بازدید: 2

۱
فصلنامـه علمي پژوهشـي حسابداري مديريت
سال يازدهم/ شماره سيوهفتم/ تابستان ۱۹۳۱
انعطافپذیری حسابداری وخوشبینی مدیران: آزمون تئوری اختیارات مدیریتی
۱ صغری براری نوکاشتی
بهمن بنی مهد
۲
۳ احمد یعقوب نژاد
چكيده
هدف این تحقیق بررسی رابطه بین انعطافپذیری حسابداری با خوشبینی مدیران در پیشبینی سود بر اساس
تئوری اختیارات مدیران میباشد. نمونه آماری تحقیق، شامل ۹۲۱ شرکت از شرکتهای پذیرفته شده در بورس
اوراق بهادار تهران در بازه زمانی ۹۸۳۱ تا ۹۸۱۱ است. نتایج تحقیق نشان میدهد، بین میزان انعطافپذیری
حسابداری با رشد پیشبینی و خطای پیشبینی سود توسط مدیریت رابطه مستقیم و معنیداری وجود دارد. به-
طوریکه شرکتهای با انعطافپذیری حسابداری باال پیشبینی خوشبیانهتری نسبت به شرکتهای با انعطافپذیری
حسابداری پایین داشتهاند. همچنین شرکتهای با انعطافپذیری حسابداری باالتر از طریق دستکاری سود توانسته-
اند سود خالص را به باالتر از سود پیشبینی برسانند و خطای پیشبینی سود آنها مثبت میباشد، اما شرکتهای با
انعطافپذیری حسابداری پایین به دلیل اثر تجمعی مدیریت اقالم تعهدی گذشته با محدودیت در دستکاری سود
دوره جاری و دورههای آتی مواجه شده، لذا خطای پیشبینی سود آنها منفی میباشد. با توجه به نتایج تحقیق به
سرمایهگذاران و تحلیلگران پیشنهاد میگردد در هنگام استفاده از پیشبینیهای مدیران به خوشبینی فرصتطلبانه
مدیران در پیشبینی سود دقت و توجه کافی داشته باشند.
واژههای کليدی: انعطافپذیری حسابداری، اختیارات مدیران، خالص دارایی عملیاتی غیرعادی، خوشبینی مدیران.

۹ -دانشجوی دوره دکتری حسابداری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسالمی ، تهران، ایران. )نویسنده مسئول( com.yahoo@barari1360
۲ -دانشیار گروه حسابداری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسالمی ، کرج، ایران.
۸ -دانشیار گروه حسابداری، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسالمی، تهران، ایران.
۶۶/۱۰/۰۱ :پذيرش تاريخ ۶۶/۰۶/۰۶ :دريافت تاريخ
صغری براری نوکاشتی، بهمن بنیمهد و احمد يعقوبنژاد
۲ مجله حسابداري مديريت / شماره سيوهفتم
۱ -مقدمه
یکی از ابزارهای تعامل مدیران شرکتها با بازار،
ارائه اطالعاتی در مورد پیشبینی سود شرکت است که
بدین وسیله شرکتها میتوانند رفتار بازار را تحت
تاثیر قرار دهند. سود پیشبینی شده توسط مدیریت،
منعکس کنندهی پیشبینی مدیریت دربارهی چشم-
انداز آتی واحد تجاری است که میتواند قیمت سهام،
نقدینگی بازار سهام و پیشبینی تحلیلگران را تحت
تأثیر قرار دهد. مطالعات زیادی نشان دادهاند که
مدیران تمایل دارند سودی که شرکت در پایان دوره
گزارش میکند حداقل به اندازه پیشبینیهایی باشد
که پیش از این از سوی مدیریت یا تحلیل گران مالی
۹ مطرح شده بود )کیم
۲ و همکاران ۲۱۹۲ ،دویل
و
۴ و همکاران ۲۱۹۲ و گانی ۸ همکاران ۲۱۹۸ ،هو
.)۲۱۹۱
اصول پذیرفته شده حسابداری در برخی از روشها
انعطافپذیری زیادی دارد که بطور بالقوه باعث می-
شود مدیران برآوردهای حسابداری را مبتنی بر
قضاوتهای شخصی خود انجام دهند. انگیزه مدیران
در استفاده از اقالم تعهدی اختیاری را میتوان با
استفاده از دو فرضیه خوشبینی مدیریت یا فرصت-
۱ طلبی مدیریتی بیان کرد)چوی
،۲۱۹۲ .)از آنجاییکه
پیشبینی سود و ایجاد اقالم تعهدی هر دو از باورهای
ذهنی مدیریت تاثیر میگیرد، خطای مستتردر ارزیابی
دورنمای تجاری، احتماال در پیشبینی سود مدیریت و
اقالم تعهدی آشکار میشود. انگیزهها و فرصتهای
مدیران به منظور مدیریت سود ناشی از انعطافپذیری
رویههای اختیاری حسابداری، به مدیران امکان
میدهد که رویههای حسابداری را به منظور رسیدن
به آستانههای سود، انتخاب کنند. استفاده از مدیریت
سود باعث میشود هم خالص دارایی عملیاتی دوره و
هم سود دوره متاثر شود. بنابراین اگر مدیران در هر
دوره بر پایه خوشبینی و قضاوت خود مدیریت سود را
انجام دهند و قادر نباشند تاثیر دورههای گذشته را در
این دوره تعدیل کنند، امکان دارد باعث شود به جایی
برسند که به علت ماهیت بازگشتی اقالم تعهدی دیگر
قادر نباشند سود شرکت و وضعیت آن را در حد قابل
قبول نگه دارند. در نتیجه، مدیریت افزاینده سود
نمیتواند پایدار باشد. سطح خالص دارایی عملیاتی به
عنوان یک معیار اندازهگیری از عملکرد عملیات جاری
و گذشته استفاده میگردد.و منعکس کننده اثرات
تجمعی انتخاب های حسابداری در گذشته میباشد.
انعطاف پذیری حسابداری می تواند یک عامل بالقوه
برای کیفیت پایین صورتهای مالی باشد، طبق نظر
روجن
۲
)۲۱۱۲ )سه عامل بالقوه برای کیفیت پایین
صورتهای مالی وجود دارد. ۹ -قوانین حسابداری باعث
چالش و اختالل در صورتهای مالی می شوند، زیرا آنها
اغلب برای محدود کردن اختیار مدیریت، بدون کاهش
محتوای اطالعاتی اطالعات حسابداری دارای مشکل
می باشند. ۲-یکی دیگر از عامل چالشبرانگیز در
اطالعات حسابداری ناشی از خطای پیشبینیها می-
باشد، زیرا مدیریت نمیتواند نتایج آتی معامالت فعلی
را به دقت پیشبینی نماید. ۸-سومین عامل اختالل و
تعصب در اطالعات حسابداری ناشی از استفاده مدیران
از انعطافپذیری حسابداری مالی میباشد که توسط
استراتژی سود شرکت و مدیریت سود بازتاب میشود.
انعطاف پذیری در استانداردهای حسابداری فرصتی
برای مدیریت سود را به طور قانونی، تهاجمی و سپس
۱ تقلب در اختیار مدیران قرار داده است. آجکوه
)۲۱۹۱ )ایده ای را مطرح میکند که تقلب، ناشی از
شیب لغزنده مدیریت سود میباشد که در آن شرکت-
ها ابتدا سود را به طور قانونی )بدون زیرپا گذاشتن
اصول و موازین و استانداردهای حسابداری( برای
رسیدن به اهداف از پیش تعیین شده مدیریت می-
کنند و سپس به شدت تالش میکنند تا نتایج مورد
نظر را به دست آورند؛ اگر نتایج دلخواه هنوز به دست
نیامده باشد، تنها گزینهی موجود تحریف عمدی از
طریق جعل اسناد میباشد. گرچه انعطاف پذیری در
حسابداری مطلوب است؛ اما مدیران باید توجه داشته
باشند که شیب مدیریت سود میتواند به اندازه کافی
لغزنده باشد تا منجر به تقلب شود.
