بازدید: 1

بررسی » شکاف انتظار – عمل« آموزش مهارتهای حرفهای در دانش آموختگان رشته
حسابداری ) با تاکید بر دوره کارشناسی(
۱ حسین فخاری
۲ ، شهرام دادگر
۱۳۹۶/۰۷/۰۱ :دریافت تاریخ
۱۳۹۶/۱۲/۲۰ :پذیرش تاریخ
چکیده
آموزش مهارتهای حرفهای شرط ضروری برای تربیت حسابداران با صالحیت و شایسته استت متاستنا ه ر
سالهای اخیر ا ش آموختگان رشته حسابداری فاقد مهارتهای حرفهای عملی الزم می باشند به لیل وجتو
شکاف ا تظاری بین توا ایی مهارتهای حرفهای ا ش آموختگان و یازهای عملی، ر پژوهش حاضر به موضوع
بررسی »شکاف ا تظار- عمل« ر توستعه مهارتهتای حرفتهای براستا استتا دار های بتینالمللتی آمتوزش
حسابداری ر مقطع کارشناسی ایران پر اخته و زوایای این شکاف مور بررسی قترار گرفتته استت ر پتژوهش
حاضر پرسشنامه ای جهت ارزیابی این شکاف بین جامعته آمتاری استتا ان و ا شتوویان رشتته حستابداری ر
ا شگاههای ولتی موری مقطع کتری و حسابداران مستقل و حسابداران رسمی توزیع شتد براستا فرمتول
کوکران۳۰۰ نر از اعضای حرفه حسابداری، تعدا ۷۸ نر از استا ان و تعدا ۱۸۰ نر از ا شتوویان بته عنتوان
مو ه ا تخاب گر ید روایی پژوهش با استنا ه از ظرات متخصصان تایید شد و پایایی ر ایتن پتژوهش یت بتا
روش ضریب آلنای کرا باخ۹۷٫۰ گ ارش و تایید شد ا ه ها از طریق آزمونهتای مقایسته و گتروه وابستته T
زوجی و تحلیل واریا س تحلیل شد یافته های این پژوهش شان ا ، مهارتهای حرفهای مطتر ر استتا دار
بین المللی آموزش حسابداری شماره ۳ برای ا ش آموختگان رشته حسابداری ر ایران ی با اهمیت متی باشتد
همچنین » شکاف ا تظار« ر آموزش حسابداری وجو داشته ولی »شکاف محدو یتها« و »شتکاف عمتل« و
»شکاف ا تظار- عمل« ر آموزش حسابداری ر وره کارشناسی وجو ار این تایج بر ضرورت توجه ر زمینه
همسویی ا شگاه با یازهای حرفهای تاکید می کند
کلیدواژه: شکاف ا تظار – عمل حسابداری، آموزش حسابداری ر ایران، وره کارشناسی حسابداری،استا دار های بین
المللی آموزش حسابداری شماره ۳ ،مهارتهای حرفهای

۱ کترای حسابداری، ا شیار ا شگاه ماز دران۰۹۱۱۱۲۷۱۵۷۷
۲
ا شووی کترای حسابداری، ا شگاه ماز دران، com.gmail@dadgar12.sh 09393586837 (ویسنده مسئول(
بررسی » شکاف انتظار – عمل« آموزش مهارتهای حرفهای در دانش آموختگان رشته حسابداری ….۱۶۰
مقدّمه
یروی ا سا ی متخصّص و بالنده به عنوان سترمایه حقیقتی کشتورها، از طریتق سیستتم مناستب
آموزشی جهت تصدّی مشاغل مختلت آمتا ه متی شتو ر ایتران یت مراکت آموزشتی براستا
سرفصلهای مصوب شورای عالی بر امه ری ی وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری، متخصصتّ ان رشتته
حستابداری متور یتاز بازارکتار را آمتا ه متی ستاز و ر واقتع آمتوزش شتالو ه حرفته حستابداری
است)علمشاهی،۱۳۸۵:۵۲ )از این رو موفقیّت ر حرفه حسابداری یازمند ارائته بر امتههتای قیتق و
اثربخش ر حیطه بر امه آموزش حسابداری است یافته های پژوهشهای اخیر )رحمتا ی و بشتیری
منش۱۳۹۴ ،مشایخی و همکاران۱۳۹۴ ،هنوی و همکاران۱۳۹۱ ،باغومیتان و رحیمتی بتاغی۱۳۹۱،
وروش و همکاران۱۳۹۰ ،رهنمای رو پشتی و طاهرآبتا ی۱۳۸۹ ،اعتمتا ی و فختاری۱۳۸۳ )شتان
ا د که متاسنا ه آموزش های ا شگاهی حستابداری ر ایتران ر تتنمین یتاز حرفته و بتازار کتار
اکارآمد بو ه و ا ش آموختگان مهارتهای حرفهای الزم را دار د ر حالی که از یت ستو متا بتا
مازا یروهای ارای مدرک ا شگاهی حسابداری مواجه هستیم و سمت یگر کارفرمایان ما ر بازار
کار از کمبو حسابداران متخصص شکایت می کنند)صالحی و همکاران،۱۳۹۳:۷۳ )
از طرف یگر توسعه تحصیالت حسابداری ر مؤسسات و مراک آموزش عتالی بته عنتوان عتاملی
برای ترویج توا ایی اشتغال ایی ا ش آموختگان از سوی برخی سازمان های مرتبط مور تنکید استت
۱ ر این راستا هیئت استا دار های بین -المللی آموزش حسابداری
ر ستال ۲۰۰۳ بترای ستازمانهای
۲ عضو فدراسیون بین المللی حسابداران )آین
( و اشخاص ذیننع ر آموزش حسابداری، استا دار بتین
المللی آموزشی شتماره ۳ را ر زمینته مهارتهتای حرفتهای کته یکتی از مولنته هتای آموزشتی ر
۳ حسابداری
می باشد، منتشرکر و این استا دار ر سال ۲۰۱۴ تودید ظر و از سال ۲۰۱۵ اجترای آن
ال امی شده است یکپارچگی این آموزشها باعث می شو تا حرفه، پاستخگوی ا تظتارات عمتومی ر

IAESB 1
IFAC 2
۳
هیئت استا دار های بین المللی آموزش حسابداری ر استا دار بین المللی آموزشی شماره ی رباره شرایط ورو به بر امه های
آموزش حسابداری بیان می کند، مولنه های آموزش حسابداری باید شایستگی های حرفهای الزم را به ا شوویان ا تقال بدهد و
،، مهارت تاکید ار که مولنه های آموزش حسابداری شامل شایستگی و ا ش فنی
هاحرفهای و ارزشها،اصول اخالقی و گرشهای
حرفهای می باشد آ ها معتقد د یکپارچگی این آموزشها سبب می شو تا حرفه ،پاسخگوی ا تظارات عمومی ر زمینه شایستگی
های حرفهای حسابداری شو ر ا امه استا دار های بین المللی آموزشی حسابداری، شایستگی فنی ر استا دار شماره ۲ ،
مهارتهاحرفهای ر استا دار شماره ۳ ،ارزشها،اصول اخالقی و گرشهای حرفهای ر استا دار شماره تشریح کر ه است
۱۶۱ ……..دو فصلنامه مطالعات برنامهریزی آموزشی، دوره ششم، شماره دوازدهم، پاییز و زمستان ۱۳۹۶
زمینه مهارتهای حرفهای حسابداری باشد با رعایت این استا دار ، مهارتهتای حرفتهای الزم بترای
۱ ی حسابدار حرفهای و متخصص به ارمغان می آور ایتن مهارتهتای حرفتهای
عبارتنتد از : الت (
۲ب( مهارت مهارتهای فکری و ذهنتی
۳ج( مهارتهتای شخصتی۴ هتای بتین فتر ی و ارتبتاطی
( و
۵ مهارتهای سازما ی
این استا دار پیامدهای یا گیری را برای مهارتهای حرفهای توتوی متی کنتد
که حسابداران متخصّص بایتد از ختو شتان هنتد)امیری مقتدم،۱۳۹۳:۶۰ )توجته بته توستعه ایتن
مهارتها، شرط الزم برای موفقیّت شغلی ا ش آموختگان رشته حسابداری قلمدا می گتر ایتن ر
حالیست که برخالف ضرورت این استا دار ، تاکنون با وجو عضویت ا ومن حسابداران خبره ایتران و
جامعه حسابداران رسمی ایران ر فدراسیون بین المللی حستابداران استتا دار های آموزشتی ویتژه ای
توسط سازمانهای حرفهای مذکور ر ایران به طور رسمی منتشر و اعالم شتده استت و ر واقتع ر
حال حاضر ر ایران، استا دار آموزش حسابداری خاصّی وجو دار
ر خصوص اهمیّت بیشتر پژوهش حاضر می توان به موار ذیل اشاره کر :
 یاز به آموزش حسابداران شایسته که ارای سطح مناسبی ازمهارتهتای حرفتهای بتا توجته بته
تغییرات روزاف ون محیط تواری اقتصا و ظهور ایران باشند؛
 یتتاز بتته همگرایتتی آمتتوزش حستتابداری و یازهتتای حرفهایکتته طبتتق پژوهشهتتای زیتتا ی
) توروش،۱۳۸۲؛ اعتمتا ی و فختاری،۱۳۸۳؛ مشتایخی و توروش،۱۳۸۴؛ ستتایش و منصتوری
،۱۳۹۱؛صالحی و همکاران،۱۳۹۳؛ رهنمای رو پشتی و طاهرآبا ی،۱۳۸۹ )به لیل وجتو شتکاف
تایید شده است؛
 یاز به شناسایی وجو فاصتله ا اراکتی بتین یتدگاه ا شتگاهیان و شتاغلین حرفته کته طبتق
پژوهشهتای مختل )صتالحی و همکتاران،۱۳۹۳؛ موتهتدزا ه و همکتاران،۱۳۸۹؛ مشتایخی و
همکاران،۱۳۹۴ )تائید شده است.
 یاز به تالش برای همگرایی بین آموزش و عمل حسابداری با تاکیتد بتر مؤلنته هتای آمتوزش
حسابداری ر وره کارشناسی که پژوهش حاضر رصد بررسی آن است؛

