شریف فایل توانسته است با کیفیت وقیمت هایی بی نظیر در بخش تایپ – ترجمه – ویراستاری کتاب و پایان نامه – تحلیل آماری – به عنوان مرکز توجه دانشجویان قرارگیرد

فصلنامه علمي ـ پژوهشي روانشناسي دانشگاه تبريز
سال چهارم شماره ١٤ تابستان ١٣٨٨
بررسي رابطهی بين جهتگيري مذهبي و سازگاري زناشويي
دکتر سیدداوود حسینینسب – استاد گروه علوم تربيتي دانشگاه تبريز
دکتر تورج هاشمی نصرتآباد – استاديار گروه روانشناسي دانشگاه تبريز
سکینه فتوحی بناب – کارشناس ارشد روانشناسي تربيتي (نويسنده رابط)
چکیده
در راستاي بررسي رابطه بين جهتگيري مذهبي و سازگاري زناشويي تعداد ۱۲۰
زوج (۲۴۰ نفر) از ميان زوجين ناسازگار مراجعهکننده به دادگاه خانواده يا مراکز و
کلينيکهاي مشاوره شهر تبريز انتخاب شدند و مقياسهاي جهتگيري مذهبي آلپورت
و سازگاري زناشويي دو عضوي اسپانير را پاسخ دادند. دادههاي بدست آمده با استفاده
از روش تحليل رگرسيون گام به گام مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. تحليل نتايج
نشان داد که جهتگيري مذهبي دروني، پيشبينيکنندهی معنيداري براي متغير
سازگاري زناشويي ميباشد. با توجه به نتايج به دست آمده، امکان بهرهبرداري عملي از
يافتههاي اين پژوهش در عرصههاي مداخلات خانوادگي وجود دارد.
واژگان کلیدي: جهتگيري مذهبي، سازگاري زناشويي.
PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

| بررسي رابطه بين جهتگيري مذهبي و…
| دکتر سيدداوود حسينينسب و ديگران
 
در ازدواج، سازگاري زناشويي
۱
و رضايت از آن امر مهمي به شمار ميآيد. سازگاري
زناشويي وضعيتي است كه در آن زن و شوهر در بيشتر مواقع احساس ناشي از
و ماكرجك ۲ خوشبختي و رضايت از همديگر دارند (سينها
۳
، ۱۹۹۰ ،(توافق زيادي با
يكديگر داشته، از نوع و سطح روابطشان راضياند، از نوع و كيفيت گذران اوقات فراغت
۴ رضايت دارند و در زمينهی وقت و مسايل مالي مديريت خوبي اعمال ميكنند (گريف
و همکاران، ۲۰۰۱ .( پژوهشهاي مختلف نيز بيانگر آن است که سازگاري زناشويي بر
بسياري از ابعاد زندگي فردي و اجتماعي انسان ها تأثير مي گذارد، سنگ زيربناي
عملكرد خوب خانواده است و نقش والديني را تسهيل ميكند (مكي
۵
و آبرين
۶
،(۱۹۹۸ ،
عمر زن و شوهر را طولاني کرده (ناكونزي
۷
و راجرز
، ۱۹۹۵ (باعث افزايش سلامتي ۸
(دمو
۹
، ۱۹۹۶ ،(توسعهی اقتصادي (داگلاس
، ۱۹۹۵ (و رضايت بيشتر از زندگي ۱۰
(ناك
۱۱
، ۱۹۹۵ (ميشود.
عوامل (اجتماعي، اقتصادي، شخصي، شناختي، مذهبي و …) فراواني وجود دارند که
در رضايت و سازگاري زناشويي زوجها دخيل بوده و آن را تهديد ميکنند و در اين
ميان تدين و تقيدات مذهبي يکي از ارکان زندگي سعادتمندانه است و رضايت و
سازگاري زناشويي را افزايش ميدهد. تحقيقات (اليسن، ۱۹۹۴؛ آدلر و کامل، ۱۹۹۵؛ به
نقل از مختاري و همکاران، ۱۳۸۰ (نشان داده است که مذهب به معناي وسيع کلمه
ميتواند آثار بحرانهاي شديد زندگي را تعديل کند و اعتقادات معنوي يک موضوع
جالب براي مبارزه با مشکلات ميباشد.
براساس نظريهی آلپورت
(۱۹۶۷ (منظور از جهتگيري مذهبي ۱۲
۱۳
، گرايش به انجام