با توجه به نقش و اهمیت این موضوع و فقدان
پژوهش کافی، در این تحقیق به بررسی ارتباط بین
انعطافپذیری حسابداری، خوشبینی مدیران می-
انعطافپذيری حسابداری و خوشبینی مديران: آزمون تئوری اختیارات مديريتی
مجله حسابداري مديريت / شماره سيوهفتم ۹
پردازیم. تاکنون به صورت تجربی مطالعهای درباره
رابطه بین انعطافپذیری حسابداری وخوشبینی
مدیران انجام نشده است. بلکه در مطالعات گذشته به
بررسی عوامل موثر بر میزان خوش بین بودن مدیریت
از جمله اندازه شرکت، عملکرد گذشته شرکت، ساختار
مالکیت و… پرداخته شده است. اما به موضوع خوش-
بینی مدیریتی از منظر فرصت طلبی مدیران و نقش
انعطافپذیری حسابداری در رفتار فرصتطلبانه
مدیران برای بهتر نشان دادن دقت پیشبینیها کمتر
توجه شده است. لذا در این پژوهش محققان در صدد
آن هستند تا بررسی نمایند خوشبینی مدیران تا چه
میزان میتواند به دلیل انعطافپذیری حسابداری و
تاثیر اختیارات مدیران بر استراتژی سود حسابداری
باشد. هدف این تحقیق آن است که نخست رابطه بین
انعطافپذیری حسابداری، خوشبینی مدیران را
مطالعه کند. هدف دوم این پژوهش نیز آن است تا
سرمایهگذاران، اعتباردهندگان، تحلیل گران مالی و
سایر استفاده کنندگان اطالعات را از اثر مذکور، آگاه
نماید. انتظار میرود نتایج این پژوهش بتواند دستاورد
و ارزش افزوده علمی به شرح زیر داشته باشد. اول
اینکه نتایج تحقیق میتواند موجب گسترش مبانی
نظری پژوهشهای گذشته در ارتباط با انعطافپذیری
حسابداری و خوشبینی مدیران شود. دوم این که
شواهد پژوهش نشان خواهد دادکه چگونه اختیارات
مدیران بر استراتژی سود حسابداری ناشی از انعطاف-
پذیری حسابداری میتواند بر خوشبینی فرصتطلبانه
مدیران تاثیرگذار باشد. این موضوع به عنوان یک
دستاورد علمی میتواند اطالعات سودمندی را در
اختیار قانون گذاران حوزه بازار سرمایه و همچنین
تدوینکنندگان استانداردهای حسابداری و استفاده-
کنندگان از اطالعات حسابداری قرار دهد. سوم این که
نتایج پژوهش میتواند ایدههای جدیدی برای انجام
پژوهشهای جدید در حوزه حسابداری، پیشنهاد نماید.
۲ -مبانی نظری و مروری بر پيشينه پژوهش
۲-۱ -تئوری اختيارات مدیران
استانداردهای پذیرفته شده حسابداری در
کشورهای مختلف به مدیران اجازه میدهد که طیف
وسیعی از اختیارات را در انتخاب روش های مختلف
حسابداری، برای محاسبه سود در اختیار داشته باشند.
البته ممکن است مدیران از تمام این اختیارات برای
تحقق اهداف شرکت استفاده نکنند. اختیارات مدیران
در مقاالت بر اساس دو رویکرد توصیف شده است:
۹ )رویکرد رفتاری؛
۲ )رویکرد اقتصادی. )پاپاناستا سوپولوس و
۱ توماکوس
)۲۱۹۱ ،
بر اساس رویکرد رفتاری که توسط همبریک و
)۹۱۳۱ )ارائه گردید، اختیارات مدیران ۹۱ فینکلستین
به آزادی عمل موجود برای مدیران شرکت جهت
دستیابی به اهداف سازمان اشاره دارد. مطابق با
)۹۱۲۸ )ارائه ۹۹ رویکرد اقتصادی که توسط ویلیامسون
شده است اختیارات مدیران به میزان آزادی در
دسترس مدیران شرکت برای رسیدن به اهداف
)۲۱۱۱ )دو رویکرد ۹۲ شخصی اشاره میکند. شن و چو
را با هم تطبیق داده و استدالل میکند که این دو
رویکرد همانند دو محور عمود بر هم هستند به
طوریکه رویکرد اقتصادی در امتداد یک محور با آزادی
اهداف و رویکرد رفتاری در امتداد محور با آزادی عمل
قرار دارد. شن و چو )۲۱۱۱ )بحث میکنند که آزادی
اهداف نشان دهنده فشارهایی که مدیران در عملکرد
با آن مواجه می شوند. در حالیکه آزادی عمل، طیف
وسیعی از گزینه های استراتژیک در دسترس مدیران،
در تالش آنها برای رسیدن به عملکرد تقاضا شده
توسط سهامداران میباشد. موارد فوق نشان میدهد
که اختیارات مدیران لزوما خوب یا بد نیست. از یک
طرف آزادی عمل بیشتر در ارتباط با تفکر باز میتواند
منتج به استراتژیهای رقابتیتر و نوآورانه مانند
سرمایهگذاری در پروژههای پربازده گردد. از طرف
دیگر، آزادی بیشتر مرتبط با بیمباالتی میتواند منتج
به استراتژیهایی گردد که منافع ذینفعان را دربر
ندارد)پاپاناستاسوپولوس و توماکوس، ۲۱۹۱ .)انعطاف-
صغری براری نوکاشتی، بهمن بنیمهد و احمد يعقوبنژاد
۴ مجله حسابداري مديريت / شماره سيوهفتم
پذیری به اختیارات کلی ارائه شده به مدیریت مرتبط
میباشد. از لحاظ حسابداری مالی اختیار به عنوان
فرصت خاص شرکت برای اثرگذاری روی سود
حسابداری با معامالت واقعی و تصمیمات حسابداری
تعریف شده است. اختیار مدیران در یک شرکت خاص
به فعالیت شرکت، تصمیمات قبلی شرکت، انعطاف-
پذیری سیستم حسابداری و محدودیت های مجموعه
قراردادهای آن بستگی دارد. )روجن، ۲۱۱۲)
۲-۲ -تئوری خوشبينی مدیران
کیفیت پیشبینیهای مدیران ممکن است تحت
تاثیر شرایط تحمیل شده از جانب محیط )ابهام-های
مربوط به آینده(، اعتماد به نفس بیش از حد مدیران،
میزان تخصص و انگیزههای شخصی تهیهکنندگان
اطالعات قرار گیرد. در فضایی که مدیران خطر اندکی
بابت پیگردهای قضایی احتمالی در نتیجه ارائه
اطالعات گمراه کننده احساس کنند، ممکن است به
سمت ارائهی پیشبینیهای سود مبتنی بر انگیزههای
و همکاران ۲۱۱۱ .)همچنین رفتار ۹۸ شخصی روند)کاتو
مدیران در پیشبینی سود ممکن است تحت تأثیر
عملکرد گذشته، نوع مالکیت و اندازه شرکت باشد
)استیفان
،۲۱۱۱ .)شرکتهایی که حاکمیت شرکتی ۹۴
برتری دارند دقت پیشبینی بیشتر و سوگیری کمتری
و همکاران، ۲۱۱۱ .)برخی از مطالعات ۹۱ دارند)اجینکیا
نشان میدهند در موسساتی که عملکرد ضعیفی دارند،
خطاهای وسیعتری در سود پیشبینی شده آنها
مشاهده میشود، به احتمال زیاد این شرکتها به منظور
پوشش اخبار بد شرکت، اقدام به پیشبینی خوشبینانه
سود میکنند)کوتاری
۹۲
و همکاران، ۲۱۱۱ .)همچنین
مدیران برای جلوگیری از خطای پیشبینی و برای
دستیابی به نتایج دلخواه از واکنش بازار، تالش زیادی
به عمل می آورند.گرچه مدیرانی که با توجه به
احتمال برآورده کردن انتظاراتی که ایجاد میکنند
خوش بین هستند، نیاز به مدیریت سود به منظور
رسیدن به پیشبینیهایشان را احساس نمیکنند. اما
از طرفی مدیران ممکن است به صورت فرصتطلبانه به
دنبال بهتر نشان دادن دقت پیشبینی خود باشند و
برای این کار سود را دستکاری کنند.
،۲۱۹۴ .)همچنین نتایج پژوهشهای گذشته ۹۱( کرافت
نشان داده است، خطاهایی در پیشبینی سود مدیران
وجود دارد، برای مثال مدیرانی که با انعطافپذیری
کمتر سیستم حسابداری مواجه هستند، دقت پیش-
بینی آنان کمتر است. (چن
۹۳ .) ۲۱۱۴ ،
و همکاران در سال ۲۱۹۲ نشان دادند ۹۱ هیالری
خوشبینی مدیران میتواند خوشبینی ناشی از
فرصتطلبی یا خوشبینی واقعی مدیریتی باشد. در
خوشبینی واقعی مدیریتی، عملکرد گذشته به اعتماد
بیش از حد، اعتماد بیش از حد به خوشبینی بیش از
حد، خوشبینی بیش از حد به تالش، و تالش به
عمل و نتیجه منجر میگردد. بنابراین مدیریت سود
واقعی یا تعهدی تحت تاثیر این خوشبینی نمی
گیرند. اما در خوشبینی فرصتطلبانه، مدیران
اطالعات سود پیشبینی شده را باالتر برآورد کرده و
انتظار دارند که بتوانند با استفاده از اقالم تعهدی سود
را مدیریت کرده و خطای پیشبینی را کاهش دهند
اما از آنجاییکه اختیارات حسابداری در اصول پذیرفته
شده حسابداری، نامحدود نمی باشد و اثرات تجمعی
انتخاب های حسابداری برای دستکاری سود در
گذشته باعث افزایش خالص دارایی عملیاتی و در
نتیجه کاهش انعطافپذیری حسابداری و محدودیت
در دستکاری سود در دورههای آتی میگردد، لذا
انتظار میرود چنانچه خوشبینی مدیران در پیشبینی
سود، فرصتطلبانه باشد، خطای پیشبینی سود
شرکتهای با انعطافپذیری حسابداری پایین تر افزایش
یابد.