۱
professional skills
۲
Intellectual
۳
Interpersonal & Comunication
۴ Personal
۵ Organizational
بررسی » شکاف انتظار – عمل« آموزش مهارتهای حرفهای در دانش آموختگان رشته حسابداری ….۱۶۲
 یاز به توجه به مدل جامع »شکاف ا تظتار- عمتل« و اجت ای آن شتامل » شتکاف ا تظتار« ،»
شکاف محدو یتها« و »شکاف عمل« ر آموزش حسابداری کته پتژوهش حاضتر رصتد آن
است.
با توجه به موار فوق پژوهش حاضر بر اسا شکاف ا تظاراتی که بین آموزش و عمل حسابداری
وجو ار و با ر ظر گرفتن اینکه عوامل مختلنی ر ایوا این شکاف موثر باشند بیان می کند که
ابتدا ر آموزش حسابداری باید به تبیین ا تش هتا وحتوزه هتای شایستتگی مؤلنته هتای آمتوزش
حسابداری و پیامد های یا گیری اشی از آن ر ایران با توجه به استا دار های بین المللتی آمتوزش
حسابداری پر اخته و سپس به مدل جامع »شکاف ا تظار- عمل« توجته شتو .ضتمنا بتا توجته بته
اهمیت قش وره کارشناسی و اینکه هدف اصلی وره کارشناسی آمتا ه کتر ن ا شتوویان جهتت
ورو به بازار کار می باشد بنابراین ر این پژوهش چهتار شتکاف مطتر ر متدل جتامع »شتکاف
ا تظار- عمل« ر توسعه مهارتهای حرفهای الزم ر وره کارشناسی حسابداری براسا استتا دار
بین المللی آموزشی حسابداری شماره۳ مور بررسی قرار گرفته است
ر زمینه ا ش اف ایی پژوهش حاضر می توان گنت که تاکنون پژوهشی با این عنتوان ر ایتران
ا وام شده است لذا پژوهش حاضر می توا د برای تدوین استراتژی آموزش حستابداری و همچنتین
بر امه ری ی های آموزش حسابداری منید باشتد و همستوئی الزم را ر زمینته آمتوزش حستابداری
مطلوب بین بازار کار و ا شگاه فراهم آور و ا تظار می رو با توجه به یافته های این پژوهش بتوان
بتتته ضتتترورت توجتتته بتتته شتتتکافهای موجتتتو ر بتتتین ا تظتتتار کارفرمایتتتان و توا منتتتدی
ا ش آموختگان رشته حسابداری ر عمل تاکید مو و با برجسته کر ن مولنه های ضروری منوتر
به شکاف بین مهارتهای حرفهای که استا ان ا شگاه بطور منطقی می توا ند بته ا شتوو ا تقتال
هند و توا ایی عملی ا ش آموختگان رشته حسابداری، بتوان گام های بعدی برای ارتقای توا مندی
های ا ش آموختگان رشته حسابداری ر مقطع کارشناسی و برآور ه کر ن ا تظارات جامعه بر اشت
که ر هایت می توا د منور به فرصتی مغتنم برای ست ا درکاران و ها های حرفهای و ا شگاهی
رشته حسابداری شده تا با شناخت بهتر ا تظارات شاغلین ر حرفه و توا مندی های ا ش آموختگان
رشته حسابداری ر عمل به بر امته ریت ی هتای آینتده ر جهتت پترورش و آمتوزش بهتتر ا تش
آموختگان رشته حسابداری ر راستای تنمین یازهای جامعه و حرفه اقتدام کتر تتا موجتب کتاهش
شکاف ا تظار –عمل مهارتها ر بر امه آموزش حسابداری شو د.
۱۶۳ ……..دو فصلنامه مطالعات برنامهریزی آموزشی، دوره ششم، شماره دوازدهم، پاییز و زمستان ۱۳۹۶
بر همین اسا هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی این موضوع است کته متدل جتامع » شتکاف
ا تظار – عمل« آموزش مهارتهای حرفهای ا ش آموختگان رشته حسابداری به چته میت ان استت
؟به عبارتی یگر بین آموزش کدام مهارتهای حرفهای بته ا تش آموختگتان رشتته حستابداری و
توا ایی آ ها ر زمینه مهارتهای حرفهای ر عمل شکاف وجو اشته و یدگاههای ذیننعان رگیتر
ر این بحث به چه می ان است؟
ر این پژوهش چهار فرضیه به شر زیر ، مور بررسی قرار می گیر :
فرضیه ۱ -از یدگاه شاغلین ر حرفه بتین مهارتهتای حرفتهای متور ا تظتار و ستتیابی ا تش
آموختگان مقطع کارشناسی رشته حسابداری به این مهارتها ر عمل تناوت معنی ار وجو ار
فرضیه ۲ -بین ا تظار شاغلین ر حرفه و استا ان و ا شوویان ا شگاهها ربتاره مهارتهتای الزم
ر موفقیّت شغلی ا ش آموختگان رشته حسابداری مقطع کارشناسی رشته حسابداری تنتاوت معنتی
ار وجو ار
فرضیه ۳ت از یدگاه استا ان بین مهارتهای حرفهای مور ا تظار ر موفقیّت شغلی ا ش آموختگان
مقطع کارشناسی رشته حسابداری و مهارتهای حرفهای تحصیل شده توسط آ ها تنتاوت معنتی ار
وجو ار
فرضیه ۴ -بین یدگاه شاغلین حرفه و ا شوویان ر ستیابی ا ش آموختگتان مقطتع کارشناستی
رشته حسابداری به مهارتهای حرفهای و یدگاه استا ان ر ا تقال و آموزش این مهارتها به آ هتا
تناوت معنی ار وجو ار
را امه پس از بیان مبا ی ظری و پیشینه پژوهش به تحلیل یافته ها پر اخته و ر هایت بحتث و
تیوه گیری ارایه می شو
مبانی نظری و پیشینه پژوهش
بر اسا تئوری سرمایه ا سا ی، کارکر مؤثّر منابع ا سا ی کارآمد چرخ های اقتصا ی و صنعتی را
بکار ا داخته و باعث ا باشت رآمد ملّی میشو د و از طرفی آموزش عالی جایگاه ممتتازی ر ظریته
سرمایه ا سا ی ار و خدمات آموزشی یت توع سترمایه گتذاری مولتد ر ذخیتره یتروی ا ستا ی
است)صالحی عمران،۱۳۸۳:۵۶ )لذا تالش زیا ی جهت ارتقتای کارآمتدی آموزشهتای ا شتگاهی
جهت تربیت مناسب سرمایه های ا سا ی ا وام می شو ، ر ایران ی هتدف از ایتن وره آمتوزش و
تربیت متخصصان و کارشناسان حرفهای حسابداری میباشد بنتابراین رستالت اصتلی ا شتگاهها ر
مرحله خست، شناسایی ا تظارات بازارکتار و ر مرحلته بعتد اقتدام بته آمتوزش ایتن مهارتهتا بته
بررسی » شکاف انتظار – عمل« آموزش مهارتهای حرفهای در دانش آموختگان رشته حسابداری ….۱۶۴
ا شوویان است البته ر بعضی از رشته ها مثتل حستابداری، آموزشهتای ا شتگاهی از یازهتای
واقعی بازارکار فاصله گرفته و اغلب ا ش آموختگان رشتته حستابداری ر عمتل ا تظتارات حرفته را
برآور ه می ساز د و بین ا تظارات و عمل ا ش آموختگان رشته حسابداری شکاف وجو ار که این
می توا د شاید به این لیل باشد که رشته علمی حسابداری توا سته خو را همگتام بتا پیشترفتهای
یگر به روز کند و ر شیوه آموزش و ا تقال مناسب همین معلومتات حستابداری بته ا شتوویان ر
ا شگاهها خالء و فاصله وجو ار و ا شتوویان براستا ا تظتارات حرفته آمتا ه بازارکتار شتده
)۲۰۰۳ )بیان می کنند کته اشتتغال افترا تحصتیل ۱ ا د)صالحی و همکاران،۱۳۹۳:۷۵ )ایت و یورک
کر ه )سرمایه های ا سا ی( که ارای آموزشهای مد ظر ولت می باشد مؤسّسات و مراک آمتوزش
عالی به عنوان عامل واسطه بین مرزهای ولت و کسب و کار ر ظر گرفته متی شتو و بته افترا
)۲۰۰۶ )بیان می کند عالقته بته اشتتغال از طریتق ۲ مهارتها مور یاز را آموزش می هند و یورک
تحصیل ر مراک آموزش عالی که مهارت های افرا را توسعه می هند، ا عکا بخشتی از تئتوری
۳ سرمایه ا سا ی می باشد)پروی
)۲۰۰:۲۰۱۴،
به این ترتیب، هدف این پژوهش را به شر زیر می توان ر ا بیات سرمایه ا سا ی قرار ار :
چه شکافی بین سرمایه ا سا ی )مهارتهای حرفهای( متور ا تظتار شتاغلین ر حرفته و ستتیابی
ا ش آموختگان مقطع کارشناسی رشته حسابداری به این صالحیتهای حرفهای الزم ر عمل وجتو
ار ؟
از آ وایی که تاکنون بررسی ای بابت این شکاف ها ر ایران ا وام شده است لتذا ایتن پتژوهش
برای تدوین استراتژی آموزش حسابداری و همچنین بر امه ری ی های آموزش حسابداری منید بو ه
و همسوئی الزم را ر زمینه آموزش حسابداری مطلوب بین بازارکار و ا شگاه فراهم می ساز
از طرف یگر ر این پژوهش پدیده »شکاف ا تظار-عمتل « بررستی متی شتو » ظریته بر امته
آموزشی« برای ارائه پشتیبا ی معرفت شناختی و پدیدار شناسی این پتژوهش مناستب استت و ظریته
۴ بر امه آموزشی به عنتوان یت مطالعته رون رشتته ای توربته آموزشتی تعریت متی شتو )پینتار
،
)۶۰:۲۰۰۴

Knight and Yorke1
Yorke2
۳ Parvaiz
۴ Pinar
۱۶۵ ……..دو فصلنامه مطالعات برنامهریزی آموزشی، دوره ششم، شماره دوازدهم، پاییز و زمستان ۱۳۹۶
ظریه بر امه آموزشی
۱
عبارتست از تو یه و تحلیل ی رشته ا شگاهی به منظتور توستعه بر امته
۲ های آموزشی طراحی شده برای تامین خواسته های آتی می باشد یکی از ایتدئولویی هتای
ظریته
۳ بر امه آموزشی ایدئولویی اثربخشی اجتماعی
می باشد، براسا این ایدئولویی مراک آموزشی بایتد
صالحیتها و ا شهای الزم را به ا ش آموختگان آموزش هند تا این افرا ر جامعته اثتربخش و
موفق باشند(پروی ،۲۰۱۴:۱۵۶ )مطابق با این ظریه به ظر می رسد، براسا سرفصلهای آموزشی
وره کارشناسی حسابداری ر ایران» هدف این وره آموزش ا شها و مهارتهای حرفهای الزم به
افرا ر موفقیت شغلی و تامین ا تظارات حرفه می باشد« با توجه به این ظریه هدف ایتن پتژوهش
بررسی شکاف ا تظار –عمل مهارتهای حرفهای ر حوزه آموزش حسابداری ر ایران است
ا بیات پژوهش شان می هد که پژوهشهای مختلنی رباره آموزش حسابداری و بررسی ظرات
گروههای اصلی خیل ر آموزش حسابداری و تبیین مولنه های آمتوزش حستابداری ا وتام گرفتته
است و از اواسط هه ۱۹۸۰حرفه حسابداری، ا شگاهیان از عدم همسوئی آموزش و تربیتت یتروی
ا سا ی آما ه و توا مند با مهارتهای کافی شکایت ار د شکایت از اینکه آمتوزش حستابداری قتا ر
بو ه است ا ش آموختگا ی با صالحیت و شایستته)از ظتر مهتارت حرفتهای( تربیتت کنتد و بتین
ا تظارات از ا ش آموختگان رشته حسابداری و توا مندی های آ ها ر عمل شکاف وجو ار بیوئی
)۲۰۱۰ ، )آبایدیرا و واتی ۳ وپورتر
۴
)۲۰۱۴ )و پروی )۲۰۱۴ )با مطر کر ن چتارچوب شتکاف – ا تظتار
به بررسی تناوتهای بین ا تظارات شاغلین حرفه ا شگاهیان ر مور تحصیل صالحیتهای الزم و
اکارآمدی ظام آموزشی ر توسعه این صالحیتها پر اختته ا تد و ایتدئولویی اثربخشتی اجتمتاعی
ظریه بر امه آموزشی را توسعه ا د این چارچوب همراه با بررستی شتکاف ا تظتار حرفته و عمتل

