهاندازی کسبوکار اسات. دانشاجویان رشاته مادیریت
بازرگانی پایینتارین امتیااز را باه ایان ساوال داده اناد. ازنظار
دانشجویان رشتههای مختلف آموزش نارم افازار حساابداری در
دوران تحصیل ضروری اسات. دانشاجویان مهندسای صانایع و
مدیریت کسبوکار، لزوم آموزش نرمافزار حسابداری و بها یاابی
را بیشتر دانستهاند. جهت بررسی ارتباط بین نگرش دانشجویان
نسبت به گویه های مورد سؤال و رشته تحصایلی از آزماون ناا
فصلنامه علمي پژوهشي دانش حسابداري و حسابرسي مديريت – انجمن حسابداري مديريت ايران
۰۱۱ سال هفتم / شماره بیستوششم/ تابستان ۷۹۳۱
پارامتریک چند نمونهای کروسکال-والیس استفاده شد. نتیجاه
این آزمون در جدول شماره ۹ نشان دادهشده است.
جدول شماره ۶ -بررسی ارتباط نگرش دانشجویان و
رشته تحصیلی
سوال
۱
سوال
۲
سوال
۳
سوال
۴
سوال
۵
۷/۳۳۴ ۰/۱۱۳ ۱۰/۰۳۹ ۳/۹۷۰ ۱۱/۹۹۳ دو-خی
۷ ۷ ۷ ۷ ۷ آزادی درجه
۰/۳۹۷ ۰/۰۴۴ ۰/۰۰۰ ۰/۴۰۱ ۰/۰۰۹ معنیداری سطح
در سطح اطمینان ۹۹ %نگرش دانشجویان نسبت به تطابق
مباحث حسابداری آموزش دادهشده و رشته تحصیلی ارتباط
وجود دارد. همچنین بین نگرش دانشجویان نسبت به
تأثیرگذاری آموزش حسابداری جهت راهاندازی کسبوکار و
رشته تحصیلی ارتباط معنیداری در سطح ۹۹ %اطمینان،
وجود دارد. یافتهها، نشان میدهد بین نگرش دانشجویان نسبت
به کافی بودن مباحث حسابداری برای راهاندازی کسبوکار و
رشته تحصیلی ارتباط معنی داری با ۹۹ %اطمینان، وجود دارد؛
اما نگرش دانشجویان نسبت به تأثیر آموزش حسابداری بر
درک سایر دروس تخصصی و همچنین لزوم آموزش
نرمافزارهای حسابداری بهصورت معنیداری با رشته تحصیلی
ارتباط ندارد.
جهت بررسی ارتباط بین نگرش دانشجویان نسبت به گویه
های مورد سؤال و جنسیت، از آزمون نا پارامتریک دو نموناه ای
من-ویتنی استفاده شاد. جادول شاماره ۳ نتاایج آزماون مان
ویتنی را نشان میدهد.
جدول شماره ۷ -بررسی ارتباط نگرش دانشجویان و
جنسیت
سوال
۱
سوال
۲
سوال
۳
سوال
۴
سوال
۵
۳۰۴۰/۹ ۳۱۷۳ ۱۹۹۳/۹ ۱۳۷۷/۹ ۱۳۷۹ ویتنی من
۰/۹۴۰ ۰/۹۹۹ ۰/۴۳۰ ۰/۰۷۷ ۰/۰۷۹ معنیداری سطح
همانطور که یافتهها نشان میدهد. نگرش دانشجویان
نسبت به تطابق مباحث حسابداری آموزش دادهشده با سطح
معنیداری ۰۷۹/۰ و همچنین نظر دانشجویان نسبت به تأثیر
آموزشهای حسابداری بر درک سایر دروس تخصصی با سطح
معنیداری ۰۷۷/۰( اطمینان ۹۹ )%در دو جنس زن و مرد
متفاوت است. پاسخ به سایر گویه ها با جنسیت ارتباط
معنیداری ندارد.
جهت بررسی سؤال آخر پژوهش در مورد ارتبااط باین نگارش
دانشجویان به گویه هاای مختلاف پرسشانامه باا مادرک غیار
مرتبط با حسابداری مادرس نیاز از آزماون کروساکال -والایس
استفاده شد که نتایج در جدول شماره ۰ نشان دادهشده است.