۲-۳ -پيشينه پژوهش
قائمی و اسکندرلی در سال ۹۸۱۲ رفتار مدیران
شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران
را در پیشبینی سود سالیانه مورد مطالعه قرار دادند.
در پژوهش آنان سوگیری مدیران در پیش بینی سود
سالیانه و اثر چهار متغیر، عملکرد گذشته شرکت،
رویکرد مدیران در پیش بینی سود سال گذشته، اندازه
و نوع مالکیت شرکت بررسی شده است و بر اساس
انعطافپذيری حسابداری و خوشبینی مديران: آزمون تئوری اختیارات مديريتی
مجله حسابداري مديريت / شماره سيوهفتم ۵
نتایج تحقیق آنان عملکرد گذشته، رویکرد گذشته
مدیران در پیش بینی و نوع مالکیت شرکت در
سوگیری مدیران در پیش بینی سود نقش دارد. وکیلی
فرد و همکاران در سال ۹۸۱۸ نقش رفتارهای فرصت-
طلبانه مدیران را در انحراف سودهای پیشبینی شده
بررسی کردند. رفتار فرصتطلبانه مدیران شامل
مدیریت سود و معامالت سهام توسط آنان می باشد.
نتایج تحقیق آنان نشان داد که ارتباط منفی و
معناداری بین اعمال مدیریت سود و انحراف پیشبینی
سود وجود دارد. همچنین انحراف پیشبینی سود در
زمان فروش سهام توسط مدیران افزایش یافته و در
زمان خرید سهام توسط مدیران، کاهش مییابد. یعنی
مدیران با آگاهی از میزان انحراف پیشبینی سود دست
به خرید و فروش سهام میزنند. شریفی و همکاران در
سال ۹۸۱۴ رابطه بین ویژگی کیفی پیش بینی سود
هر سهم و ریسک ورشکستگی را بررسی کردند. نتایج
پژوهش آنها نشان داد که هر قدر اعتبار پیش بینی
سود هر سهم بیشتر شود ریسک ورشکستگی کاهش
می یابد. مدیریت از طریق دقت پیش بینی سود
تصویری پایدار از آینده شرکت را ارائه می نماید و
باعث کاهش ورشکستگی می شود. از جمله انگیزه
های مدیران در ارائه پیش بینی های غیر دقیق وجود
بحرانهای مالی است.
فرج زاده دهکردی و همکاران در سال ۹۸۱۴
ترازنامه متورم و روشهای جایگزین برای اجتناب از
سودهای غیرمنتظره منفی را بررسی کردند. نتایج
تحقیق آنها نشان داد که در زمانی که خالص دارایی
های عملیاتی شرکتها به واسطه استفاده از اقالم
تعهدی اختیاری بیش از واقع گزارش شدهاند، احتمال
استفاده مدیران از مدیریت سود واقعی افزایشی برای
تحقق سود پیشبینی شده وهمچنین مدیریت کاهشی
پیشبینیهای سود به منظور کاستن انتظارات سرمایه-
۲۱ گذاران، افزایش مییابد. نتایج تحقیق داس
و
همکاران )۲۱۹۹)نیز نشان داد که مدیران، از مدیریت
سود و مدیریت انتظارات به صورت مکمل استفاده می
کنند، به طوری که چنانچه مدیریت سود دشوارتر
شود، مدیران اقدام به جایگزین کردن مدیریت سود با
مدیریت انتظارات میکنند. نتایج تحقیق
در سال ۲۱۹۲ نیز نشان داد که بین ۲۹ سوداریاتی
خالص دارایی عملیاتی و سود غیرمنتظره رابطه معنی
دار وجود دارد. زمانی که ارزش خالص داراییها مبالغه
شده باشد، سود غیرمنتظره مثبت باال یا سود-
غیرمنتظره منفی پایین کاهش می یابد. بنابراین، می
توان نتیجه گرفت که ترازنامه به عنوان یک محدودیت
مدیریت سود میباشد.
کیم)۲۱۹۲ )اثر انعطافپذیری حسابداری را بر
رفتار پیشبینی مدیران قبل از عرضه اولیه عمومی
سهام بررسی کرد. شرکتهایی که سهام آنها اولین بار
برای عرضه عمومی منتشر می گردند انگیزه قوی برای
انتشار اطالعات خوش بینانه دارند تا بتوانند قیمت
سهام خود را افزایش دهند. از طرفی این شرکتها تحت
الزامات قوانین بورسی قرار می گیرند. نتایج تحقیق
آنها نشان داد که شرکتها قبل از عرضه اولیه عمومی
سهام، از طریق پیشبینیهای خود، اخبار خوب را
منتشر میدهند و در شرکتهای با انعطافپذیری
حسابداری باالتر، انتشار اخبار خوب قبل از عرضه
عمومی سهام بیشتر است به دلیل آنکه آنها می توانند
در دوره بعد سود گزارش شده را با استفاده از مدیریت
سود به سود پیشبینیشده یا باالتر از آن برسانند.
وو
و همکاران )۲۱۹۱ )انگیزه استفاده از اقالم ۲۸
تعهدی اختیاری را قبل از عرضه سهام در شرکتهای با
رشد باال و شرکتهای بدون رشد بررسی کردند. نتایج
تحقیق آنها نشان داد که شرکتهای بدون رشد برای
گمراه کردن سرمایهگذاران از اقالم تعهدی اختیاری
استفاده میکنند، اما شرکتهای با رشد باال برای نشان
دادن اطالعات خصوصی خود به بازار، عالقه مند به
استفاده از اقالم تعهدی اختیاری می باشند. به
طوریکه رابطه مثبت بین اقالم تعهدی اختیاری و
عملکرد عملیاتی طوالنی مدت برای شرکتهای با رشد
باال وجود دارد.
آجکوه )۲۱۹۱ )برای ارزیابی اینکه چگونه
مدیریت سود ناخوشایند خواهد یود و در طول زمان
مدیریت سود به تقلب تبدیل می شود، چهار نمونه
ازشرکت های متقلب را به صورت کیفی مورد بررسی
صغری براری نوکاشتی، بهمن بنیمهد و احمد يعقوبنژاد
۶ مجله حسابداري مديريت / شماره سيوهفتم
قراردادند. نتایج تحقیق آنان نشان داد هر زمان نیاز به
برآوردن انتظارات بیرونی و درونی وجود دارد، مدیران
بدتر شدن وضعیت مالی شرکت را پنهان می کنند تا
قیمت سهام را افزایش داده و همچنین پاداش خود را
بر اساس نتایج عملکرد مالی افزایش دهند؛ انعطاف
پذیری در استانداردهای حسابداری فرصتی برای
مدیریت سود را به طور قانونی، تهاجمی و سپس تقلب
در اختیار مدیران قرار داده است.
۳ -فرضيه های پژوهش
در این پژوهش با توجه به مبانی نظری مطرح شده دو
فرضیه بشرح ذیل صورت بندی شده است:
فرضيه۱ :انعطافپذیری حسابداری بر رشد سود پیش-
بینیشده توسط مدیران تاثیرگذار است.
فرضيه۲ :انعطافپذیری حسابداری بر خطای سود
پیشبینی شده توسط مدیران تاثیرگذار است.
۴ -روش شناسی پژوهش
جامعه آماری پژوهش حاضر، شرکتهای پذیرفته
شده در بورس اوراق بهادار تهران است. نمونه شامل
شرکتهایی است که از شرایط زیر برخوردار باشند:
۹ )شرکتهایی که قبل ازسال ۹۸۳۲ مورد پذیرش
قرارگرفته باشند.
۲ )به جهت همسانی تاریخ گزارشگری و حذف
اثرات فصلی، دوره مالی منتهی به ۲۱ اسفند
باشد.