۱
curriculum theory
۲
شیرو )۲۰۱۲ )برای ظریه بر امه آموزشی چهار ایدئولویی به شر زیر بیان میشو :۱ – ایدئولویی محقق ا شگاهی) یا گیری
برای فکر کر ن و رفتار کر ن ما ند ی عضو هیئت علمی ا شگاه(۲-ایدئولویی یا گیر ده محور ) ا شوویان، استا و بر امه
آموزشی هر سه ر یا گیری قش ار د ولی ا شوویان باید آ چه را اساتید تدریس و آموزش می هند، یا بگیر د ۳-ایدئولویی
بازسازی اجتماعی )فرض می شو که آموزش می توا د جامعه را از تباهی وات ا ، به لیل آن که جامعه اسالم است و وره های
آموزشی وسیله ای برای حل مشکالت جامعه است(۴ – ایدئولویی اثربخشی اجتماعی )ز دگی ا سان عبارتست از کاربر توا ایی های
خاص می باشد و بر امه های آموزشی باید افرا را برای ز دگی آما ه کنند بنابراین مراک آموزشی با بر امه های آموزشی باید این
ا امه توا ایی های خاص را به افرا آموزش هند و( و ر قرن ۲۱ ،با توجه به غلبه قدرت های اقتصا ی و سیاسی، می توان متوجه
شد که بر امه های آموزشی بیشتر از ایدئولویی ‘اثربخشی اجتماعی تاثیر پذیرفته ا د
Bui, B 3 & Porter
Abayadeera& Watty 4
بررسی » شکاف انتظار – عمل« آموزش مهارتهای حرفهای در دانش آموختگان رشته حسابداری ….۱۶۶
واقعی ا ش آموختگان، علل هرگو ه اتوا ی ا ش آموختگان را از منظر سه شکاف مور بررسی قرار
ا د :
اولین شکاف به شکاف ا تظار ا شگاهیان و افرا حرفهای ر مور صالحیتهایی که بایتد ا تش
آموختگان رشته حسابداری اشته باشند ، مربوط می شو ر همتین رابطته پژوهشهتای مختلنتی
)آرمیتتتای
،۱۹۹۱؛ تتوین و همکتتاران ۱
،۱۹۹۷ ؛ فرا ستتیس و مینچینگتتتون ۲
۳
،۱۹۹۹؛ لتتین، خیو تت و
،۲۰۰۵؛ بلیتت ی و همکتتاران ۴ لیتتویی
،۲۰۰۸؛ راگوتتتامن، الویتتن و یتتویس ۵
۶
،۲۰۰۷؛ مشتتایخی و
توروش،۱۳۸۴؛ موتهتدزا ه و همکتاران،۱۳۸۹؛ مشتایخی و همکتاران، ۱۳۹۴ )بته بررستی یتدگاه
شاغالن ر حرفه، استا ان ا شگاه برای تعیین ا ش و مهارتهای مور یاز برای ا شوویان رشته
حسابداری پر اخته ا د و بیان کر د که بین یدگاه شاغلین ر حرفه و ا شگاهیان فاصله و شتکاف
وجو ار .
ومین شکاف مربوط به عدم توا ایی استا ان ر تدریس و ا تقتال مولنته هتای آمتوزش حستابداری
مور ا تظار شان میباشد)بیوئی و پورتر، ۲۰۱۰؛پروی ،۲۰۱۴؛ ؛ آبایدیرا و واتی ،۲۰۱۴ )
سومین شکاف مربوط به شکاف بین مهارتهایی که از ظر استا ان ا شگاه به ا شتوویان منتقتل
می شو و مهارتهایی ا شوویان ر عمل شان می هند می باشد و لیلتی بتر اثتربخش بتو ن
۷ تدریس ر ا شگاه می باشد ) ول و همکاران
)۱۹۹۷ ،
بر همین اسا پژوهش حاضر ر صد است با توجه به وجو عدم همسویی آمتوزش و یازهتای
عملی ر مور مهارتهای حرفهای بطور جامع به بررسی یکپارچه شکاف ا تظار و عمتل ر آمتوزش
مهارتهای حرفهای ر رشته حسابداری ر ایران بپر از
بدیهی است برای تامین ا تظارات کارفرمایان و توا مند کر ن ا ش آموختگان حسابداری ر مور
مهارتهای حرفهای و حل مشکالت پیش روی ظام آموزش حسابداری ر ایران باید ایتن شتکاف

Armitage 1
۲ Novin et al.
۳ Francis and Minchington
۴ Lin, Xiong, and Liu
۵ Blazey et al.
Ragothaman, Lavin and Davis 6
۷ Wolk et al.
۱۶۷ ……..دو فصلنامه مطالعات برنامهریزی آموزشی، دوره ششم، شماره دوازدهم، پاییز و زمستان ۱۳۹۶
ها بصورت ی جا و جامع شناسایی گر د تا با تدوین بر امه جامع آموزش مهارتهتای حرفتهای ر
رشته حسابداری گام های بعدی جهت ارتقا آموزش رشته حسابداری و تامین ا تظارات بر اشته شو .
مدل »شکاف ا تظار – عمل« بطور جامع علل عدم موفقیت ا شگاهها ر تربیت ا ش آموختگان
رشته حسابداری ر تامین ا تظارات حرفه و بازارکار را بیان می کند این مدل شامل » شکاف ا تظتار
– عمتل« ، »شتکاف ا تظتار«، »شتکاف محتدو یتها« و »شتکاف عمتل« متی باشتد ) ا گتر و
)۱۴:۱۳۹۵،همکاران
بررسی پیشینه پژوهش ها از جهت تدوین طر مناسب پتژوهش و جلتوگیری از تکتراری بتو ن
پژوهش موثر است بر همین اسا ر ا امه به پیشینه پژوهشهای خارجی و اخلتی پر اختته متی
شو
ر زمینه آموزش حسابداری ر ایران و خارج از ایران پژوهشهای زیا ی ا وام شده استت کته ر
ا امه به پژوهشهای خارجی و اخلی مرتبط با موضوع پژوهش پر اخته می شو .
پرتاما
۱
)۲۰۱۵ )به بررسی اهمیت قش استا دار های بین المللی آموزشی حسابداری به عنوان پلتی
بین حرفه و ا شگاه ر زمینه شایستگی های حسابداران می پر از و بیان متی کنتد استتا دار های
بین المللی آموزشی حسابداری مهم می باشند و به شکاف ا تظارات بتین استتا ان و اعضتای حرفته
پر اخته است و تیوه می گیر ر مور مهارتهای حرفهای شتکاف ا تظتاراتی وجتو ار یتدگاه
استا ان مبتنی بر تئوری و یدگاه اعضای حرفه مبتنی بر یازهای بازار و عمل می باشد
پروی
۲
)۲۰۱۴ )ر رساله کتری خو ر پژوهشی ابتدا اهمیت مدل شکاف ا تظتار- عمتل را بیتان
می کند و به شکاف ا تظار- عمل ر زمینته مهارتهتا بتا هتدف توا تایی اشتتغالزایی ر پاکستتان
پر اخته است یافته های پژوهش شان می هد که ا تظارات استا ان ا شگاه و شاغلین ر حرفه ر
مور مهارتهای ا ش اموختگان متناوت می باشتد ر بیشتتر مهارتهتای متور بررستی شتکاف
ا تظار- عمل، شکاف عمل ، شکاف محدو یتها وجو ار
آبایدیرا و واتی )۲۰۱۴ )به پژوهش ر باره شکاف» ا تظار– عمل« مهارتهتای مهتم ر موفقیّتت
شغلی ا شآموختگان حسابداری از یدگاه اساتید ا شگاه و شاغلین حرفه ر سریال کا می پتر از و
بیان می کند که توسعه مهارتها و ا شهای ضروری ر ا شآموختگان حسابداری برای موفقیّتت
شغلی بسیار مهم هستند و اگرچه اساتید ا شگاه از ا تظار کارفرمایان از ا شآموختگتان حستابداری

۱ Pretama
۲ Parvaiz
بررسی » شکاف انتظار – عمل« آموزش مهارتهای حرفهای در دانش آموختگان رشته حسابداری ….۱۶۸
آگاه هستند و شکاف ا تظار وجو دار ولی ا شوویان مهارتهای متور ا تظتار استتا ان را کستب
کر ه ا د و شکاف محدو یتها وجو ار ا شوویان مهارتهایی که کسب کر ه ا د را یت متی
توا ند ر عمل شان هند و شکاف عمل ی وجو ار و هایتا اعضای حرفه بیتان متی کننتد کته
ا ش آموختگان رشته حسابداری بسیار از توا مندی های متور ا تظتار را کستب کر تد و شتکاف
ا تظار- عمل ر رشته حسابداری وجو ار
بیویی و پورتر
۱
)۲۰۱۰ )برای بار اولین مدل جتامع شتکاف ا تطتار- عمتل ر آمتوزش حستابداری
مطر کر د و بیان می کنند ها های حرفتهای حستابداری، کارفرمایتان ا تش آموختگتان رشتته
حسابداری و ا شگاهیان ر مور شکست ا شگاهها ر توهی ا تشآموختگتان بتا صتالحیتهای
مور یاز ر محیط های تواری جدید هم عقیده ا د تغییر ر آموزش حسابداری ایوا شده است اما
شکاف بین صالحیتها و توا مندی های مور ا تظار کارفرمایان و صالحیتهای ا شآموختگان ر
عمل ر مطالعات قبلی مور ارزیابی قرار گرفته است و باید به آن توجه مو و بر اسا مروری بتر
مطالعات قبلی چارچوب شکاف ا تظار- عمل ) شامل شکاف ا تظار، شتکاف محتدو یتها و شتکاف
عمل( پیشنها میشو
اسمیت
۲
)۲۰۰۶ )ر پژوهش ختو ربتاره تنتاوت اولویتهتای آموزشتی ر محتتوای رو مقطتع
کارشناسی حسابداری بیان می ار که متدیران متالی و شتاغلین ر حرفته از کتارایی پتایین فتار
التحصیالن حسابداری بسیار اراضی بو ه و این ارضتایتی اشتی از وجتو شتکاف ا تظتاراتی بتین
شاغلین ر حرفه با استا ان ا شگاهی می باشد
لین، خیو و لیویی
۳
)۲۰۰۵ )یت ر پژوهشتی بته بررستی یتدگاه شتاغلین ر حرفته، استتا ان
ا شگاه برای تعیین ا ش و مهارتهای مور یاز برای ا شوویان رشته حسابداری ر چین پر اخته
ا د و شکاف ا تظاراتی بین شاغلین حرفه و استا ان را بررسی کر ه ا د. تایج پژوهش شان می هد
شکاف ا تظار وجو ار
مطالعه کمیته بدفور
۴
ا ومن حسابداری آمریکا ر سال ۱۹۸۶ از جمله مطالعات اولیه هست کته بته
ضع آموزش حسابداری ر توهی ا ش آموختگان ر برآور یازهای حرفه پر اخته استت و شتکاف
»ا تظار- عمل« را بررسی می ماید کمیته بدفور بیتان متی کنتد کته شتکاف آمتوزش و عمتل ر