جدول شماره ۸ -بررسی ارتباط نگرش دانشجویان و
مدرک تحصیلی مدرس
سوال
۱
سوال
۲
سوال
۳
سوال
۴
سوال
۵
۱۴/۴۰۹ ۱۹/۹۷۱ ۱۹/۹۳۰ ۱۰/۹۳۳ ۳/۰۳۰ دو خی
۹ ۹ ۹ ۹ ۹ آزادی درجه
۰/۰۳۹ ۰/۰۱۹ ۰/۰۱۳ ۰/۰۹۱ ۰/۷۱۰ معنیداری سطح
همانطور که مالحظه میشود در سطح معنیدار ۰۹/۰ ،
نگرش دانشجویانی که مدرس آنها در حداقل یکی از دروس
حسابداری دارای مدرک تحصیلی غیر حسابداری بوده است
نسبت به کاربرد اطالعات حسابداری جهت راهاندازی و مدیریت
کسبوکار و همچنین کفایت آموزشهای حسابداری برای
ایجاد و مدیریت کسبوکار و لزوم آموزش نرمافزار حسابداری
در دوره تحصیل بهصورت معنیداری متفاوت است.
۵ -بحث و نتیجهگیري
برای ایجاد توسعه کشور باید به ایجاد و رونق کسب و
کارهای کوچک روی آورد. برای رسیدن به این مهم باید برنامه
درسی در دانشگاهها بهگونهای طراحی شود تا مهارتهای الزم
برای کارآفرینی و مدیریت کسبوکار آموزش داده شود. قطع
بهیقین آموزش حسابداری و مدیریت هزینهها از ضرورتهای
اولیه برای آماده ساختن دانشجویان برای راهاندازی کسبوکار
است. در پژوهش حاضر به بررسی نگرش دانشجویان برخی از
رشتهها غیر از حسابداری که در برنامه درسی مصوب آنها
مباحث حسابداری و مدیریت هزینه لحاظ شده است، نسبت به
تطابق با اهداف رشته اختصاصی، کمک به درک سایر دروس
تخصصی، تأثیر درراه اندازی و مدیریت کسبوکار، کفایت
مباحث آموزش دادهشده و همچنین لزوم آموزش نرمافزارهای
حسابداری و بها یابی برای مدیریت کسبوکار، پرداختهشده
است. نتایج نشان داد که با اطمینان ۹۹ %دانشجویان در مورد
۴ گویه اول تأثیر مباحث حسابداری متوسط و لزوم آموزش
نرمافزارهای حسابداری و بها یابی در طول تحصیل است، زیاد
است. در بررسی ارتباط بین نگرش دانشجویان و رشته تحصیلی
بررسي نگرش دانشجويان غیر حسابداري به تأثیر مباحث حسابداري منظور شده در برنامه آموزشي مصوب بر … / صفیه بخشاني
سال هفتم / شماره بیستوششم/ تابستان ۷۹۳۱ ۰۱۱
در مورد تطابق با اهداف رشته تحصیلی و تأثیر درراه اندازی و
مدیریت کسبوکار و همچنین کفایت آموزشهای حسابداری
ارتباط معنیداری برقرار است. انتظار میرود با توجه به نیاز
رشتههای مختلف سرفصل دروس حسابداری پاسخگوی حداقل
انتظار دانشجویان نسبت به تأثیرگذاری درراه اندازی کسبوکار
آتی باشد؛ اما نتایج اختالف نگرش بین رشتههای مختلف را
بهصورت معنیدار نشان میدهد، دانشجویان رشته مدیریت
بازرگانی در هر دو سوال کمترین میانگین نمره را ابراز کردهاند؛
بنابراین الزم است برنامه آموزشی رشته مذکور ازنظر
سرفصلهای حسابداری، بهگونهای بازنگری شوند تا ضمن
مطابقت با اهداف رشته تا حد امکان، نیاز حسابداری و مالی
جهت ایجاد کسبوکار در آینده را پوشش دهد. در بررسی
ارتباط بین نگرش دانشجویان در مورد تطابق مباحث آموزش
دادهشده و همچنین تأثیر بر درک سایر دروس تخصصی و
جنسیت ارتباط معنیداری وجود دارد. نتیجه بهدستآمده را
میتوان همسو با نتایج مطالعه جونز مبنی بر در نظر گرفتن
تواناییها و قابلیتها فردی در آموزش حسابداری دانست؛ او
معتقد است در تدریس حسابداری باید به هوش هیجانی و
تواناییهای فردی توجه ویژهای شود )جونز، ۳۰۰۹ )به این
ترتیب امکان انتقال مفاهیم درسی سادهتر انجام میشود و