۸ )به دلیل نوع خاص فعالیت شرکتهای
سرمایهگذاری و مالی، شرکت مورد نظر جزء
این نوع شرکتها نباشد.
۴ )شرکت مورد نظر طی دوره تحقیق فعالیت
مستمر داشته باشد و اطالعات آنها در
دسترس باشد.
با توجه به مجموعه شرایط فوق، ۹۲۱ شرکت به
عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. این تحقیق از آن
جهت که از منابع و گزارشهای مالی شرکتهای
پذیرفته شده در بورس استفاده میکند از جمله
تحقیقات کتابخانهای میباشد. این تحقیق از نظر
هدف، تحقیقات کاربردی است. این تحقیق رویکردی
قیاسی – استقرایی دارد و در میدان انواع تحقیقات
همبستگی جزء تحلیلهای رگرسیونی میباشد و از
حیث چگونگی مسائل مورد مطالعه و گرد آوری
اطالعات از جمله تحقیقات توصیفی – مشاهده ای از
نوع همبستگی میباشد که ارتباط بین متغیرها، مورد
بررسی قرار میگیرد و از نظر ماهیت داده ها، تحقیق
کمی میباشد.
۵ -متغيرهای پژوهش و نحوه اندازهگيری آنها
انعطافپذیری حسابداری: ژو و یانگ )۲۱۹۸ )به
و همکاران)۹۱۱۳ )۲۴ پیروی از نتایج تحقیقات دیچو
)۲۱۱۳ )و دوپوی و گریپ ۲۱ لییو
۲۲ نشان( ۲۱۱۲(
دادند که سطح عادی خالص دارایی عملیاتی برای
یک شرکت به احتمال زیاد توسط نوع صنعت و عوامل
دیگر غیر مرتبط با مدیریت ازجمله اندازه شرکت،
شدت سرمایه و چرخه عمر شرکت نیز تحت تاثیر قرار
میگیرد. دیچو و همکاران)۹۱۱۳ )نشان داده بودند که
میزان سرمایه در گردش مورد نیاز در عملیات یک
شرکت تابعی از میزان فروش شرکت می باشد. لییو
)۲۱۱۳ )نشان داد که تصمیم گیری عملیاتی مدیریت
در ارتباط با میزان سرمایهگذاری، در طی چرخه عمر
شرکت)رشد، بلوغ و افول( متفاوت می باشد، بطوریکه
در ازای یک میزان فروش معین شرکتهای در حال
رشد نسبت به شرکتهای دیگر تمایل به سرمایه
گذاری بیشتر داشته که منجر به اقالم تعهدی مثبت
بیشتر خواهد شد. ایشان مراحل چرخه عمر شرکت را
با توجه به نیاز تامین مالی تعریف کرده و شرکتها را بر
حسب نیاز تامین مالی قوی و ضعیف طبقه بندی
کردند. دوپوی و گریپ )۲۱۱۲ )نشان دادند که
جایگزینی بین نیروی کار و سرمایه شرکتها را قادر
خواهد ساخت که میزان معینی فروش به ازای
ترکیبات مختلف کار و سرمایه داشته باشند.
لذا ژو ویانگ )۲۱۹۸ )با توجه به متغیرهای مذکور
مدلی به شرح زیر برای محاسبه میزان عادی خالص
دارایی عملیاتی شرکت ارائه دادند.
Log NOAi,t = α۱ + α۲log Salesi,t+ α۳LifeCyclei,t +
α۴CapInti,t-1+εi,t
انعطافپذيری حسابداری و خوشبینی مديران: آزمون تئوری اختیارات مديريتی
مجله حسابداري مديريت / شماره سيوهفتم ۱
NOA Log :لگاریتم خالص دارایی عملیاتی پایان دوره
که عبارتست از دارایی های عملیاتی )مجموع دارایی
ها منهای مجموع وجوه نقد و سرمایهگذاری کوتاه
مدت( منهای بدهی های عملیاتی)مجموع بدهی ها
منهای بدهی های بهره دار(
Sale log :لگاریتم کل فروش طی دوره.
LifeCycle :یک متغیر مجازی که مربوط به چرخه
عمر شرکت بر حسب نیاز تامین مالی می باشد.اگر
شرکت نیاز شدید تامینمالی دارد، یعنی چنانچه
جریان نقد تامینمالی بیشتر از جریان نقد عملیاتی
باشد و همچنین جریان نقد تامینمالی بیشتر از
جریان نقد سرمایهگذاری باشد صفر در نظر میگیریم
و اگر شدت نیاز تامینمالی شرکت کمتر باشد )تمام
موقعیتهای دیگر( ۹ در نظر گرفته میشود.
CapInt :شدت سرمایه که بر اساس نسبت مجموع
اموال ماشین آالت و تجهیزات بر تعداد کارکنان
محاسبه میگردد. t,εi : خطای مدل نشان دهنده سطح
غیر عادی خالص دارایی عملیاتی می باشد.
در این تحقیق برای اندازهگیری خالص دارایی
عملیاتی غیر عادی شرکتها، مدل مذکور به تفکیک هر
صنعت و سال برآورد گردیده است و سپس خطای
مدل در ۹ -ضرب شده تا به عنوان شاخصی برای
انعطافپذیری حسابداری مورد استفاده قرار گیرد.
خوشبينی مدیران: برای محاسبه خوشبینی
مدیران در پیشبینی سود از دو شاخص رشد سود
پیشبینیشده و خطای پیشبینی سود استفاده
گردیده است.
رشد سود پيشبينی شده توسط مدیران )MFI:)
برابر است با تفاوت اولین پیشبینی سود هر سهمسال
۱+t با سودخالص هر سهم سال t تقسیم بر قیمت
سهم درابتدای دوره
MFIi,t = (MFi,t+1-Ei,t)/Pt-1
خطای سود پیيش بينیی شیده توسیط میدیران
)MFE :)برابر استت بتا تفتاوت ستود ختالص هرستهم
درسالt با سود پیشبینی شده برای همان سال تقسیم
برقیمت سهم درابتدای دوره.
MFEi,t = (Ei,t- MFi,t)/Pt-1
متغيرهای کنترل
M :متغیری مجازی است که اگر شرکت به سود هدف
خود )سود پیشبینی شده ( دست یابد برابر با یک و
در غیر اینصورت مساوی با صفر در نظر گرفته می
شود.
SIZE :اندازه شرکت که بر اساس لگاریتم طبیعی
مجموع داراییهای شرکت در پایان دوره اندازهگیری
شده است.
ROA :بازده داراییها که از تقسیم سودخالص بر جمع
داراییها محاسبه گردیده است.
GROWTH :رشد فروش که برابر با مبلغ فروش سال
جاری منهای مبلغ فروش سال قبل تقسیم بر مبلغ
فروش سال قبل.
LEV :نسبت اهرمی که از تقسیم کل بدهیها به کل
داراییهای پایان دوره محاسبه شده است.
LOSS :متغیر دووجهی میباشد به طوریکه اگر
شرکت در طی دوره مورد نظر شرکت زیان ده باشد ۹
و اگر سودده باشد ۱ در نظر گرفته میشود.
INST :سرمایهگذاران نهادی، سرمایهگذاران بزرگ
نظیر بانک ها، شرکت های بیمه، شرکتهای سرمایه-
گذاری و… میباشد، همچنین اشخاص حقیقی یا
حقوقی که بیش از ۱ درصد یا بیش از ۱ میلیارد ریال
از ارزش اسمی اوراق بهادار در دست انتشار را
خریداری کند جزء این گروه از سرمایهگذاران در نظر
گرفته شده است. لذا برای اندازهگیری این متغیر
درصد مجموع سهام نگهداری شده توسط سرمایه-
گذاران نهادی محاسبه شده است.
۵-۱ -مدل های آزمون فرضيات پژوهش
MFIi,t = α + β ۱ Flexibilityi,t + β ۲Mi,t
+β۳SIZEi,t + b4GROWTHi,t +β۵ROAi,t+β۶LEVi,t
+ β۷LOSSi,t+ β۸INSTi,t + εi,t

MFEi,t = α + β ۱ Flexibilityi,t-1 + β ۲M i,t-1
+β۳SIZEi,t + b4GROWTHi,t + β ۵ROA i,t-1+
β۶LEVi,t+ β۷LOSSi,t+ β۸INSTi,t + εi,t

صغری براری نوکاشتی، بهمن بنیمهد و احمد يعقوبنژاد
۸ مجله حسابداري مديريت / شماره سيوهفتم
۶ -یافته های پژوهش
۶-۱ -آمار توصيفی
نتایج آمار توصیفی در جدول ۹ ارائه گردیده است.