Bui & Porter 1
۲ Smith
۳ Lin, Xiong, and Liu
Bedford Committee 4
۱۶۹ ……..دو فصلنامه مطالعات برنامهریزی آموزشی، دوره ششم، شماره دوازدهم، پاییز و زمستان ۱۳۹۶
حسابداری وجو ار و یاز به آموزشهای تخصصتی و گستتر ه حستابداری اشتی از رقتابتی شتدن
بازارکار حسابداران را از عوامل مهم شکاف آموزش و عمتل متی ا تد بته عقیتده بتدفور ، آمتوزش
حسابداری با تغییرات کمی اشته، توا سته واکنشی مناسب سبت به یازها و تغییرات محیطی اتنتاق
افتا ه اشته باشد.
ا گر و همکاران )۱۳۹۵ )ر مقاله خو رباره اهمیتت متدل جتامع» شتکاف ا تظتار – عمتل« ر
توسعه مؤلّنه های آموزش حسابداری بیان متی کننتد ر ستالهای اخیتر آمتوزش هتای ا شتگاهی
حسابداری ر تنمین یاز حرفه و بازار کار چار چتالش هتایی بتو ه استت از جملته ایتن چتالش هتا
ارضایتی کارفرمایان از توا مندی حسابداران ر برآور ه کتر ن ا تظتارات حرفته ای ر مرحلته عمتل
است ر این راستا مدل جامع » شکاف ا تظار-عمل« می توا د ر ستیابی به الگویی برای رفتع ایتن
چالش مؤثّر باشد ر این پژوهش که به صورت تحلیلی – توصینی و بته روش کتابخا ته ای صتورت
گرفته است به مدل جتامع» شتکاف ا تظتار – عمتل« ر شناستایی و توستعه مؤلّنته هتای آمتوزش
حسابداری ر ایران پر اخته شده و زوایای آن مور قد و بررسی قرار گرفته است تایج بدست آمده از
این پژوهش بیا گر آن است که مدل » شکاف ا تظار -عمل« ر آموزش حسابداری ایران می توا د ر
شناسایی و توسعه مؤلّنه های آمتوزش حستابداری و ر تیوته تتامین یازهتای بتازار کتار و توا تایی
اشتغالزای ا ش آموختگان رشته حسابداری راهنمایی بی بدیل باشد
مشایخی و همکاران )۱۳۹۴ )به شکاف ا تظار میان استا ان و ا شوویان ر مور کینیت آموزشی
حسابداری ر مقطع کارشناسی ارشد پر اخته است و بیان می کند که باید »شکاف ا تظار« شناسایی
شو تا مسائل موجو ر بر امههای آموزشی آشکار شو و موار ی که یاز به اصال هست برجستته
ماید تایج تحقیق شان می هد از ظر پاسخ هندگان ر مور آموزش مهارتهای حرفهای شکاف
ا تظاراتی ر رشته حسابداری وجو ار
موتهدزا ه و همکاران )۱۳۸۹ )به پژوهش ر مور اهمیّت ا ش و مهارتهای مور یتاز ا تش-
آموختگان مقطع کارشناسی حسابداری از یدگاه استا ان ا شگاه ، شاغلین ر حرفه و ا شوویان ر
استان آذربایوان غربی پر اختند تایج شان می هد بین ا تظتارات استتا ان ، شتاغلین ر حرفته و
ا شوویان ر خصوص اهمیتت ا تش و مهارتهتای متور یتاز بترای ا تش آموختگتان مقطتع
کارشناسی حسابداری تناوت معنا ار وجو ار و ی از ظر پاسخ هندگان بین توا ایی عملی ا ش
آموختگان حسابداری تناوت معنی ار وجو ار
بررسی » شکاف انتظار – عمل« آموزش مهارتهای حرفهای در دانش آموختگان رشته حسابداری ….۱۷۰
اعتما ی و فخاری )۱۳۸۳ )ر پژوهش خو به ارتباط بین پژوهشها، آموزش و عمتل حستابداری
پر اختند و ر بخش وضعیت علمی حسابداری ر ایران عنوان کر د که فعالیتهای آموزشی ر کشور
تا حدو زیا ی از یازهای حرفهایناصله گرفته و فاقد کتارایی جهتت رفتع یازهتا متی باشتد و بتین
ا تظارات ا شگاهیان و اعضای حرفه شکاف زیا ی وجو ار
وروش )۱۳۸۲ )مشکل آموزش حسابداری را کمبو یروی ا سا ی متور یتاز، ا شتوویان واجتد
شرایط و محتوای ضعی بر امه تحصیلی عنوان اشته و یا آوری مو ه که بسیاری از مطالب بر امه
رسی اثربخش می باشد محقق ر هایت تیوته گیتری متی مایتد کته ا تش آموختگتان وره
کارشناسی رشته حسابداری توا ستند ا تظارات کارفرمایان را تامین مایند
باز گری پژوهش های ا وام شده شان می هد که پژوهشی که بصورت جامع به بررستی شتکاف
ا تظاراتی مهارتهای حرفهای عملی فار التحصیالن حسابداری بپر از وجو دار بر همتین استا
پژوهش حاضر ر صد بررسی این موضوع ر سطح ا شگاهیان وافرا ی حرفه ای ر ایران می باشد
روش پژوهش
پژوهش حاضر از ظر شیوه گر آوری ا ه ها، توصینی- پیمایشی و از لحاظ هتدف کتاربر ی متی
باشد قلمرو زما ی پژوهش سال تحصیلی ۱۳۹۵ است قلمرو پژوهش شامل اعضتای هیئتت علمتی و
ا شوویان سال آخر کارشناسی رشته حستابداری ر ا شتگاههای موتری مقطتع کتتری ) شتامل
ا شگاههای تهران، عالمه طباطبایی، تربیت مدر ، شهید بهشتی، ال هرا) (،شیراز ،شتهید چمتران
اهواز، بین المللی امام خمینی)ره(، ا شگاه شتهید بتاهنر کرمتان و ا شتگاه ماز تدران( و حستابداران
مستقل و حسابداران رسمی ر سازمانهای حرفهای عضو آین ر ایتران )یعنتی جامعته حستابداران
رسمی ایران و ا ومن حسابداران خبره ایران( می باشد جامعه آماری فرضیه اول حسابداران مستقل و
حسابداران رسمی می باشد ، جامعه آماری فرضیه وم و چهتارم ا شتوویان، اعضتای هیتات علمتی
ا شگاههای ولتی موری مقطع کتری و حسابداران مستقل و حسابداران رسمی می باشد و جامعته
آماری فرضیه سوم اعضای هیات علمی ا شگاههای موری مقطع کتری متی باشتد حوتم مو ته
پژوهش براسا فرمول کوکران و جدول مورگان محاسبه گر ید با توجه به فرمول کوکران با ستطح
خطای ۵ رصد و جدول مو ه گیری مورگان تعدا ۳۰۰ نر از اعضای حرفه حسابداری، تعدا ۷۸ نر
از استا ان ا شگاه و تعدا ۱۸۰ نر از ا شوویان وره کارشناسی حسابداری به عنوان مو ه ا تختاب
گر ید جدول ۱ ، حوم جامعه و حوم مو ه ها را شان می هد
۱۷۱ ……..دو فصلنامه مطالعات برنامهریزی آموزشی، دوره ششم، شماره دوازدهم، پاییز و زمستان ۱۳۹۶
جدول۱ حوم جامعه و مو ه ها
شاغلین ر حرفه
استا ان
ا شگاه
ا شوویان جمع کل
۱۸۱۰ ۳۳۸ ۹۶ ۱۳۷۶ جامعه حوم
۵۵۶ ۱۸۰ ۷۶ ۳۰۰ ه مو حوم
توزیع پرسشنامه پژوهش به و روش صورت گرفت؛ ر روش خست پرسشنامه برای تمامی پاسخ
هندگان از طریق پست الکترو یکی ارسال شد که تعدا پرسشنامه های برگشت ا ه شتده ا گشتت
شمار بو د)فقط و پرسشنامه( ر روش وم پژوهشگران بته صتورت حضتوری بته فتاتر ا ومتن
حسابداران خبره ایران، جامعه حسابداران رسمی ایران، موسستات حسابرستی، ا شتگاهها و ستازمان
حسابرسی مراجعه کر د ر این روش بتا توجته بته ابت ار پرسشتنامه و احتمتال عتدم برگشتت آن،
پرسشنامهها ر سه مرحله بین پاسخگویان توزیع گر یدکه جدول۲ ،مراحل سه گا ه توزیع پرسشنامه
و می ان جوابهای ریافتی را شان می هد
جدول۲ توزیع پرسشنامه های ارسالی و ریافتی طی مراحل سه گا ه
شاغلین ر حرفه استا ان ا شگاه ا شوویان
توزیع شده ریافتی توزیع شده ریافتی توزیع شده ریافتی
۷۵ ۱۸۰ ۱۵ ۷۶ ۶۲ ۳۰۰ اول مرحله
۳۴ ۱۰۵ ۱۱ ۶۱ ۳۵ ۲۳۸ وم مرحله
۱۱ ۷۱ ۷ ۵۰ ۴۳ ۲۰۳ سوم مرحله
۱۲۰ ۳۳ ۱۴۰ جمع
پس از توزیع پرسشنامهها ۱۴۰ سخه از شتاغلین حرفته،۳۳ ستخه از استتا ان و ۱۲۰ ستخه ار
ا شوویان جمع آوری شد که با حذف پرسشنامههای تکمیتل شتده، ر هایتت از ۱۰۷ پرسشتنامه
شتتتتتتتتتتتتتتاغلین حرفتتتتتتتتتتتتتته، ۲۹ پرسشتتتتتتتتتتتتتتنامه استتتتتتتتتتتتتتتا ان و
۹۸ پرسشنامه ا شوویان به عنوان مو ه هایی برای تو یه و تحلیل استنا ه شد به منظور کنترل
این موضوع که آیا تایج پرسشنامههای ریافت شده می توا ست بر یافته های پژوهش اثر بگتذار ،
میا گین سه مرحله توزیع پرسشنامه از طریق آزمون تحلیل واریا س مقایسه شد د با توجه به مقتدار
معنی اری این آزمون)۰۳۴/۰ )که کمتر از ۵ رصد است، می توان گنت ر صورت پاسخگویی سایر
افرا مو ه ا تخابی ی ، تایج به ست آمده تغییری می کر
بررسی » شکاف انتظار – عمل« آموزش مهارتهای حرفهای در دانش آموختگان رشته حسابداری ….۱۷۲
پرسشنامه پژوهش براسا مولنه های استا دار شماره ۳ آموزش حسابداری هیات استتا دار های
بین المللی آموزش حسابداری رباره مهارتهای حرفهای ر سال ۲۰۱۴ متی باشتد ایتن استتا دار
ارای ۲۸ مولنه مهارت حرفهای هست که شامل توا ایی ذهنی، توا ایی ارزیابی اطالعات از منتابع و
یدگاههای مختل از طریق تحقیق،تحلیل و یکپارچه سازی، توا ایی اعمال قضاوت حرفهای، شامل
شناسایی و ارزیابی گ ینه های جایگ ین برای رسیدن به تتایج مستتدل بتر استا تمتام حقتایق و
شرایط مربوطه، توا ایی شناسایی زمان مناسب برای مشورت با متخصصتان بترای حتل مشتکالت و
تیوه گیری، توا ایی اعمال استدالل، تو یه و تحلیل ا تقتا ی و تنکتر ختالق بترای حتل مستائل،
توا ایی پیشنها راه حل برای مسائل بدون ساختار و مسائل چند بعتدی، مهارتهتای بتین فتر ی و
ارتباطی، توا ایی ا وام همکاری و کار گروهی ر هنگتام تتالش جهتت اهتداف ستازما ی، توا تایی
برقراری ارتباط به صورت واضح و مختصر هنگام ارائه، بحتث و گت ارش ر شترایط رستمی و غیتر
رسمی، بصورت کتبی و شناهی، توا تایی ابتراز آگتاهی از تنتاوت هتای فرهنگتی و زبتا ی ر تمتام
ارتباطات، توا ایی اعمال گوش ا ن فعال و مهارتهای مصاحبه موثر، توا ایی اعمال مهتارت هتای
مذاکره برای رسیدن به راه حل و توافق، توا ایی اعمال مهارت هتای مشتاوره ای بترای بته حتداقل
رسا دن و یا حل تضا ، حل مشکالت، و به حداکثر رسا دن فرصت ها، توا ایی ابراز عقاید و نوذ بته
یگران برای ایوا پشتیبا ی و عمل به تعهدات، مهارتهای شخصی، توا ایی تعهد به یا گیری ما ام
العمر، توا ایی اعمال تر ید حرفهای از طریق پرسش و ارزیابی ا تقا ی همه اطالعات، توا ایی ایوتا
استا دار های شخصی باال برای ارائه و ظارت بر عملکر شخصی، از طریق بازخور از یگتران و از
طریق تنکر، توا ایی مدیریت زمان و منابع برای تحقق تعهدات حرفهای، توا ایی پیش بینتی چتالش
ها و بر امه ری ی راه حل های بالقوه، توا ایی اعمال ذهن باز برای فرصت های جدیتد، مهارتهتای
سازما ی، توا ایی ا وام وظای ر زمان مشخص مطابق با آیین امه سازمان، توا ایی بررسی کار خو
و یگران برای تعیین اینکه آیا آن مطابق با استتا دار های کینیتت ستازمان استت، توا تایی اعمتال
مهارت های مدیریت افرا برای ایوا ا گی ه و تربیتت یگتران، توا تایی استتنا ه از مهتارت هتای
مایندگی برای تنویض اختیارات، توا ایی اعمال مهارتهای رهبری، توا ایی کتاربر ابت ار و فنتآوری
مناسب برای اف ایش کارایی و اثربخشی و بهبو تصمیم گیری متی باشتد ر پرسشتنامه متذکور از
مقیا ۵ رجه ای لیکرت برای سنوش ا ه ها استنا ه شده است
ر این پژوهش برای سنوش روایی پرسشنامه از شاخص سبت روایی محتوایی) CVR )استتنا ه
شده است جهت محاسبه این شاخص از ظرات کارشناسان متخصص ر زمینه محتوای آزمون مور
۱۷۳ ……..دو فصلنامه مطالعات برنامهریزی آموزشی، دوره ششم، شماره دوازدهم، پاییز و زمستان ۱۳۹۶
ظر استنا ه می شو ر این پژوهش ۱۰ نر متخصص سؤاالت را مور ارزیابی قرار ا ه ا د تتایج
بررسی ظرات آ ها شان ا ضریب CVR ر هری از سواالت پرسشنامه پتژوهش بتیش از ۸۰/۰
می باشد بنابراین از روایی الزم برخور ار متی باشتد ر ایتن پتژوهش بترای ا تدازه گیتری پایتایی
پرسشنامه از روش آلنای کرو باخ استنا ه شد می ان ضریب آلنای کرا باخ پرسشنامه ۹۷٫۰ میباشتد
بنابراین از پایایی باالیی ی برخور ار می باشد
یافتههای پژوهش
آمار توصیفی
این بخش شامل یافته های مربوط به اطالعات جمعیت شناسی پتژوهش، آمتار توصتینی و آمتار
استنباطی و آزمون فرضیه ها می باشد
به منظور آشنایی با خصوصیات جامعه آماری، اطالعات جمعیت شناستی پتژوهش ر جتدول ۳
رج شده است
جدول۳ جمعیت شناسی پژوهش
اعضای حرفه حسابداری استا ان ا شوویان
مر زن
امشخ
ص
کل مر زن
امشخ
ص
کل مر زن کل
۵۰-۴۱ ۵۰-۴۱ ۵۰-۴۱ سن متوسط
-۵۱
۶۰
-۴۱
۵۰
-۴۱
۵۰
۲۴-۲۲
-۲۲
۲۴
-۲۲
۲۴
%۱۴ %۲۱ %۶۶ %۱۰۰ %۶ %۸ %۸۶ جنسیت سبت
۱۰۰
%
%۱۰۰ %۴۴ %۵۶
متوسط سابقه
کاری
۱۵-۶ ۲۵-۱۶