۲- Sinha
۴- Greef
۶- OBrien
۸- Rodgers
۱۰- Douglass
۱۲- Allport
۱- Marital Adjusment
۳- Mukerjec
۵- Mackey
۷- Nakonezny
۹- Demo
۱۱- Nock
۱۳- Religious orientation
PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

 

شریف فایل توانسته است با کیفیت وقیمت هایی بی نظیر در بخش تایپ – ترجمه – ویراستاری کتاب و پایان نامه – تحلیل آماری – به عنوان مرکز توجه دانشجویان قرارگیرد

اعمال و تفکرات مذهبي است. نوع جهتگيري مذهبي در افراد دروني و بيروني ميباشد.
مذهب دروني، مذهبي فراگير و داراي اصول سازمان يافته و دروني شده است، در
حالي كه مذهب بيروني امري خارجي و ابزاري است كه براي ارضاي نيازهاي فردي از
قبيل مقام و امنيت مورد استفاده قرار ميگيرد. منظور آلپورت از جهتگيري مذهبي
دروني عبارت از يك تعهد انگيزشي فراگير كه غايت و هدف است نه وسيلهاي براي
دستيابي به اهداف فردي. به عبارت ديگر جهتگيري مذهبي را ميتوان معادل دينورزي
۱ يا دينداري گرفت (آذربايجاني، ۱۳۸۲ .(تحقيقات (كرنباخ
و شيفيلد
؛ كوئينگ ۲
۳
و
۴ كوال
و ماتون
۵
و پالر
۶
و پندلتون
۷
؛ هانس برگر
۸
، به نقل از جمالي، ۱۳۸۱ (نشان داده
است كه مذهب داراي يك ارتباط مثبت با احساس رضايت و سازگاري زناشويي است و
افراد با جهتگيري مذهبي دروني به دين و دينداري به يک عامل اصلي براي احساس
معنا در زندگي رسيدهاند. در تحقيقي كه بر روي زوجهايي كه به طور متوسط ۹ سال از
ازدواج آنان ميگذشت انجام شد، ملاحظه گرديد، زوجهايي كه به مراسم مذهبي در
روزهاي تعطيل مقيد هستند داراي رضايت زناشويي بيشتري ميباشند (فيس
۹
و
، ۲۰۰۱ .(در تحقيق ديگري، نشان داده شد كه مذهب تأثير مثبتي در روابط ۱۰ تامكو
زناشويي داشته ولي با اين حال اين تأثير در سال اول زندگي اندك بوده، ميزان اين
، ۲۰۰۱ .(تحقيق مارش ۱۱ تأثير در سالهاي بعدي بيشتر شده است (سوليوان
۱۲
و
۱۳ دالاس
(۲۰۰۱ (نيز نشان داد كه اعتقادات و باورهاي مذهبي اثر بالقوهاي بر روي
كنترل خشم در وقايع استرسزاي زندگي و تعارضات و ناسازگاريهاي خانوادگي دارد و
ارتباط با خدا فاصلهاي را كه بين زوجين وجود دارد پر ميكند و در نتيجه ارتباطي بين
روابـط زناشويـي و ارتـباط با خــدا وجـود دارد. در زوجهاي مذهبي، قـلمرو مـعنويات