همانطور که در قسمت تعریف عملیاتی متغیرها
توضیح داده شد انعطافپذیری حسابداری بر اساس
مدل ژو و یانگ)۲۱۹۸ )محاسبه شده است به طوریکه
پس از برآورد مدل به تفکیک هر صنعت و سال،
خطای مدل در ۹ -ضرب شده و به عنوان انعطاف-
پذیری حسابداری باقیمانده شرکت در نظر گرفته شده
است. البته پس از محاسبه خطای مدل، مشاهداتی که
خطای مدل آنها باالتر از ۱٫۱ و کوچکتر از ۱٫۱ -به
دست آمده از نمونه حذف گردیده اند. لذا تعداد
مشاهدات از ۹۹۲۹ سال- شرکت که مربوط به ۹۲۱
شرکت در دوره زمانی ۱ ساله میباشد به ۹۱۳۱
رسیده است. از نتایج آمار توصیفی مشاهده میگردد
که میانگین رشد سود پیشبینیشده توسط
مدیران)MFI )مثبت میباشد و نشاندهنده آن است
که به طور میانگین شرکتها سود پیشبینی شده برای
سال آتی را بیشتر از سود سال جاری پیشبینی کرده-
اند و میانگین خطای پیشبینیسود )MFE )عدد
منفی میباشد که نشان میدهد به طورمیانگین
شرکتها نتوانستهاند به سود هدف خود)سود پیشبینی
شده( دست یابند.
جدول ۱ -شاخص های مرکزی و پراکندگی مربوط به متغيرهای پژوهش
عالمت اختصاری
تعداد
مشاهده
ميانگين ميانه انحراف معيار ماکزیمم مينيمم
-۹٫۳۱۴ ۹٫۲۸۹ ۱٫۹۱۱ ۱٫۱۱۴ ۱٫۱۹۲ ۹۱۳۱ MFI
-۹٫۱۳۴ ۹٫۳۲۱ ۱٫۲۸۸ -۱٫۱۹۱ -۱٫۱۹۴ ۹۱۳۱ MFE
-۱٫۲۱۲ ۲٫۱۱۱ ۱٫۲۱۱ ۱٫۹۳۱ ۱٫۸۳۱ ۹۱۳۱ R
-۱٫۴۱۱ ۱٫۴۱۳ ۱٫۲۱۱ ۱٫۱۱۳ ۱٫۱۹۲ ۹۱۳۱ FLEXIBILITY
۱٫۹۸۲ ۸٫۱۸۳ ۱٫۱۱۸ ۱٫۱۴۱ ۱٫۳۳۲ ۹۱۳۱ NOA/S
۴٫۸۳۱ ۳٫۸۹۲ ۱٫۲۲۱ ۱٫۱۳۱ ۲٫۱۲۳ ۹۱۳۱ SIZE
-۱٫۱۸۲ ۱٫۴۲۱ ۱٫۴۲۱ ۱٫۹۴۲ ۱٫۹۳۸ ۹۱۳۱ GROWTH
-۱٫۴۱۹ ۱٫۲۲۱ ۱٫۹۲۲ ۱٫۱۱۱ ۱٫۹۹ ۹۱۳۱ ROA
۱٫۱۸۱ ۱٫۱۱۱ ۲۸۲٫ ۱٫۱۴۱ ۱٫۲۳۱ ۹۱۳۱ INST
۱٫۱۹۸ ۹٫۱۳۳ ۱٫۹۱۲ ۱٫۲۹۳ ۱٫۲۱۱ ۹۱۳۱ LEV
متغيرهای کيفی
فراوانی
کد۱
فراوانی
کد۰
درصد فراوانی
کد۱
درصد فراوانی
کد۰
%۱۱٫۲ %۴۲٫۴ ۲۲۱ ۴۲۱ M
%۱٫۴۱ %۱۱٫۱۹ ۱۳۲ ۹۱۸ LOSS
۶-۲ -آزمون چاو و هاسمن
قبل از آزمون فرضیهها از آزمون های چاو و هاسمن
جهت انتخاب نوع مدل رگرسیون استفاده میشود.
ابتدا برای انتخاب بین روش داده های ترکیبی و پانل از
آزمون چاو استفاده گردیده است. روش داده های پانل
خود دارای دو روش اثرات ثابت و اثرات تصادفی است
که برای انتخاب بین این دو روش از آزمون هاسمن
استفاده شده است. نتایج این آزمونها در جدول۲ ارائه
شده است.
برای بررسی ناهمسانی واریانس نیز از آزمون
ضریب الگرانژ برای مدلهای فرضیات تحقیق استفاده
گردیده است. و با توجه به وجود ناهمسانی واریانس
برای برآورد مدل ها از روش حداقل مربعات تعمیم
یافته)GLS )استفاده گردیده است.
انعطافپذيری حسابداری و خوشبینی مديران: آزمون تئوری اختیارات مديريتی
مجله حسابداري مديريت / شماره سيوهفتم ۳
جدول ۲ -نتایج آزمون های چاو و هاسمن
شماره مدل
آزمون چاو آزمون هاسمن
نتيجه
آماره سطح معنیداری آماره سطح معنیداری
مدل آزمون فرضیه اول ۱۱۲٫۲ ۱۱۱٫۱ ۹۱۹٫۱۱ ۱۱۱٫۱ پانل با اثرات ثابت
مدل آزمون فرضیه دوم ۱۱۳٫۲ ۱۱۱٫۱ ۱۹۴٫۱۴ ۱۱۱٫۱ پانل با اثرات ثابت
۶-۳ -نتایج آزمون فرضيه ها
همانطور که در جتدول ۸ مشتاهده متی گتردد، مقتدار
عامل تورم واریانس تمام متغیرها کمتر از ۱ میباشتد
در نتیجه وجود همخطی بین متغیرهتا رد متی شتود. و
آماره دوربین واتسون برای مدل فرضتیه اول و دوم بته
ترتیب ۱۱٫۹ و ۸۱٫۲میباشد کته نشتان دهنتده عتدم
وجود خودهمبستگی بین مقادیر خطا میباشد.
نتایج حاصل از برازش مدل رگرسیونی مربوط به
فرضیه اول نشان میدهد که بین انعطافپذیری
حسابداری و رشد سود پیشبینیشده توسط مدیران
رابطه مثبت و معنیداری وجود دارد. یعنی شرکتهای
با انعطافپذیری حسابداری باالتر خوشبینی بیشتر در
پیشبینی سود داشتهاند. یافته های تحقیق نشان
دهنده آن است که خوشبینی مدیران در پیش بینی
سود فرصت طلبانه بوده است زیرا چنانچه رشد سود
پیشبینی شده توسط مدیران ناشی از خوش بینی
واقعی و نه خوشبینی ناشی از فرصت طلبی باشد،
مدیریت سود واقعی یا تعهدی تحت تاثیر این خوش-
بینی قرار نمی گیرند. اما در خوشبینی فرصتطلبانه،
مدیران اطالعات سود پیشبینی شده را باالتر برآورد
کرده و انتظار دارند که بتوانند با استفاده از اقالم
تعهدی سود را مدیریت کنند. لذا وجود رابطه مثبت و
معنی دار بین رشد سود پیشبینیشده توسط مدیران
و انعطافپذیری حسابداری)طبق یافته های تحقیق(
نشاندهنده آن است که خوشبینی فرصتطلبانه در
پیشبینی سود شرکتهای مورد مطالعه وجود داشته
است. از بین متغیرهای کنترلی در فرضیه اول نیز بین
بازده داراییها و رشد پیشبینی سود رابطه منفی و
معنیداری وجود دارد، یعنی شرکتهایی که عملکرد
ضعیفی داشتهاند، خوشبینی مدیران در پیشبینی
سود بیشتر بوده است.