۱۵

۱۵

۱۵
_ _ ۵-۱
متوسط سابقه
تدریس
کمتر از
۵
کمتر از
۵
کمتر از
۵
-۱۶
۲۵

۱۵
-۱۶
۲۵
_ _ _
متوسط می ان
تحصیالت
فوق
لیسا

فوق
لیسا

فوق
لیسا

کتر
ا
کترا کترا
ا شوو
لیسا س
ا شوو
لیسا

ا شوو
لیسا

به منظور بررسی و تو یه و تحلیل اولیه ا ه ها، آمار توصینی پرسشنامه ر جتدول۴ ارائته شتده
است میا گین و میا ه مهارتهای حرفهای مور ا تظار که به ترتیب برای استا ان۰۴٫۴ و ۴ ،شاغلین
حرفه ۸۴٫۳و ۹٫۳ و ا شوویان۸۳٫۳ و ۹٫۳ ، میا گین و میا ه مهارتهای حرفهای عملی که به ترتیب
برای استا ان ۱۲٫۲ و ۱٫۲ ،شاغلین حرفه ۴۱٫۲ و ۴٫۲ و ا شوویان۴۶٫۲ و ۵٫۲ به ست آمده استت،
شان می هد استتا ان ا تظتار ار تد ا تش آموختگتان ر وره کارشناستی حستابداری بیشتترین
بررسی » شکاف انتظار – عمل« آموزش مهارتهای حرفهای در دانش آموختگان رشته حسابداری ….۱۷۴
مهارتهای حرفهای را تحصیل ماینتد و یت شتاغلین حرفته و ا شتوویان ر متور مهارتهتای
حرفهای ا تظارات یکسا ی ار د و از ظر ا شوویان ا ش آموختگتان رشتته حستابداری بیشتترین
مهارتهای حرفهای را به ست آمور ه ا د ولی از ظر استا ان ا شگاهها حرفته ا تش آموختگتان
رشته حسابداری کمترین مهارتهای حرفهای را به ست آمور ه ا د از طرف یگر باتوجه به اینکته
میا گین مهارتهای حرفهای مور ا تظار از ظر شاغلین حرفه، استا ان و ا شوویان بیشتر از ۳ می
باشد، می توان تیوه گرفت که از ظر همه پاسخ هندگان مهارتهای حرفهای با اهمیت می باشتد
و ازطرف یگر با باتوجه به اینکه میا گین مهارتهای حرفهای عملی از ظر شاغلین حرفه ، استا ان
و ا شوویان کمتر از ۳ می باشد، می توان تیوه گرفت که از ظتر همته پاستخ هنتدگان، ا تش
آموختگان حسابداری فاقد مهارتهای حرفهای عملی الزم می باشد
جدول۴ آمار توصینی
استا ان اعضای حرفه حسابداری ا شوویان کل
میا گ
ین
میا
ه
حداک
ثر
حداق
ل
میا گ
ین
میا
ه
حداک
ثر
حداق
ل
میا گ
ین
میا
ه
حداک
ثر
حداق
ل
میا گی
ن
میا
ه
حداک
ثر
حداق
ل
مهارت
های
حرفهای
مور
ا تظار ۴
۴٫۰
۳٫۸۴ ۳ ۵ ۴
۳٫
۳٫۷۵ ۳ ۵ ۹
۳٫
۳٫۸۳ ۲ ۵ ۸
۳٫
۲ ۵ ۹
مهارت
های
حرفهای
۲٫۴۱ ۱ ۴ ۲٫۱ ۲٫۱۲ عملی
۲٫
۲٫۶ ۱ ۵ ۴
۲٫
۲٫۴۶ ۱ ۵ ۶
۲٫
۱ ۵ ۵
آمار استنباطی
ر این بخش ما به بال آزمون فرضیه های پژوهش می باشیم که برای رسیدن به ایتن مهتم از
آزمونهای آماری مقایسه ای جهت تعیین شکافهای ا تظار و عملکر از آزمونهای مقایسه میتا گین
t زوجی)برای “شکاف ا تظار- عمل”و “شتکاف محتدو یتها”( و تحلیتل واریتا س )ANOVA ()
برای “شکاف ا تظار” و “شکاف عمل”( استنا ه گر ید
فرضیه ۱ت از یدگاه شاغلین ر حرفته بتین مهارتهتای حرفتهای متور ا تظتار و ستتیابی ا تش
آموختگان مقطع کارشناسی رشته حسابداری به این مهارتها ر عمل تناوت معنی ار وجو ار
H0: µ۱=µ۲
H1 : µ۱≠ µ۲
۱۷۵ ……..دو فصلنامه مطالعات برنامهریزی آموزشی، دوره ششم، شماره دوازدهم، پاییز و زمستان ۱۳۹۶
جدول۶ تایج آزمون زوجی رباره فرضیه اول
آزمون زوجی
.Sig ضریب همبستگی تعدا
۰۰۶٫۰ ۲۶۲٫۰ -۱۰۷ ا تظار و عمل اعضای حرفه
آزمون زوجی
تناوتهای زوجی
t
رجه
آزا ی
و ) .Sig
( امنه میا گین
ا حراف
معیار
خطای
استا دار
میا گین
اختالف و وزن با %۹۵
فاصله اطمینان
حد
حد باال پایین
اعضای
حرفه
ا تظار و
عمل
۱٫۴۲۴ ۱٫۱۴۷ ۰٫۱۱۱ ۱٫۲۰۴ ۱٫۶۴۴ ۱۲٫۸
۳۹
۱۰۶ ۰٫۰۰۰
با توجه به تیوه آزمون ر جدول باال، sig آزمون کوچکتر از ۵ رصد متی باشتد ر تیوته متی
توان گنت با ر فرضیه H0 فرضیه اول پژوهش تایید می شتو و بتین مهارتهتای حرفتهای متور
ا تظار از یدگاه شاغلین ر حرفته و ستتیابی ا تش آموختگتان بته مهارتهتای حرفتهای تنتاوت
معنی اری وجو ار بنابراین» شکاف ا تظار-عمل« وجو ار
فرضیه ۲تبین ا تظار شاغلین ر حرفه و استا ان و ا شوویان ا شگاهها رباره مهارتهای الزم ر
موفقیّت شغلی ا ش آموختگان رشته حسابداری مقطع کارشناسی رشته حسابداری تناوت معنتی ار
وجو ار
H0: µ۱=µ۲=µ۳
حداقل میا گین ظرات ی گروه با بقیه تناوت ار : H1
بررسی » شکاف انتظار – عمل« آموزش مهارتهای حرفهای در دانش آموختگان رشته حسابداری ….۱۷۶
جدول۷ تایج آزمون تحلیل واریا س )ANOVA )رباره فرضیه وم
ANOVA
ا حراف معیار میا گین تعدا
خطای
استا دار
میا گین با فاصله اطمینان %۹۵
بیشترین کمترین حد باال حد پایین
حرفه اعضای ۱۰۷ ۳٫۸۴ ۰٫۶۵۵ ۰٫۰۶۳ ۳٫۷۱ ۳٫۹۶ ۳ ۵
ان استا ۲۹ ۴ ۰٫۶۷۱ ۰٫۱۲۵ ۳٫۷۵ ۴٫۲۶ ۳ ۵
شوویان ا ۹۸ ۳٫۷۸ ۰٫۶۲۸ ۰٫۰۶۳ ۳٫۶۵ ۳٫۹۱ ۲ ۵
کل ۲۳۴ ۳٫۸۳ ۰٫۶۴۷ ۰٫۰۴۲ ۳٫۷۵ ۳٫۹۲ ۲ ۵
با توجه به تیوه آزمون ر جدول باال، sig آزمون بیشتر از ۵ رصد می باشد ر تیوه متی تتوان
گنت با پذیرش فرضیه H0 فرضیه وم پژوهش تایید می شتو و بتین ا تظتارات استتا ان ا شتگاه،
شاغلین ر حرفه و ا شوویان حسابداری از ظر آموزش مهارتهتای حرفتهای ر رشتته حستابداری
تناوت معنا ار وجو دار بنابراین» شکاف ا تظار« وجو دار
فرضیه ۳ت از یدگاه استا ان بین مهارتهای حرفهای مور ا تظار ر موفقیّت شغلی ا ش آموختگان
مقطع کارشناسی رشته حسابداری و مهارتهای حرفهای تحصیل شده توسط آ ها تنتاوت معنتی ار
وجو ار
H0: µ۱=µ۲
H1 : µ۱≠ µ۲
جدول۸ تایج آزمون زوجی رباره فرضیه سوم
آزمون زوجی
.Sig ضریب همبستگی تعدا
۱۹۲٫۰ ۲۴۹٫۰ ۲۹ ا تظارات و عمل گروه استا ان
آزمون زوجی
t
رجه
آزا ی
و .Sig
( امنه( میا گین
ا حراف
معیار
خطای
استا دار
میا گین
اختالف و وزن با فاصله
اطمینان۹۵%
حد باال حد پایین
تحلیل واریا س )ANOVA)
.Sig F میا گین مربعات رجه آزا ی موموع مربعات
گروهی بین ۱٫۱۱۱ ۲ ۰٫۵۵۶ ۱٫۳۳۲ ۰٫۲۶۶
گروهی رون ۹۶٫۳۵۴ ۲۳۱ ۰٫۴۱۷
کل جمع ۹۷٫۴۶۵ ۲۳۳
۱۷۷ ……..دو فصلنامه مطالعات برنامهریزی آموزشی، دوره ششم، شماره دوازدهم، پاییز و زمستان ۱۳۹۶
گروه
استا ان
ا تظارات و
عمل
۱٫۸۸۷ ۰٫۷۹۹ ۰٫۱۴۸ ۱٫۵۸۳ ۲٫۱۹۱ ۱۲٫۷