۲- Sheffield
۴- Kvale
۶- Paler
۸- Hansberger
۱۰- Tomcho
۱۲- Marsh
۱- Cranbaugh
۳- Koening
۵- Maton
۷- Pendeltone
۹- Fies
۱۱- Sullivan
۱۳- Dallos
PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

| بررسي رابطه بين جهتگيري مذهبي و…
| دکتر سيدداوود حسينينسب و ديگران
 
نظامهاي بيولوژيكي و روانشناختي و ساير قلمروهاي بين فردي را تحت تأثير قرار مي-
دهد. در يك پژوهش كيفي كه با استفاده از مصاحبه با ساختار بر روي همسران
مذهبي به منظور اثر دعا و نيايش بر روي روابط زناشويي در هنگام خشونت انجام شد،
نشان داده شد كه نيايش و دعا در حين خشونت تأثير مشخص و قابل توجهي بر روابط
همسران دارد و حل مشكل را تسريع ميكند (باتلر
و همکاران، ۱۹۹۹ .(تحقيق دانش ۱
(۱۳۸۲ (نيز نشان داد که جهتگيري مذهبي با سازگاري زناشويي رابطهی مثبت دارد
و در اين رابطه جهتگيري مذهبي دروني بيشتر از جهتگيري مذهبي بيروني با
سازگاري زناشويي رابطه دارد. با توجه به اهميت مذهب در زندگي زناشويي هدف اصلي
پژوهش حاضر پاسخ دادن به اين سوال است که آيا بين جهتگيري مذهبي و سازگاري
زناشويي رابطه وجود دارد؟ و آيا جهتگيري مذهبي دروني بيش از جهتگيري مذهبي
بيروني با سازگاري زناشويي رابطه دارد؟
روش
جامعه و نمونهي آماري
جامعهی آماري اين پژوهش را زوجين ناسازگار مراجعهکننده بـه دادگاه خانواده يا
مراكز و كلينيكهاي مشاوره شهر تبريز تشکيل ميداد که با استفاده از روش نمونهبرداري
در دسترس ۱۲۰ زوج (۲۴۰ نفر) به عنوان نمونه انتخاب و مورد آزمون قرار گرفتند.
ابزارهاي اندازهگیري
ابزار و مقياسهاي به کار رفته در اين پژوهش عبارتند از:
مقیاس جهتگیري مذهبی آلپورت: آلپورت وراس در سال ۱۹۵۰ اين مقياس را براي
سنجش جهتگيريهاي دروني و بيروني مذهب تهيه كردند. در مطالعات اوليهاي كه بر

۱- Buttler
PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

فصلنامه علمي ـ پژوهشي روانشناسي دانشگاه تبريز {
سال چهارم شماره ۱۴ ,تابستان ۱۳۸۸}
 