جدول ۳ -نتایج آزمون رگرسيون مدل فرضيه اول و دوم
متغير وابسته: رشد پيشبينی سود خطای پيشبينی سود
شرح ضرایب آماره T
معنی
داری
VIF ضرایب آماره T معنی داری VIF
– ۱٫۱۱۱۱ ۱٫۱۱۳ ۱٫۲۱۹۴ – ۱٫۱۱۱۱ ۴٫۸۹۲ ۱٫۲۱۱۳ مبدا از عرض
۹٫۹۳۴ ۱٫۱۱۲۱ ۲٫۱۱۱ ۱٫۱۱۳۹ ۹٫۲۴۱ ۱٫۱۲۹۱ ۲٫۲۱۱ ۱٫۱۸۳۸ FLEXIBILITY
۹٫۹۲۱ ۱٫۱۱۱۱ ۴٫۱۱۲ ۱٫۱۸۱۱ ۹٫۹۱۸ ۱٫۱۱۱۹ -۸٫۳۴۱ -۱٫۱۹۴۸ M
۹٫۹۳۲ ۱٫۱۱۱۱ -۱٫۸۳۸ -۱٫۹۹۹۲ ۹٫۲۹۳ ۱٫۱۲۴۸ ۱٫۱۴۴ ۱٫۱۱۱۸ SIZE
۹٫۳۳۱ ۱٫۱۱۱۱ -۲٫۱۲۳ -۱٫۸۱۴۹ ۲٫۸۱۱ ۱٫۱۱۱۱ -۳٫۸۱۲ -۱٫۸۱۱ ROA
۹٫۹۱۴ ۱٫۱۱۱۱ ۹۱٫۲۳۲ ۱٫۲۱۴۲ ۹٫۹۱۱ ۱٫۸۸۱۹ -۱٫۱۲۴ -۱٫۱۱۲۴ GROWTH
۹٫۸۲۱ ۱٫۱۱۱۱ -۸٫۴۹۸ -۱٫۱۱۱۹ ۹٫۸۲۱ ۱٫۱۱۱۱ ۹۱٫۱۱۱ ۱٫۹۴۳ LOSS
۹٫۱۱۱ ۱٫۱۱۸۲ -۲٫۱۱۱ -۱٫۹۲۹۱ ۹٫۱۲۱ ۱٫۴۲۲۸ -۱٫۳۱۸ -۱٫۱۲۲ LEV
۹٫۱۴۲ ۱٫۱۱۱۱ ۲٫۱۲۲ ۱٫۹۹۱۱ ۹٫۱۱۱ ۱٫۸۱۱۲ ۱٫۱۲۱ ۱٫۱۱۳۲ INST
۱٫۱۱۱۱ ۲٫۸۱۹ F آماره ۱٫۱۱۱۱ ۲٫۱۲۲۲ F آماره
R
۲ R 9.11 واتسون دوربین آماره ۱٫۴۲ شده تعدیل ۲
تعدیل شده ۴۸٫۱ آماره دوربین واتسون ۸۱٫۲
صغری براری نوکاشتی، بهمن بنیمهد و احمد يعقوبنژاد
۱۱ مجله حسابداري مديريت / شماره سيوهفتم
همچنین شرکتهای که درسال جاری نتوانستهاند
به سود پیشبینی خود دست یابند، سود سال آتی نیز
به طور خوشبینانه پیشبینی شده است. لذا بین
متغیر مجازی M و رشد سود پیشبینیشده رابطه
منفی و معنی داری وجود دارد. بین رشد سود پیش-
بینیشده و زیان دهی شرکت نیزرابطه مثبت و معنی-
داری وجود دارد. بین متغیرهای اندازه شرکت و
ساختار مالکیت و نسبت اهرمی با رشد سود پیش-
بینیشده رابطه معنی دار مشاهده نگردید. به طور کلی
نتایج آزمون مدل فرضیه اول بیانگر این است
که۴۲درصد از تغییرات متغیروابسته توسط این
متغیرها قابل تبیین است.
نتایج حاصل از برازش مدل رگرسیون فرضیه دوم
نیز نشان داد که بین انعطافپذیری حسابداری و
خطای پیشبینی سود رابطه مستقیم و معنیداری
وجود دارد. بهطوریکه شرکتهای با انعطافپذیری
حسابداری باال خطای پیشبینی سود آنها مثبتتر
میباشد و برعکس در شرکتهای با انعطافپذیری
حسابداری پایین، بیشتر خطای منفی پیشبینی سود
وجود دارد. میزانی که خالص دارایی عملیاتی بیش از
واقع ارائه شده است باعث کاهش انعطافپذیری
حسابداری گردیده است، و محدودیتی برای مدیران در
استفاده از اقالم تعهدی برای دستکاری سود توسط
آنها می باشد. لذا انتظار بر این بود چنانچه خوشبینی
فرصتطلبانه در پیشبینی سود وجود داشته باشد،
شرکتهای با انعطافپذیری حسابداری باال خواهند
توانست با استفاده از اقالم تعهدی به سود پیشبینی
شده و حتی بیشتر از آن دست یابند اما شرکتهای با
انعطافپذیری حسابداری پایین به دلیل محدودیت در
استفاده از اقالم تعهدی برای دستکاری سود ممکن
است نتوانند سود خالص را به سود پیشبینی شده
برسانند. لذا طبق یافته های تحقیق با توجه به رابطه
معنی دار بین انعطاف پذیری حسابداری و خطای
پیشبینی سود میتوان گفت خوشبینی فرصتطلبانه
در پیشبینی سود شرکتهای مورد مطالعه وجود
داشته است. از بین متغیرهای کنترل نیز بین اندازه
شرکت، بازده داراییها، زیان دهی و نسبت اهرمی با
خطای پیشبینی سود رابطه معکوس و معنیداری
وجود دارد. اما بین ساختار مالکیت و رشد شرکت با
خطای پیشبینی رابطه مستقیم و معنیداری وجود
دارد. نتایج تحقیق در ارتباط با متغیرهای کنترل
مطابق با نتایج تحقیق استیفان)۲۱۱۱ ،)اجنکیا و
همکاران)۲۱۱۱ )و قائمی و اسکندلی )۹۸۱۲ )می
باشد. به طور کلی نتایج آزمون مدل فرضیه دوم بیانگر
این است که۴۸درصد از تغییرات متغیروابسته توسط
این متغیرها قابل تبیین است.
۶-۴ -تحليل حساسيت
در برخی تحقیقات محققان خالص دارایی
عملیاتی )تقسیم بر فروش برای کنترل اندازه شرکت(
را به عنوان شاخصی از ترازنامه متورم و کاهش
انعطافپذیری حسابداری در نظر گرفتهاند لذا برای
تحلیل حساسیت یافتههای مربوط به مدلهای فرضیات
تحقیق، با جایگزین کردن خالص دارایی عملیاتی
تقسیم شده بر فروش به جای انعطافپذیری
حسابداری، مدلهای تحقیق مجددا مورد آزمون قرار
گرفته است.
همانطورکه در جدول ۴مشاهده میگردد بین
خالص دارایی عملیاتی با رشد سود پیشبینیشده
رابطه منفی و معنیداری وجود دارد یعنی شرکتهای با
خالص دارایی عملیاتی پایین پیش بینی خوشبینانه-
تری نسبت به شرکتهای با خالص دارایی عملیاتی باال
داشتهاند. همچنین بین خالص دارایی عملیاتی با
خطای پیشبینی سود رابطه منفی و معنیداری وجود
دارد. یعنی شرکتهایی با خالص دارایی عملیاتی باال
خطای پیشبینی سود آنها منفی و شرکتهای با خالص
دارایی عملیاتی پایین خطای پیشبینی سود آنها
مثبت میباشد. یافته ها با نتایج جدول ۸ نیز همخوانی
دارد. به عبارت دیگر نسبت خالصداراییعملیاتی
تقسیم بر فروش نیز میتواند معیاری معکوس از
انعطافپذیری حسابداری شرکتها در نظر گرفته شود.
به طوریکه هرچه نسبت خالصداراییعملیاتی به
فروش شرکتی بیشتر باشد، نشاندهنده آن است که
انعطافپذیری حسابداری شرکت پایینتر خواهد بود.