۱۴
۲۸ ۰٫۰۰۰
استا ان = گروه
با توجه به تیوه آزمون ر جدول باال، sig آزمون کوچکتر از ۵ رصد متی باشتد ر تیوته متی
توان گنت با ر فرضیه H0 ،فرضیه سوم پژوهش تایید می شو و بین مهارتهتای حرفتهای متور
ا تظار از یدگاه استا ان ا شگاه و ستیابی ا ش آموختگان به این مهارتها تناوت معنی اری وجو
ار و استا ان ا شگاه توا ستند مهارتهای حرفهای مور ا تظارشان را به ا ش آموختگتان رشتته
حستتتتتابداری ر مقطتتتتتع کارشناستتتتتی ا تقتتتتتال و آمتتتتتوزش هنتتتتتد بنتتتتتابراین
» شکاف محدو یتها« وجو ار
فرضیه ۴ت بین یدگاه شاغلین حرفه و ا شوویان ر ستیابی ا تش آموختگتان مقطتع کارشناستی
رشته حسابداری به مهارتهای حرفهای و یدگاه استا ان ر ا تقال و آموزش این مهارتها به آ هتا
تناوت معنی ار وجو ار
H0: µ۱=µ۲=µ۳
حداقل میا گین ظرات ی گروه با بقیه تناوت ار : H1
جدول۹ تایج آزمون تحلیل واریا س )ANOVA )رباره فرضیه چهارم
ANOVA
عملکر
ا حراف معیار میا گین تعدا
خطای
استا دار
میا گین با فاصله اطمینان %۹۵
بیشترین کمترین حد باال حد پایین
حرفه اعضای ۱۰۷ ۲٫۴۱ ۰٫۷۸۶ ۰٫۰۷۶ ۲٫۲۶ ۲٫۵۶ ۱ ۵
ان استا ۲۹ ۲٫۱۲ ۰٫۶۳۲ ۰٫۱۱۷ ۱٫۸۸ ۲٫۳۶ ۱ ۴
شوویان ا ۹۸ ۲٫۶ ۰٫۶۷۸ ۰٫۰۶۸ ۲٫۴۷ ۲٫۷۴ ۱ ۵
کل ۲۳۴ ۲٫۴۶ ۰٫۷۳۸ ۰٫۰۴۸ ۲٫۳۶ ۲٫۵۵ ۱ ۵
تحلیل واریانس )ANOVA)
ا تظارات
رجه آزا ی موموع مربعات
میا گین
مربعات F Sig.
گروهی بین ۵٫۶۸۵ ۲ ۲٫۸۴۲ ۵٫۴۱۶ ۰٫۰۰۵
گروهی رون ۱۲۱٫۲۴۳ ۲۳۱ ۰٫۵۲۵
کل جمع ۱۲۶٫۹۲۸ ۲۳۳
بررسی » شکاف انتظار – عمل« آموزش مهارتهای حرفهای در دانش آموختگان رشته حسابداری ….۱۷۸
با توجه به تیوه آزمون ر جدول باال، sig آزمون کمتر از ۵ رصد می باشد ر تیوته متی تتوان
گنت با ر فرضیه H0 ،فرضیه چهارم پژوهش تایید می شو و بین ظرات استا ان ا شگاه، شتاغلین
ر حرفه و ا شوویان حستابداری از ظتر مهارتهتای حرفتهای عملتی ا تش آموختگتان ر رشتته
حسابداری تناوت معنا ار وجو ار البته بررسی بیشتر مولنه های مربوط به این فرضتیه شتان متی
هد »شکاف عمل« مهارتهای حرفهای مربوط به مهارتهای بین فر ی و ارتباطی، توا تایی ا وتام
همکاری و کار گروهی ر هنگام تالش جهت اهداف سازما ی، توا تایی برقتراری ارتبتاط بته صتورت
واضح و مختصر هنگام ارائه، بحث و گ ارش ر شرایط رسمی و غیر رسمی، بصورت کتبی و شتناهی،
توا ایی ابراز آگاهی از تناوت های فرهنگی و زبا ی ر تمام ارتباطات، توا ایی اعمال گوش ا ن فعتال
و مهارتهای مصاحبه موثر، توا ایی اعمال مهارتهای مذاکره بترای رستیدن بته راه حتل و توافتق،
توا ایی ابراز عقاید و نوذ به یگران برای ایوا پشتیبا ی و عمل به تعهتدات، مهارتهتای شخصتی،
توا ایی اعمال تر ید حرفهای از طریق پرستش و ارزیتابی ا تقتا ی همته اطالعتات، توا تایی ایوتا
استا دار های شخصی باال برای ارائه و ظارت بر عملکر شخصی، از طریق بتازخور از یگتران و از
طریق تنکر، توا ایی مدیریت زمان و منابع برای تحقق تعهدات حرفهای، توا ایی اعمال ذهن باز برای
فرصت های جدید، مهارتهای سازما ی، توا ایی ا وام وظای ر زمان مشخص مطابق با آیین امته
سازمان، توا ایی بررسی کار خو و یگران برای تعیین اینکه آیا آن مطابق بتا استتا دار های کینیتت
سازمان است، توا ایی کاربر اب ار و فنّاوری مناسب برای اف ایش کارایی و اثربخشی و بهبتو تصتمیم
گیری می باشد
تیوه آزمونهای مقایسه های چندگا ه رباره فرضیه چهارم ر جدول ۱۰ شان می هد که sig
ظرات گروه استا ان و ا شوویان ر متور مهارتهتای حرفتهای عملتی ا تش آموختگتان رشتته
حسابداری ر وره کارشناسی کمتر از ۵ رصد می باشد، بنابراین می تتوان تیوته گرفتت ر متور
آموزش مهارتهای حرفهای ا ش اموختگان حسابداری ر وره کارشناستی بتین ظترات استتا ان
ا شگاه و ا شوویان ر خصوص مهارتهای عملی ا ش آموختگان رشته حسابداری تناوت معنتی
ار وجو ار
۱۷۹ ……..دو فصلنامه مطالعات برنامهریزی آموزشی، دوره ششم، شماره دوازدهم، پاییز و زمستان ۱۳۹۶
جدول۱۰ تایج آزمونهای مقایسه های چندگا ه رباره فرضیه چهارم
مقایسه چندگا ه
(J(گروه (I(گروه
تناوت میا گین
(I-J)
.Sig خطای استا دار
۹۵% فاصله اطمینان
حد باال حد پایین
۱ آزمون توکی
حرفه اعضای ان استا ۰٫۲۹۷ ۰٫۱۵۲ ۰٫۱۲۴ -۰٫۰۶ ۰٫۶۶
شوویان ا- ۰٫۱۹ ۰٫۱۰۱ ۰٫۱۴۷ -۰٫۴۳ ۰٫۰۵
ان استا حرفه اعضای- ۰٫۲۹۷ ۰٫۱۵۲ ۰٫۱۲۴ -۰٫۶۶ ۰٫۰۶
شوویان ا- ۰٫۴۸۸ ۰٫۱۵۳ ۰٫۰۰۵ -۰٫۸۵ -۰٫۱۳
شوویان ا حرفه اعضای ۰٫۱۹ ۰٫۱۰۱ ۰٫۱۴۷ -۰٫۰۵ ۰٫۴۳
ان استا ۰٫۴۸۸ ۰٫۱۵۳ ۰٫۰۰۵ ۰٫۱۳ ۰٫۸۵
۲ آزمون شنه
حرفه اعضای ان استا ۰٫۲۹۷ ۰٫۱۵۲ ۰٫۱۴۸ -۰٫۰۸ ۰٫۶۷
شوویان ا- ۰٫۱۹ ۰٫۱۰۱ ۰٫۱۷۴ -۰٫۴۴ ۰٫۰۶
ان استا حرفه اعضای- ۰٫۲۹۷ ۰٫۱۵۲ ۰٫۱۴۸ -۰٫۶۷ ۰٫۰۸
شوویان ا- ۰٫۴۸۸ ۰٫۱۵۳ ۰٫۰۰۷ -۰٫۸۷ -۰٫۱۱
شوویان ا حرفه اعضای ۰٫۱۹ ۰٫۱۰۱ ۰٫۱۷۴ -۰٫۰۶ ۰٫۴۴
ان استا ۰٫۴۸۸ ۰٫۱۵۳ ۰٫۰۰۷ ۱۱ ۰٫۸۷
آزمون حداقل
اختالف معنا ار
حرفه اعضای ان استا ۰٫۲۹۷ ۰٫۱۵۲ ۰٫۰۵۱ ۰ ۰٫۶
شوویان ا- ۰٫۱۹ ۰٫۱۰۱ ۰٫۰۶۲ -۰٫۳۹ ۰٫۰۱
ان استا حرفه اعضای- ۰٫۲۹۷ ۰٫۱۵۲ ۰٫۰۵۱ -۶ ۰
شوویان ا- ۰٫۴۸۸ ۰٫۱۵۳ ۰٫۰۰۲ -۰٫۷۹ -۰٫۱۹
شوویان ا حرفه اعضای ۰٫۱۹ ۰٫۱۰۱ ۰٫۰۶۲ -۰٫۰۱ ۰٫۳۹
ان استا ۰٫۴۸۸ ۰٫۱۵۳ ۰٫۰۰۲ ۰٫۱۹ ۰٫۷۹
* .*تناوت میا گین ر سطح ۵ رصد معنا ار هست
بحث و نتیجه گیری :
سرمایه گذاری ر آموزش میتوا د به عنوان ا عکا سرمایه گذاری مولد تحتت کتترین تئتوری
سرمایه ا سا ی یده شو و سرمایه گذاری ر سرمایه ا سا ی )به وسیله آموزش ( ر افرا ، سازمان ها
و رشد اقتصا ی تاثیر قابل توجهی ار تئوری سرمایه ا سا ی شایستگی هایی که افترا بتا آمتوزش
تحصیل می کنند را عامل اصلی موفقیت افرا و توسعه کشور هتا بیتان متی مایتد ظریته بر امته
آموزشی عبارتست از تو یه و تحلیل ی رشته ا شگاهی به منظور توستعه بر امته هتای آموزشتی