اين مبنا صورت گرفت، مشاهده گرديد كه همبستگي جهتگيري بروني با دروني ۲۱
/۰ است (آلپورت وراس، ۱۹۶۷ .(اين آزمون در سال ۱۳۷۸ ترجمه و هنجاريابي شده
است. همساني دروني آن با استفاده از ضريب آلفاي كرانباخ، ۷۱/۰ و پايايي بازآزمايي
آن ۷۴/۰ بدست آمده است (مختاري، ۱۳۷۹ .(در اين مقياس ۲۱ سوالي عبارات ۱ تا
۱۲ براي سنجش جهتگيري بروني مذهب و عبارات۱۳ تا ۲۱ جهتگيري دروني
مذهب را ميسنجد و براساس طيف ليکرت نمرهگذاري ميشود.
۱ مقیاس سازگاري زناشویی دو عضوي اسپانیر (S.A.D(
: اين مقياس توسط اسپانير
۲
(۱۹۸۶ (به منظور سنجش سازگاري بين زن و شوهر به کار مي رود. قصد اين مقياس
سنجش ميزان سازگاري در ميان ساختارهاي دو نفره مي باشد. اين مقياس يک ابزار
۳۲ سوالي براي ارزيابي کيفيت رابطه زناشويي مي باشد که براي چند هدف ساخته
شده است. مي توان با بدست آوردن کل نمرات، از اين ابزار براي اندازه گيري سازگاري
کلي در رابطه زوجين استفاده کرد. تحليل عامل نشان مي دهد که اين مقياس چهار
بعد را مي سنجد که بدين قرارند: رضايت دو نفري، همبستگي دو نفري، توافق دو نفري
و ابراز محبت (ثنايي، ۱۳۷۹ .(اسپانير (۱۹۸۶ (پايايي اين ابزار را در کل نمرات ۹۶/۰
برآورد کرده است. پايايي کل مقياس با آلفاي کرانباخ ۹۶/۰ از همساني دروني قابل
توجهي برخوردار است. همساني دروني خرده مقياسها بين خوب تا عالي است: رضايت
دو نفري=۹۴/۰ ،همبستگي دو نفري=۸۱/۰ ،توافق دو نفري=۹۰/۰ و ابراز محبت=۷۳/۰
(ثنايي، ۱۳۷۹ .(اين مقياس در سال ۱۳۷۴ توسط آموزگار و حسيننژاد ترجمه و اجرا و
در ايران هنجاريابي شده است. ضريب همبستگي بين نمرات زنان و شوهران طي دوبار
اجرا در کل نمرات ۸۶/۰ مقياس فرعي اول ۶۸/۰ و مقياس فرعي دوم ۷۵/۰ مقياس
فرعي سوم ۷۱/۰ و مقياس فرعي چهارم ۶۱/۰ بدست آمده است (حسين نژاد، ۱۳۷۴ .(

۱- Dyadic Adjustment Scale (D.A.S) 2- Spanier
PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

| بررسي رابطه بين جهتگيري مذهبي و…
| دکتر سيدداوود حسينينسب و ديگران
 
یافتهها
ويژگيهاي اماري (توصيفي) متغيرهاي مورد بررسي و روابط بين متغيرها (ماتريس
همبستگي) در جداول ۱ و ۲ به شرح زير ارائه شدهاند:
جدول شمارهي (۱ (شاخصهاي توصیفی متغیرهاي مورد مطالعه
شاخص
متغیر
میانگین انحراف استاندارد N
۲۴۰ ۲۵/۵۰ ۱۰۴/۲۸ زناشويي سازگاري
۲۴۰ ۵/۸۰ ۳۴/۲۵ دروني گيريمذهبي جهت
۲۴۰ ۶/۱۴ ۳۰/۵۱ بيروني گيريمذهبي جهت

جدول شمارهي (۲ (ماتریس همبستگی متغیرهاي مورد مطالعه
شاخص
متغیر
جهتگیري مذهبی
درونی
جهتگیري مذهبی
بیرونی
N
سازگاري زناشويي
r=۰/۳۶
P<۰/۰۰۱
r=۰/۱۸
P<۰/۰۱
۲۴۰
جهتگيري مذهبي
دروني

r=۰/۳۷
P<۰/۰۰۱
۲۴۰
همانگونه که در جدول شماره ۲ مشاهده ميشود همبستگي بين سازگاري زناشويي
و جهتگيري مذهبي دروني برابر با ۳۶/۰=r در سطح ۰۱/۰<P معنيدار است. علاوه بر
اين ضريب همبستگي بين سازگاري زناشويي و جهتگيري مذهبي بيروني برابر با
۱۸/۰=r در سطح ۰۵/۰<P نيز معنيدار است. با توجه به معنيداري روابط بين
سازگاري زناشويي و جهتگيريهاي مذهبي دروني و بيروني، ضروري است معين شود
كه از بين اين دو متغير (جهتگيري مذهبي دروني و بيروني) كداميك سهم بيشتري
PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

فصلنامه علمي ـ پژوهشي روانشناسي دانشگاه تبريز {
سال چهارم شماره ۱۴ ,تابستان ۱۳۸۸}
 