انعطافپذيری حسابداری و خوشبینی مديران: آزمون تئوری اختیارات مديريتی
مجله حسابداري مديريت / شماره سيوهفتم ۱۱
جدول۴ -نتایج آزمون مدل فرضيه اول و دوم با جایگزین کردن S/NOA به جای FLEXIBILITY
متغير وابسته: رشد پيشبينی سود خطای پيشبينی سود
شرح ضرایب آماره T
معنی
داری
VIF ضرایب آماره T معنی داری VIF
– ۱٫۱۱۱۱ ۱٫۱۲۱ ۱٫۱۱۲۱ – ۱٫۱۱۱۱ ۴٫۱۹۲ ۱٫۲۲۲۸ مبدا از عرض
۹٫۹۸۳ ۱٫۱۱۱۱ -۴٫۱۲۲ -۱٫۱۱۲۹ ۹٫۲۹۸ ۱٫۱۱۹۲ -۸٫۹۱۱ -۱٫۲۹۳۹ NOA/S
۹٫۹۲۹ ۱٫۱۱۱۱ ۴٫۱۱۹ ۱٫۱۸۴۸ ۹٫۹۱۲ ۱٫۱۱۱۹ -۸٫۱۲۳ -۱٫۱۹۳۹ M
۹٫۱۱۱ ۱٫۱۱۱۱ -۲٫۲۹۸ -۱٫۱۱۱۱ ۹٫۱۱۹ ۱٫۸۴۸۱ -۱٫۱۴۱ -۱٫۱۱۳۴ SIZE
۹٫۱۱۱ ۱٫۱۱۱۱ -۱٫۱۲۸ -۱٫۴۲۱۳ ۲٫۱۱۱ ۱٫۱۱۱۱ -۳٫۴۱۹ -۱٫۸۳۲۱ ROA
۹٫۱۳۱ ۱٫۱۱۱۱ ۹۲٫۹۹۸ ۱٫۹۱۱۹ ۹٫۹۱۲ ۱٫۹۲۴۱ ۹٫۱۴۱ -۱٫۱۹۱۱ GROWTH
۹٫۸۹۱ ۱٫۱۱۲۱ -۲٫۱۳۴ -۱٫۱۲۱۲ ۲٫۲۹۲ ۱٫۱۱۱۱ ۹۹٫۱۸۳ ۱٫۹۴۸۱ LOSS
۹٫۳۲۱ ۱٫۱۹۱۱ -۲٫۸۱۹ -۱٫۱۱۱۱ ۹٫۴۴۱ ۱٫۱۳۲۱ ۱٫۲۱۲ ۱٫۱۱۱۸ LEV
۹٫۱۲۱ ۱٫۱۱۱۱ ۲٫۹۱۱ ۱٫۹۱۴۱ ۹٫۱۸۲ ۱٫۳۸۲۱ ۱٫۲۹۹ ۱٫۱۱۲۹ INST
۱٫۱۱۱۱ ۱٫۳۴۸ F آماره ۱٫۱۱۱۱ ۱٫۹۹۱ F آماره
R
۲ R 9.13 واتسون دوربین آماره ۱٫۴۲ شده تعدیل ۲
تعدیل شده ۸۱٫۱ آماره دوربین واتسون ۸۱٫۲
۶-۵ -آزمون های اضافی دیگر
در آزمون فرضیههای تحقیق سطح غیرعادی
خالص دارایی عملیاتی در ۹ -ضرب شده و به عنوان
شاخصی از انعطافپذیری حسابداری در نظر گرفته
شده است و منظور از انعطافپذیری حسابداری ،
انعطافپذیری در جهت دستکاری به منظور افزایش
سود مدنظر بوده است. اما چنانچه بخواهیم انعطاف
پذیری در جهت افزایش یا کاهش سود همزمان مورد
بررسی قرار دهیم می توانیم از خطای مدل برآوردی
خالص دارایی عملیاتی )مدل ژو ویانگ( قدرمطلق
گرفته و به عنوان شاخصی از انعطافپذیری در نظر
بگیریم. لذا در آزمون دیگری رابطه بین انعطافپذیری
حسابداری درجهت افزایش یا کاهش سود و دقت
پیشبینی سود را مورد بررسی قرار دادیم. بدین منظور
ارتباط بین قدر مطلق خطای مدل برآوردی خالص
دارایی عملیاتی و قدرمطلق خطای پیشبینی سود
مورد آزمون قرار گرفت.
جدول۵ –نتایج آزمون مدل فرضيه دوم با استفاده ازقدرمطلق خالص دارایی عملياتی غيرعادی– متغير وابسته
قدرمطلق خطای پيشبينی سودMFE_ABS
شرح ضرایب آماره T معنی داری عامل تورم واریانس
– ۱٫۹۱۸۳ -۹٫۴۲۳ -۱٫۹۱۱۱ مبدا از عرض
۹٫۱۱۲ ۱٫۱۴۲۴ -۲٫۱۸۸ -۱٫۱۱۲۲ ABS_LEXIBILITY
۹٫۱۲۱ ۱٫۱۱۱۱ ۱٫۱۸۱ ۱٫۱۱۱۱ SIZE
۹٫۱۲۱ ۱٫۸۴۹۴ -۱٫۱۱۲ -۱٫۱۸۲۲ ROA
۹٫۱۱۱ ۱٫۱۱۱۸ ۸٫۲۹۳ ۱٫۱۸۸۱ GROWTH
۹٫۸۲۱ ۱٫۱۱۱۱ ۱٫۴۱۱ ۱٫۱۳۲۲ LOSS
۹٫۱۱۱ ۱٫۹۳۱۱ -۹٫۸۲۴ -۱٫۱۸۱۱ LEV
۹٫۱۴۴ ۱٫۴۸۱۱ ۱٫۱۳۳ ۱٫۱۹۹۲ INST
۱٫۱۱۱ ۲٫۱۸۹ F آماره
R
۲
تعدیل شده ۹۱٫۱ دوربین واتسون ۸۲٫۲
صغری براری نوکاشتی، بهمن بنیمهد و احمد يعقوبنژاد
۱۲ مجله حسابداري مديريت / شماره سيوهفتم
همانطور که در جدول ۱ مشاهده میگردد بین
انعطافپذیری حسابداری در جهت افزایش یا کاهش
سود با قدرمطلق خطای سود پیشبینیشده توسط
مدیران رابطه منفی و معنیداری وجود دارد. یعنی
شرکتها با انعطافپذیری حسابداری باالتر توانستهاند
سود خالص را به سود پیشبینی شده نزدیک کرده و
خطای مثبت یا منفی پیشبینی سود را کاهش دهند.
این نتایج با نتایج تحقیق چن و همکاران)۲۱۱۴ )
مطابقت دارد، زیرا آنها نیز نشان داده بودند که
شرکتهای با انعطافپذیری حسابداری پایینتر دقت
پیش بینی سود آنها کمتر است.
۷ -نتيجه گيری و بحث
به دلیل ارتباط بین ترازنامه و صورت سود و زیتان
میزان اقالم تعهدی خوش بینانته گذشتته در ترازنامته
انباشته می شوند و خالص دارایی عملیتاتی را بتیش از
واقع نشان میدهند. از آنجاییکه اختیتارات حستابداری
در اصول پذیرفته شده حسابداری نامحدود نمیباشتد.
لذا مفروضات حسابداری ختوش بینانته در یتک دوره،
توانایی آنها را برای فترض هتای ختوش بینانته در دوره
بعد کاهش میدهد. در این تحقیق خوشبینی ناشی از
فرصتطلبی مدیران با توجه به ارتبتاط بتین انعطتاف –
پذیری حسابداری بتا دو شتاخص رشتد پتیش بینتی و
خطای پیشبینی سود مورد بررسی قرار گرفتته استت.
نتایج تحقیق نشان داد بین انعطافپتذیری حستابداری
شرکتها و رشد سود پیشبینی شتده توستط متدیریت
ارتباط مثبت و معنیداری وجتود دارد و شترکتهای بتا
انعطافپذیری حسابداری بتاالتر ختوش بینتی فرصتت –
طلبانهتری در پیشبینی سود داشته اند. نتایج فرضتیه
دوم نیز حاکی از وجتود رابطته مستتقیم و معنتی داری
بین انعطافپذیری حسابداری و خطای پیشبینی سود
میباشتد. بته طوریکته شترکتهایی بتا انعطتاف پتذیری
حسابداری باالتر خطای پیشبینی ستود آنهتا مثبتت و
شرکتهای با انعطافپذیری حسابداری پایین تر، خطای
پیشبینی سود آنها منفی میباشد. به طور کلی نتتایج
تحقیق سازگار با فرضتیه ختوش بینتی فرصتت طلبانته
مدیریت طبق نظریه هیالری و همکتاران ) ۲۱۹۲ )متی
باشد. لذا انگیزه مدیران از اقالم تعهدی اختیاری ناشی
از فرصت طلبتی متدیران)طبق نظریته چتوی، ۲۱۹۲ )
بوده که باعث افزایش سطح غیرعتادی ختالص د ارایتی
عملیاتی شرکتها و کاهش انعطاف پتذیری حستابداری
آنها می گردد. با توجه بته نتتایج تحقیتق در متی یتابیم
ترازنامه شامل اطالعاتی است بیشتر و ماورای اطالعات
مندرج در صورت سودوزیان که برای ارزیابی چشمانداز
آتی شرکت مفید استت. لتذا ختالص دارایتی عملیتاتی
شرکتها یکی از متغیرهای مهم مالی بوده و باید متورد
توجه ویژه سرمایهگذاران و تحلیلگران قرار گیترد. در
همتتین راستتتا بتته تتتدوین کننتتدگان استتتانداردهای
حسابداری پیشنهاد میگردد استتانداردهای در جهتت
شفافسازی اطالعات خالص دارایی عملیاتی شرکتها و
مقایسته نستبت ختالص دارایتی عملیتاتی بته فتروش
شرکتها با متوسط صنعت تتدوین گتردد. همچنتین بتا
توجه به نتتایج تحقیتق متی تتوان گفتت ختوش بینتی
مدیران در پیشبینتی ستود فرصتت طلبانته بتوده لتذا
سرمایهگذاران و تحلیلگران باید سود پیشبینی شتده
توسط مدیران را با دقت بیشتری متورد استتفاده قترار
دهند و به این نکته نیز توجه کافی داشتته باشتند کته
خطای پیشبینی ستود شترکتهای بتا انعطتاف پتذیری
حسابداری باال به دلیل توانایی باالتر در دستکاری سود
ممکن است پنهان باشد. لذا پیشنهاد میشود دولتت و
ستازمان حسابرستی مقتررات و استتانداردهایی بترای
کنترل هر چه بهتر رفتار مدیریت شترکتها در انتختاب
روشهای متعدد حسابداری و مقررات دولتتی کته متی –
تواند منجر به دستکاری و ارائه غیرواقعتی ستود شتود،
تدوین کنند.