۱ Tukey
۲
schaffe
بررسی » شکاف انتظار – عمل« آموزش مهارتهای حرفهای در دانش آموختگان رشته حسابداری ….۱۸۰
طراحی شده برای تامین خواسته های آتی می باشد یکی از ایدئولویی های ظریه بر امته آموزشتی
ایدئولویی اثربخشی اجتماعی می باشد ، براسا این ایدئولویی مراک آموزشی بایتد صتالحیتها و
ا شهای الزم را به ا ش آموختگتان آمتوزش هنتد تتا ایتن افترا ر جامعته اثتربخش و موفتق
باشند(پروی ،۲۰۱۴:۱۵۶ )به ظر می رسد آمتوزش حستابداری ر وره کارشناستی ر حتال حاضتر،
آموزش مهارتهای حرفهای و صالحیتهای الزم به ا شوویان به منظور ستیابی به شغل بهتر ر
آینده می باشد)سرفصتل بر امته آموزشتی وره کارشناستی رشتته حستابداری( و هتدف ایتدئولویی
اثربخشی اجتماعی ظریه بر امه آموزشی، طراحی ی بر امه آموزشتی بترای بته حتداکثر رستا دن،
توا مندی ها و تامین ا تظارات شاغلین ر حرفه حسابداری می باشد)پروی ،۲۰۱۴:۱۷۳ )متدل جتامع
شکاف ا تظار- عمل برای بررسی هدف پژوهش ر آموزش رشته حسابداری مناسب می باشتد ایتن
بررسی شان ا که بهینه سازی آموزش حسابداری برای ارتقاء اثربخشی و کارایی ا ش آموختگان
رشته حسابداری ر کشورهای مختل یا مور توجه بو ه است ر این پژوهش کته ر بتیش از ه
ا شگاه تراز اول از ظر امکا ات و رتبه علمتی کته موتری مقطتع کتتری حستابداری ر ایتران و
شاغلین حرفه به ا وام رسید؛ آشتکار گر یتد کته شتکاف معنتا اری بتین ا تظتارات و عمتل ا تش
آموختگان رشته حسابداری وجو ار
از طترف یگتتر براستتا تتتایج پژوهشهتای حکتتیم و بیتت ری،۲۰۱۵؛ پرویتت ،۲۰۱۴؛ آبتتا یرا و
واتتتی،۲۰۱۴؛ بیتتویی و پتتورتر۲۰۱۰؛ تتوروش،۱۳۸۲؛ اعتمتتا ی وفختتاری،۱۳۸۳؛ صتتتالحی و
همکاران،۱۳۹۳؛ موتهدزا ه و همکاران، ۱۳۸۹و وروش و همکتاران،۱۳۹۰ ،آمتوزش حستابداری ر
ا شگاهها از ظر تامین ا تظارات حرفه و بازار کار مطلوب و مناسب یست یکی از راه های رفع این
مشکل، بهینه سازی آموزش حسابداری ر ا شگاههاست و این امر بتر اهمیّتت شناستایی و توستعه
مهارتهای حرفهای الزم ر آموزش حسابداری ر ا شگاهها ر ایران به صورت روشمند می اف اید
ر این راستا مدل جامع »شکاف ا تظار – عمل« می توا د ر ستیابی به الگویی برای کم به رفع
این چالش مؤثّر باشد از این رو برای ارتقا جایگاه آموزشی ا شگاهها و ارتباط بهتر ا شگاه و بازارکار
توجّه به مدل جامع فاصله ا تظار بازارکار و عملکر ا تش آموختگتان و زمینته هتای پیتدایش ایتن
شکاف و فاصله راهگشا بتو ه و بتا آستیب شناستی رستت شتکاف بتین ا تظارهتای کارفرمایتان و
توا مندیهای ا ش آموختگان ر عمل بستری برای بروزرسا ی و بازکاوی آ ها آمتا ه متی ستاز ر
هایت با توجّه به این موضوع می توان گامی ر هماهنگی بهینه میان ا تظارهای حرفته و صتنعت و
عملکر ا ش آموختگان بر اشت.
۱۸۱ ……..دو فصلنامه مطالعات برنامهریزی آموزشی، دوره ششم، شماره دوازدهم، پاییز و زمستان ۱۳۹۶
بررسی یافته های مربوط به فرضیه اول پژوهش به وجو شکاف بین همته مهارتهتای حرفتهای
مور ا تظار شاغلین ر حرفه و ستیابی ا ش آموختگان وره کارشناسی رشته حسابداری اشاره می
کند و حاکی از این است که ا ش آموختگان وره کارشناستی رشتته حستابداری فاقتد مهارتهتای
حرفهای مور ا تظار حرفه حسابداری و بازار کار متی باشتد تتایج ایتن فرضتیه همستو بتا یتدگاه
محققا ی ظیر حکیم و بی ری)۲۰۱۵ )ر لبنان، پروی )۲۰۱۴ )ر پاکستان، آبتا یرا و واتتی)۲۰۱۴ )ر
سریال کا و بیویی و پورتر)۲۰۱۰ )ر استرالیا میباشد و بیان می کند کته مشتابه کشتورهای لبنتان،
پاکستان و استرالیا ا ش آموختگان حسابداری ر ایران یت فاقتد مهارتهتای حرفتهای الزم بترای
تامین ا تظارات حرفه حسابداری ر وره کارشناسی می باشند این امر شان هنتده ایتن استت کته
مراک ا شگاهی ر رشته حسابداری ایران ی مشابه کشورهای فوق الذکر ر تامین ا تظتارات بتازار
کار اموفق عمل کر ه ا د و توا سته ا د ا ش آموختگان حسابداری توا منتد تربیتت ماینتد لتذا بتا
توجه به اینکه ا شگاه ها مسئول اصلی تربیت متخصص جهت تامین ا تظارات بازار کار متی باشتد،
باید ر ا شگاهها جهت تربیت حسابداران حرفهای که بتوا ند ا تظارات حرفته حستابداری را بترآور ه
ماید، تالش بیشتری صورت گیر
بررسی یافته های مربوط به فرضیه وم پژوهش بیا گر تشابه ا تظارات شاغلین ر حرفه، استا ان و
ا شوویان ر مهارتهای حرفهای می باشد و ا شگاهیان ا تظارات اعضای حرفه و بتازار کتار را متی
ا ند البته ر مور توا ایی ا وام همکاری و کار گروهی ر هنگتام تتالش جهتت اهتداف ستازما ی،
توا ایی ا وام وظای ر زمان مشخص مطابق با آیین امه ستازمان، توا تایی کتاربر ابت ار و فنّتاوری
مناسب برای اف ایش کارایی و اثربخشی و بهبو تصمیم گیری »شکاف ا تظار« وجو ار تایج ایتن
فرضیه همسو با یدگاه محققا ی ظیر پرتاما)۲۰۱۴ )ر ا دو ی، آبتا یرا و واتتی)۲۰۱۴ )ر ستریال کا
میباشد اما با تایج تحقیق ا وام شده توسط پروی )۲۰۱۴ )ر پاکستتان و بیتویی و پتورتر)۲۰۱۰ )ر
استرالیا و موتهدزا ه و همکاران)۱۳۸۹ )ر ایران مغایر است و بیان می کند ا تظارات ر حتال حاضتر
ا تظارات بین ا شگاهیان و شاغلین حرفه حسابداری ی شده است بتا توجته بته اینکته ر حتال
حاضر ر ایران بترخالف تتایج پتژوهش موتهتدا ه و همکتاران)۱۳۸۹ )کته شتان ا کته یتدگاه
ا شگاهیان و حرفه حسابداری ر مور مهارتهای مور ا تظار متناوت می باشد، مهارتهتای متور
ا تظار ا شگاهیان و حرفه همسو می باشد ، که این امر شان هنده ی شدن یدگاه ا شگاهیان
و حرفه حسابداری ر مور مهارتهای حرفهای مور ا تظار می باشد همچنین شتان متی هتد کته
بررسی » شکاف انتظار – عمل« آموزش مهارتهای حرفهای در دانش آموختگان رشته حسابداری ….۱۸۲
ا تظارات ا شگاه و بازار کار ر ایتران، ا تدو ی و ستریال کا بترخالف پاکستتان و استترالیا ر متور
مهارتهای حرفهای مشابه می باشد
بررسی یافته های مربوط به فرضیه سوم پژوهش به وجو شکاف بین همته مهارتهتای حرفتهای
مور ا تظار استا ان و آموزش و ا تقال ایتن مهارتهتا بته ا تش آموختگتان وره کارشناستی رشتته
حسابداری اشاره می کند و می توان تیوه گرفت استتا ان متی توا نتد مهارتهتای حرفتهای متور
ا تظارشان را به ا ش آموختگان رشته حسابداری آموزش هند تایج این فرضتیه همستو بتا یتدگاه
محققا ی ظیر آبا یرا و واتی)۲۰۱۴ )ر سریال کا و بیویی و پورتر)۲۰۱۰ )ر استترالیا میباشتد تتایج
این فرضیه شان می هد که استا ان می توا ند مهارتهای حرفهای مور ا تظارشان را با توجته بته
موا عی که ر سیستم آموزشی رشته حسابداری ر ا شگاههای ایران وجو ار ، به ا شوویان ا تقال
بدهند بنابراین باید با رفع موا ع سیستم آموزشی رشته حسابداری، امکان ا تقال مهارتهای حرفتهای
مور ا تظار استا ان به ا شوویان فراهم شو
بررسی یافته های مربوط به فرضیه چهارم پژوهش به وجو شکاف بین مهارتهای حرفهای عملی
ا ش آموختگان حسابداری از ظر شاغلین ر حرفه، استا ان و ا شوویان اشتاره متی کنتد و شتان
هنده این است که ا ش آموختگان رشته حسابداری ر عمل توا ایی کتار بر مهارتهتای حرفتهای
اموزش یده را دار د تایج این فرضیه همسو با یتدگاه محققتا ی ظیتر پرویت )۲۰۱۴ )ر پاکستتان،
آبا یرا و واتی)۲۰۱۴ )ر سریال کا و بیویی و پورتر)۲۰۱۰ )ر استرالیا میباشد با توجه به اینکه میت ان
توا ایی عملی ا ش آموختگان حسابداری از ظر ا شگاهیان و حرفه حسابداری متنتاوت متی باشتد،
باید یدگاه های ا شگاهیان و حرفه حسابداری را ر مور میت ان توا تایی ا تش آموختگتان رشتته
حسابداری به هم ی کر چرا که با ی کر ن یدگاه این گروه ها می تتوان شترایط تربیتت
حسابداران حرفهای و متخصص را فراهم کر و موجب عملکر بهتر ا ش آموختگان رشته حسابداری
ر بازار کارشد
بنابراین تایج این پژوهش بیا گر آن است که ر آموزش مهارتهای حرفهای ر وره کارشناستی
رشته حسابداری، ا تظارات حرفه حسابداری برآور ه شده است و ا ش اموختگان رشتته حستابداری
فاقد مهارتهای حرفهای الزم ر عمل می باشند این تاتوا ی ا تش آموختگتان وره کارشناستی
رشته حسابداری اشی از عدم توا ایی استا ان ر آموزش مهارتهای حرفهای متور ا تظارشتان بته
ا شوویان و عدم توا ایی ا ش آموختگان رشته حسابداری ر بکارگیری مهارتهای کسب شده ر
عمل می باشد
۱۸۳ ……..دو فصلنامه مطالعات برنامهریزی آموزشی، دوره ششم، شماره دوازدهم، پاییز و زمستان ۱۳۹۶
محدو یت های این پژوهش شامل محدو یت ذاتتی پرسشتنامه، عتدم همکتاری برختی از پاستخ
هندگان ر تکمیل پرسشنامه، عتدم همکتاری بعضتی از ا شتگاهها ر تکمیتل پرسشتنامه توستط
ا شوویان رشته حسابداری، عدم آشنایی برخی از پاسخ هنتدگان بتا مهارتهتای الزم بتر استا
استا دار بین المللی آموزشی حسابداری می باشد
با توجه به یافته های حاصتل از پتژوهش پیشتنها متی شتو ، ر تتدوین بر امته آموزشتی رشتته
حسابداری ر وره کارشناسی از ظرات اعضای حرفتهای استتنا ه بیشتتری صتورت گیتر و ارتبتاط
مستمر بین ا شگاه و حرفه حسابداری برقرار شو و ی جهت حل عدم توا ایی آمتوزش مهارتهتای
مور ا تظار استا ان به ا ش آموختگان حسابداری، ر سیستم آموزشی ا شتگاههای کشتور سترمایه
گذاری الزم صورت گیر و ر رو وره کارشناسی آموزش مهارتهای حرفتهاینی گنوا تده شتو
همچنین با ایوا وره های کارآموزی می توان مهارتهای عملی ا ش آموختگان حسابداری را ارتقا
ا و یدگاه ا شگاهیان و حرفه حسابداری را ر خصتوص توا تایی عملتی ا تش آموختگتان رشتته
حسابداری ی مو
بررسی » شکاف انتظار – عمل« آموزش مهارتهای حرفهای در دانش آموختگان رشته حسابداری ….۱۸۴
منابع
اعتما ی، حسین و فخاری، حسین )۱۳۸۳ )تبین یازها و اولویت های تحقیقاتی حستابداری، ارائته
الگویی جهت همستویی تحقیقتات، آمتوزش و عمتل مولته بررستی هتای حستابداری و
۳-۲۷ :)۳۵(۱۱ ،حسابرسی