دانشجویان مطالب را بهتر درک خواهند کرد. نگرش
دانشجویان به سؤاالت در مورد تأثیر بر راهاندازی و مدیریت
کسبوکار، کفایت مباحث حسابداری آموزش دادهشده و لزوم
آموزش نرمافزارهای حسابداری و بها یابی با مدرک تحصیلی
غیر حسابداری مدرس بهصورت معنیداری ارتباط دارد. این
موضوع از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ مدرس دانشگاهی
اساسیترین عامل برای ایجاد موفقیت در تحقق اهداف آموزشی
است، لذا توجه به تدریس اثربخش، باعث دستیابی به اهداف
آموزشی و بهبود فرآیند یادگیری میگردد. بر اساس مطالعه
بهادری و همکاران )۱۷۹۷ ،)مهمترین عامل تأثیرگذار بر
تدریس اثربخش از دیدگاه دانشجویان تسلط استاد به محتوای
آموزشی است )بهادری و همکاران، ۱۷۹۷ .)درصورتیکه
مدرس غیر حسابدار به آموزش حسابداری بپردازد، عدم حصول
نتیجه مناسب و نداشتن کارایی و اثربخشی الزم جهت رسیدن
به اهداف آموزشی، اجتنابناپذیر است؛ اگرچه محیط کسبوکار
تحت فشار نیازهای بازار سریعتر از محیط آموزشی تغییر
میکند اما بهشدت تحت تأثیر آموزش دانشگاهی قرار دارد. از
اینرو باید برای افزایش کارایی و اثربخشی و رفع بحران آموزش
حسابداری تغییرات سریع و بنیادی انجام شوند )مشایخی و
شفیع پور، ۱۷۹۱ .)با توجه به یافتههای پژوهش یکی از این
تغییرات ضروری، آموزش ابزارها و نرمافزارهای مالی و
حسابداری است.
پیشنهادها:
با توجه به نتایج کسبشده ضروری است که آموزش
حسابداری و مدیریت بها بهعنوان یک رکن اساسی برای
کارآفرینی در دوران تحصیل موردتوجه ویژه قرار گیرد. ضمن
آنکه با توجه به تأثیر مدرسین جهت دروس مختلف که مباحث
مالی و حسابداری را تحت پوشش قرار میدهند از اساتید با
مدرک تحصیلی حسابداری استفاده شود. همچنین پیشنهاد
میشود، پژوهشی در همین راستا در مورد نگرش دانشجویان
شرکتکننده در دورهای کارآفرینی نسبت به آموزش
حسابداری، انجام شود. در اغلب دورههای مذکور مدرسان
دارای مدرک غیر حسابداری بوده که به آموزش حسابداری
میپردازند؛ احتماالً یکی از شکافهای موجود بین دانش
حسابداری و صنعت به حاشیه نشستن آموزش حسابداری
باشد.
فهرست منابع
 احمدی فرشید، احمد احمدی )۱۷۹۱ .)بررسی ارتباط بین
کارآفرینی و اطالعات حسابداری در کسبوکارهای کوچک
و متوسط، گاهنامه پژوهشی دانشگاه پیام نور ویژه علوم
انسانی، شماره ۹
 آراستی زهرا، سعیده سعیدبنادکی، نرگس ایمانی پور
)۱۷۹۰ .)نقش آموزش درس مبانی کارآفرینی در قصد
کارآفرینی دانشجویان رشتههای غیر مدیریت، توسعه
۱۰۳-۱۳۴ صص، ۴)۱۴( ،کارآفرینی
 اف فیوز فرانک )۱۷۰۷ .)طرح کسبوکار، ترجمه: داور
ونوس، مسعود کرمی و مهرداد پرچ، تهران: انتشارات
موسسه مهربان نشر
 بهادری محمد کریم، قاسم رجبی واسوکالیی، مهدی رعد
آبادی و مریم یعقوبی )۱۷۹۷ .)تحلیل روابط سیستماتیک
بین مؤلفههای تأثیرگذار بر تدریس اثربخش از دیدگاه
دانشجویان، توسعه آموزشی جندیشاپور، )۱)۹
 پیکری فر فاطمه، فرشاد مه نگار )۱۷۹۱ .)بررسی نقش
دانشگاهها در توسعه کارآفرینی، کنفرانس کارآفرینی و
مدیریت کسبوکارهای دانشبنیان، دانشگاه مازندران،
تهران
 جعفری علیرضا، بابک عابدی صدقیانی )۱۷۰۳ .)حسابداری
مدیریت و کارآفرینی، حسابدار شماره ۱۹۹ ،صص ۱۹-۱۷
فصلنامه علمي پژوهشي دانش حسابداري و حسابرسي مديريت – انجمن حسابداري مديريت ايران