فهرست منابع
 شریفی، سوگند؛ اعتمادی ، حسین؛ سپاسی، سحر
)۹۸۱۱ .)رابطه بین ویژگی کیفی پیشبینی سود
هر سهم و ریسک ورشکستگی. پژوهش های
.۹-۲۹،)۴(۱،حسابداری تجربی
 فرج زاده دهکردی، حسن؛ همتی، حسن؛ سنایی،
هاله )۹۸۱۴ .)ترازنامه متورم و روش های
انعطافپذيری حسابداری و خوشبینی مديران: آزمون تئوری اختیارات مديريتی
مجله حسابداري مديريت / شماره سيوهفتم ۱۹
جایگزین برای اجتناب از سودهای غیرمنتظره
.۱۱-۱۱ ،)۲۱(۳ ،مدیریت حسابداری. منفی
 قائمی. محمد حسین ؛اسکندرلی، طاهر. )۹۸۱۲ .)
بررسی رفتار مدیران شرکت ها در پیش بینی سود
سالیانه. مطالعات تجربی حسابداری مالی،
.۱۸-۱۱،)۴۱(۹۱
 وکیلیفرد، حمیدرضا، عربی، مهدی؛ حسنپور،
شیوا )۹۸۱۸ .)نقش رفتارهای فرصت-طلبانه
مدیران در انحراف سودهای پیشبینی شده،
.۳۹-۱۲ ،)۴(۹ ،حسابداری بررسیهای
 Ajekwe, C. (2017). Accounting Flexibility:
Slippery Slope to Fraud?.Available at
SSRN: https://ssrn.com/abstract=2972726
 Ajinkya, B., Bhojraj, S., & Sengupta, P.
(۲۰۰۵). The association between outside
directors, institutional investors and the
properties of management earnings
forecasts. Journal of accounting Research,
۴۳(۳), ۳۴۳-۳۷۶٫
 Chen, S. (2004). Why do managers fail to
meet their own forecasts. In 14th Annual
Conference on Financial Economics and
Accounting, http://ssrn.
com/abstract=490562.
 Choi, M. (2016). Are Discretionary
Accruals Signal for the Bright Future?
Evidence from Information Demand and
Supply Matrix. https://papers.ssrn.com/
abstract=2856240.
 Das, S., Kim, K., & Patro, S. (2011). An
analysis of managerial use and market
consequences of earnings management and
expectation management. The Accounting
Review, 86(6), 1935-1967.
 Dechow, P. M., Kothari, S. P., & Watts, R.
L. (1998). The relation between earnings
and cash flows. Journal of accounting and
Economics, 25(2), 133-168.
 Doyle, J.T., Jennings, J.N., & Soliman, M.T.
(۲۰۱۳). Do managers define non-GAAP
earnings to meet or beat analyst forecasts?.
Journal of Accounting and Economics,
۵۶(۱), ۴۰–۵۶٫
 Dupuy, A., & Grip, A. D. (2006). Elasticity
of substitution and productivity, capital and
skill intensity differences across firms.
Economics Letters, 90, 340–۳۴۷٫
http://dx.doi.org/10.1016/ j.econlet.
 Gunny, K., (2010). The relation between
earnings management using real activities
manipulation and future performance:
evidence from meeting earnings
benchmarks. Contemporary Accounting
Research, 27(3), 855-888.
 Hambrick, D., Finkelstein, S.(1987).
Managerial discretion: a bridge between
polar views of organizational outcomes. In
Research in Organizational Behavior , 9,
۳۶۹-۴۰۶٫
 Hilary, G., Hsu, C., Segal, B., & Wang, R.
(۲۰۱۶). The bright side of managerial overoptimism. Journal of Accounting and
Economics, 62(1), 46-64.
 Ho, L.J., Liu C.S., & Ouyang, B. (2012).
Bloated balance sheet, earnings
management, and forecast guidance. Review
of Accounting and Finance, 11(2), 120-140.
 Kato, K., Skinner, D. J., & Kunimura, M.
(۲۰۰۹). Management forecasts in Japan: An
empirical study of forecasts that are
effectively mandated. The Accounting
Review, 84(5), 1575-1606.
 Kim, J. B. (2016). Accounting flexibility
and managers’ forecast behavior prior to
seasoned equity offerings. Review of
Accounting Studies, 21(4), 1361-1400.
 Kothari, S. P. A. Leone, and C. Wasley.
(۲۰۰۵). Performance matched discretionary
accrual measures. Journal of Accounting and
Economics,39 (1): 163-197.
 Kraft, A., Lee, B. S., & Lopatta, K. (2014).
Management earnings forecasts, insider
trading, and information asymmetry. Journal
of Corporate Finance, 26, 96-123.
 Liu, M. (2008). Accruals and managerial
operating decisions over the firm life cycle.
Working paper, the Pennsylvania State
University.
www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext
&pid=S1415
 Papanastasopoulos, G., & Thomakos, D.
(۲۰۱۷). Managerial discretion, net operating
assets and the cross-section of stock returns:
Evidence from European countries. Journal
of International Financial Markets,
Institutions and Money, 47, 188-210.
 Rooijen, J. G. (2002). Flexibility in
Financial Accounting Income Strategies and
Earnings Management in the
Netherlands.Amsterdam Business School
Research Institute, UvA-DARE (Digital
Academic Repository).
http://hdl.handle.net/11245/2.21685.
 Shen, W., Cho, T.(2005). Exploring
involuntary executive turnover through a
managerial discretion framework. Academy
of Management Review 30(4), 843-854.
 Stephen R. Foerster, (2009).The Impact of
Management Earnings Forecasts on Firm
صغری براری نوکاشتی، بهمن بنیمهد و احمد يعقوبنژاد
۱۴ مجله حسابداري مديريت / شماره سيوهفتم
Risk and Firm Value.
https://papers.ssrn.com /abstract=1464897
 Sudaryati, D. (2015). The Balance Sheet As
an Earnings Management Constraint (Case
Study In Indonesia Manufacture Company).
Jurnal Akuntansi dan Investasi, 13(1), 1-14.
 Williamson, O. E. (1963). Managerial
discretion and business behavior. The
American Economic Review, 53(5), 1032-
۱۰۵۷٫
 Wu, R. S., & Lin, Y. H. (2017). Managerial
Optimism or Managerial Opportunism:
From a Seasoned Equity Offerings
Perspective. https://papers.ssrn.com/
abstract=2908366
 Xu, R. Z., & Yang, Y. (2013). Effect of
Accounting Flexibility on Earnings
Management through Stock Repurchases.
International Business Research, 6(10), 40-
۵۰٫
 Zhang, Y. (2006). Net operating assets as a
predictor of industry stock returns. Chinese
University of Hong Kong Working Paper.
https://papers.ssrn.com/abstract=900264
یادداشتها
۱٫ Kim
۲٫ Doyle
۳٫ Ho
۴٫ Gunny
۵٫ Choi
۶٫ Rooijen
۷٫ Ajekwe
۸٫ Xu and Yang
۹٫
Papanastasopoulos and Thomakos
۱۰٫ Hambrick and Finkelstein
۱۱٫ Williamson
۱۲٫
Shen and Cho
۱۳٫ Kato
۱۴٫
Stephen
۱۵٫ Ajinkya
۱۶٫ Kothari
۱۷٫ Kraft
۱۸٫ Chen
۱۹٫ Chen
۲۰٫ Hilary
۲۱٫ Das
۲۲٫
Sudaryati
۲۳٫ Wu
۲۴٫ Dechow
۲۵٫ Liu
۲۶٫ Dupuy and Grip

(Visited 3 times, 1 visits today)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code