امیری مقدم، معصومه )۱۳۹۳ )ارتقتای آمتوزش حستابداری حرفتهای،گ ارش ستال ۲۰۱۳ هیئتت
استا دار های بین المللی آموزش حسابداری موله حسابر ، ۷۴ :۶۲-۵۸
باغومیان، رافی و رحیمی بتاغی، علتی )۱۳۹۱ )موا تع پیشترفت آمتوزش حستابداری ر ایتران
فصلنامه مطالعات توربی حسابداری مالی،۱۰(۳۵ :)۶۹-۹۱
ا گر، شهرام؛ فخاری، حسین و ملکیان، اسنندیار )۱۳۹۵ )ر آمدی بر ارائه متدل جتامع» شتکاف
ا تظار – عمل« ر شناسایی و توسعه مؤلّنه های آموزش حسابداری ر ایران چهتار همین
همایش ملی حسابداری ایران ارومیه: ا شگاه ارومیه
ا گر، شهرام؛ وروش، ایرج و رستمیان، فرو )۱۳۹۱ )بررسی اثربخشی بر امه آموزش حستابداری
ر مقطع کارشناسی ارشد) از ظر ا شوویان ا شگاههای موری مقطع کتتری( همتین
همایش ملی حسابداری ایران تهران: ا شگاه ال هرا) (
ل واله، جی جی )۱۳۸۵ )پیشرفت همسان سازی اموزش حسابداری ر گذار ) ترجمته حمیدرضتا
علمشاهی( موله حسابر ، ۳۴ :۵۳-۵۲
هنوی، حسن هقان؛ معین الدین، محمو و صتبا، تدا )۱۳۹۱ )تعیتین اجت ای ا تش و مهتارت
آموزش حسابداری ر محیط های تواری جدید با رویکر مدل سازی معتا الت ستاختاری
موله پژوهش های توربی حسابداری، ۱(۴ :)۱۰۵-۱۱۹
رحما ی، حلیمه و بشیری منش، از ین )۱۳۹۴ )ل وم باز گری ر سیتم آموزشی رشته حستابداری
سی همین همایش ملّی حسابداری ایران تهران: ا شگاه تهران
رهنمای رو پشتی، فریدون؛ وکیلی فر ، حمیدرضا و رئتیس زا ه، ستید محمدرضتا )۱۳۹۰ )تعیتین
اولویت ها و یازهای آموزش محتوای رو حستابداری از یتدگاه ا شتوویان، استاتید و
وشاغلین ر حرفه و ارائه الگوی مؤثّر تحقیقات حسابداری، ۱(۴ :)۷۸-۹۷
۱۸۵ ……..دو فصلنامه مطالعات برنامهریزی آموزشی، دوره ششم، شماره دوازدهم، پاییز و زمستان ۱۳۹۶
ستایش، محمد حسین و منصتوری، شتعله )۱۳۹۱ )بررستی راهکارهتای ایوتا همستویی میتان
محتوای آموزش حسابداری با ضرورت های محیط کسب و کار فصلنامه مطالعات توربتی
۳۷-۱۹ :)۳۳(۱۰ ،مالی حسابداری
صالحی عمران، ابراهیم )۱۳۸۳ )یدگاه های ظری توسعه آمتوزش عتالی ا شتور رفتتار، ۱۱(۵ 🙂
۵۵-۶۸
صالحی، مهدی ، صیرزا ه، فرزا ه و رستمی، وهاب )۱۳۹۳ )چتالش هتای آمتوزش حستابداری ر
ایران از ید شاغلین حرفه و مراجع ا شگاهی موله ا ش حسابرسی، ۱۳(۵۴ :)۶۷-۸۶
موتهدزا ه، ویدا، علوی طبری، سید حسین و مرا ی پر، فاطمه )۱۳۸۹ )ا ش و مهارتهای متور
یاز برای ا ش آموختگان مقطع کارشناسی حسابداری یدگاه استا ان، شاغالن ر حرفه و
ا شوویان حسابداری)بررسی مور ی: استان آذربایوان غربتی( مولته ا تش حستابداری،
۸۷-۷۳ :)۱(۱
مشایخی، بیتا و وروش، ایرج )۱۳۸۴ )یازها و اولویت های آموزشی حستابداری متدیریت: فاصتله
ا راکی بین ا شگاهیان و شاغلین ر حرفه حسابداری مولته بررستی هتای حستابداری و
۱۶۱-۱۳۳ :)۴۱(۱۲ ،حسابرسی
وروش، ایرج )۱۳۸۲ )بررسی فرایند تغییر بر امه رسی و پیشنها ی بر امه رسی وسازی شتده
برای وره کارشناسی رشته حسابداری موله بررسی های حسابداری و حسابرسی، ۱۰(۳۲ 🙂
۴۲-۲۱
Abayadeera, N., Watty, K. (2014). The expectation-performance gap in
generic skills in accounting graduates. Asian Review of Accounting, 2 )
۱( : ۵۶–۷۲٫
Ameen, E. C., Guffey, D. M. and Jackson, C. M. (2000). Silence is not golden:
further evidence of oral communication apprehension in accounting
majors. Advances in Accounting Education, 3: 85–۱۰۵٫
American Accounting Association (AAA), Committee on the Future Structure
and Content and Scope of Accounting Education (The Bedford
Committee). (1986). Future accounting education: Preparing for the
expanding profession. Issues in Accounting Education, 1: 168–۱۹۵
Armitage, J. L. (1991). Academics’ and practitioners’ views on the content
and importance of the advanced financial accounting course. Journal of
Accounting Education, 9(2): 327–۳۴۰٫
بررسی » شکاف انتظار – عمل« آموزش مهارتهای حرفهای در دانش آموختگان رشته حسابداری ….۱۸۶
Bui, B & Porter, B. (2010). The Expectation-Performance Gap in Accounting
Education: An Exploratory Study. Accounting Education, 19)1(: 23-50.
Edgard. B. (2011). How Relevant Do Accountants Consider Knowledge, skills
and Instructional Methods Acquired During College and Required by
the profession? A Cross–Country Analysis. American Accounting
Association Annual Meeting.
Francis, G. and Minchington, C. (1999). Quantitative skills: is there an
expectation gap between the education and practice of management
accountants Accounting Education: an international journal, 8(4): 301–
۳۱۹٫
French, G. R, Richard E. Coppage. (2003). A strategic Model for Accounting
Education. Journal of Applied Business Research, 10 (2): 107-114.
Gene, L., Smith. (2006). Determining differences in the preferred
undergraduate accounting curriculum among students, practitioners and
educators. Ph.D. thesis, North Central University, Arizona.
IAESB (2014). International Education Standars 3: Initial Professional
Development – professional skills (Revisard) New York.
Lin, J., Xiong, X. and Liu, M. (2005). Knowledge base and skill development
in Accounting education: Evidence from china. Journal of Accounting
education, 4: 149-169.
Marriott, P. & Marriot, N. (2003) Are we turning them on? A longitudinal
study of undergraduate accounting student’s attitudes towards
accounting as a profession Accounting Education: an international
journal, 12(2): 113–۱۳۳٫
McPail, K. (1999). The threat of ethical accountants: an application of
Foucalt’s concept of ethics to accounting education and some thoughts
on ethically educating for the other. Critical Perspectives on
Accounting, 1(10): 83-66.
Millard, P. (2003) Promoting the profession, Chartered Accountant Journal of
New Zealand, 82(1): 13. Murdoch, B. and Guy, P. W. (2002) Active
learning in small and large classes, Accounting Education: an
international journal, 11(3): 271–۲۸۲٫
Nearon, B. (2002). A professional argues for higher education standards. The
CPA Journal, 73(1): 17-22.
۱۸۷ ……..دو فصلنامه مطالعات برنامهریزی آموزشی، دوره ششم، شماره دوازدهم، پاییز و زمستان ۱۳۹۶
Novin, Pearson & Sedge (1990), Improving the curriculum for aspiring
management accountants: The practitioner’s point of views Journal of
Accounting Education, 8:20-32.
Parvaiz, G., S. (2014) Skills Expectation-Performance Gap: A Study of
Pakistan Accounting Education (Ph.D. thesis). London: Brunel
University.
Pinar, W.F. (2004). What is curriculum theory. london: Routledge.
Porter, B. A. and Carr, S. A. (1999) From strategic plan to practical realities:
developing and implementing a zero-based accounting curriculum
Issues in Accounting Education, 14(4): 565–۵۸۸٫
Pretama, Arie (2015) Bridging the Gap Between Academicians and
Practitioners on AccoUnting Competencies: An Analysis of Internationa
l Education Standards (IES) Implementation On Indonesia’s Accounting
Education procedia-social and Behavioral Sciences, 3:19-26.
Renner, C. & Tanner, M. (2001). Educating future accountants: Alternatives
for meeting the ISO- hour requirement. Journal of Education for
business, 76(3): 132-137.
Schiro, M.S. (2012). Curriculum theory: Conflicting visions and enduring
concerns. California: Sage.
Siegel, G. and J. E. Sorensen. (1994). What corporate America wants in entry
level accountants?. Management Accounting, 3: 45-56.
Simons, K., Higgins, M. and Lowe, D. (1995). A profile of communication
apprehension in accounting majors: implication for teaching and
curriculum revision. Journal of Accounting Education, 13(2): 159–۱۷۶٫
Stice, J. D. and Stocks, K. D. (2000). Effective teaching techniques:
perceptions of accounting faculty. Advances in Accounting Education,
۲: ۱۷۹–۱۹۱٫
Swain, M. R. and Stout, D. E. (2000). Survey evidence of teacher development
based on AECC recommendations. Journal of Accounting Education,
۱۸(۲): ۹۹–۱۱۳٫
Willcoxson, L., Wynder, M. and Laing, G.K. (2010). A whole-of-program
approach to the development of generic and professional skills in a
university accounting program. Accounting Education, 19(1): 65-91.
Wolk, C., Schmidt, T. and Sweeney, J. (1997). Accounting educators’
problem-solving style and their pedagogical perceptions and
preferences. Journal of Accounting Education, 15(4): 469–۴۸۴٫
بررسی » شکاف انتظار – عمل« آموزش مهارتهای حرفهای در دانش آموختگان رشته حسابداری ….۱۸۸
Wooten, T. C. (1998). Factors influencing student learning in introductory
accounting classes: a comparison of traditional and non-traditional
students: Issues in Accounting Education, 13(2): 357–۳۷۳٫

(Visited 1 times, 1 visits today)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code