۰۱۱ سال هفتم / شماره بیستوششم/ تابستان ۷۹۳۱
 حسینی لرگانی سیده مریم، رضا میر عرب رضی، سعید
رضایی )۱۷۰۳ .)آموزش کارآفرین در هزاره جدید،
زیرساختی برای اشتغال دانشآموختگان آموزش عالی،
فصلنامه پژوهش و برنامهریزی در آموزش عالی، )۴)۹۰ ،
۱۱۹-۱۷۳ صص
 دفتر برنامهریزی آموزش عالی )۱۷۹۹ )
http://old.msrt.ir/fa/prog/ApprovedCourses/Forms/Al
lItems.aspx
 ساعد پناه بیژن، بهزاد ساعد پناه )۱۷۰۹ .)طرح کسبوکار
به زبان ساده، تهران: مرکز کارآفرینی دانشگاه صنعتی
شریف
 سعیدی مهرآباد محمد، محمد مهدی )۱۷۰۳ .)تأثیر
آموزش کارآفرینی بر توسعهی رفتارهای کارآفرینانه
)مطالعه موردی: آموزشهای کارآفرینی وزارت کار و امور
اجتماعی(، توسعه کارآفرینی، )۳)۱ ،صص ۳۷-۹۳
 صفری سعید، مهدی سمیع زاده )۱۷۹۱ .)نیازسنجی
آموزش دانش و مهارت کارآفرینی در رشتههای علوم
۹۹-۳۹ صص ۳)۱( ،آموزش، انسانی
 علی احمدی علیرضا، پیمان اخوان )۱۷۰۷ .)کارآفرینی
موفق: مهارتهای ایجاد یک شرکت سودآور، تهران،
انتشارات تولید دانش
 فاخر غدیر، حسین قریجانلویی، وجیهه برهانی )۱۷۹۹ .)
کارآفرینی دانشگاهی، چالشهای اشتغال و شاخصهای
کسبوکار، پنجمین همایش ملی و چهارمین همایش
بینالمللی مهارتآموزی و اشتغال، سازمان آموزش فنی و
حرفهای کشور، تهران
 مشایخی بیتا، سید مجتبی شفیعپور )۱۷۹۱ .)بررسی
کارایی نظام آموزشی رشته حسابداری در سطح
دانشگاههای ایران با استفاده از تکنیک تحلیل پوششی
دادهها. فصلنامه علمی-پژوهشی بررسیهای حسابداری و
.۱۴۳-۱۱۹ ,)۹۳(۱۹ ،حسابرسی
 نوروش ایرج، بیتا مشایخی )۱۷۰۴ .)نیازها و اولویتهای
آموزشی حسابداری مدیریت: فاصله ادراکی بین
دانشگاهیان و شاغلین در حرفه حسابداری، بررسیهای
حسابداری و حسابرسی، )۴۱)۱۳ .صص ۱۹۱-۱۷۷
 نونهال نهر علیاکبر، حیدر محمد زاده سالطه، کبری حمد
الهی )۱۷۹۷ .)ارزیابی تأثیر آموزش حسابداری )آموزش
دانشگاهی و دورههای ضمن خدمت( و تجربه بر
قضاوتهای حرفهای حسابرسان، پژوهشهای تجربی
۱۹۱-۱۹۹ صص، ۴)۱۷( ،حسابداری
 نیرومند پوران دخت، محبوبه رنجبر، سید محمد اعرابی،
بهناز حاج صادقی )۱۷۹۳ .)ارائه چارچوبی برای طراحی
مدل کسبوکار، مدیریت فناوری اطالعات، )۴)۹ ،صص
۳۹۳-۳۰۴
 Bock Adam J, Garade George (2011). The Business
Model in Practice and Its Implications for
Entrepreneurship Research’ Entrepreneurship Theory
and Practice, vol 35, no. 1, pp. 83-111.
 Mclean Tom, Tom McGovern, Shanta Davie (2015).
Management accounting, engineering and the
management of company growth: Clarke Chapman,
۱۸۶۴–۱۹۱۴٫ The British Accounting Review 47,177–
۱۹۰
 Nnadi Mattias (2016). Foreign Education,
Entrepreneurship and Skills Development in Nigeria:
Implications for Accounting Education, International
Journal of Accounting Research,5(1)
 jones Gerg. (2009). The Value of Incorporating
Emotional Intelligence Skills in the Education of
Accounting Students. Australasian Accounting,
Business and Finance, 3(2).

(Visited 1 times, 1 visits today)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code