در پيشبيني تغييرات سازگاري زناشويي دارد. لذا جهت مشخص کردن سهم هر کدام
از متغيرهاي پيشبيني در تبيين متغير وابسته از تحليل رگرسيون گام به گام استفاده
شد.
جدول شمارهي (۳ (تحلیل رگرسیون گام به گام سازگاري زناشویی بر متغیرهاي
جهتگیري مذهبی درونی و بیرونی
شاخص
متغیر
ضریب
همبستگی
R
ضریب
پیش
R بینی ۲

خطاي
استاندارد
F
درجه
آزادي بین
گروهی
درجه آزادي
درون
گروهی
سطح
معنیداري
جهتگيري
مذهبي دروني
۰/۰۰۱ ۲۳۷ ۲ ۱۸/۲ ۲۳/۸۴ ۰/۱۳۳ ۰/۳۶۵
همانگونه كه مندرجات جدول ۳ نشان ميدهد در نخستين تحليل براي تبيين
واريانس متغير وابسته (سازگاري زناشويي)، تنها متغير جهتگيري مذهبي دروني وارد
معادلهی رگرسيون شـده است. لذا با احتياط مـيتوان نتيجهگيري کـرد که متغير
جهتگيري مذهبي دروني توانسته است تغييرات سازگاري زناشويي را به طور معنيدار
پيشبيني كند و متغير جهتگيري مذهبي دروني قادر است ۱۳درصد از تغييرات
سازگاري زناشويي را بطور معنيدار پيشبيني كند و در اين ميان جهتگيري مذهبي
بيروني نتوانسته است در پيشبيني سازگاري زناشويي سهم معنيدار داشته باشد. براي
تحليل بيشتر و دقيقتر سهم متغيرهاي پيشبين (جهتگيري مذهبي دروني ـ بيروني)
از روش تحليل واريانس بهره گرفتيم كه نتايج اين تحليل در جدول ۴ و ۵ درج شده
است.

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

| بررسي رابطه بين جهتگيري مذهبي و…
| دکتر سيدداوود حسينينسب و ديگران
 
جدول شمارهي (۴ (تحـلیل واریانس رگرسیون سازگاري زناشویی بر متـغیر
جهتگیري مذهبی درونی
شاخص
منابع تغییر
مجموع
مجذورات
درجهي
آزادي
میانگین
مجذورات
F
P سطح
معنیداري
رگرسيون سازگاري زناشويي بطرف
جهتگيري مذهبي دروني
۰/۰۰۱ ۱۸/۲ ۱۰۳۵۴/۱ ۲ ۲۰۷۰۸/۲
۵۶۸/۷۷ ۲۳۷ ۱۳۴۷۹۸/۹ مانده باقي
۲۳۹ ۱۵۵۵۰۷/۱۶ كل
نتايج اين تحليل نشان ميدهد كه رگرسيون نمرات سازگاري زناشويي بطرف
ميانگين جهتگيري مذهبي دروني در سطح ۰۵/۰<P معنيدار است، زيرا كه F
محاسبه شده (۲/۱۸ (در سطح ۰۵/۰<P معنيدار است. معنيداري مقدار F نشان
ميدهد كه در بين متغيرهاي پيشبين (جهت گيري مذهبي دروني و بيروني) تنها
جهتگيري مذهبي دروني، قادر است تغييرات سازگاري زناشويي را به طور معنيدار
پيشبيني كند. علاوه بر اين، بررسي ضرايب بتا (B (نيز در تكميل تحليلهاي مذكور
روشنگر خواهد بود.
جدول شمارهي (۵ (تحلیل ضرایب بتاي متغیرهاي پیش بین
شاخص
متغیر
ضریب
بتا
t
سطح
معنیداري
همبستگی
غیرتفکیکی
همبستگی
نیمهتفکیکی
همبستگی
تفکیکی
جهتگيري مذهبي
دروني
۰/۳۱ ۰/۳۲ ۰/۳۶ ۰/۰۰۱ ۵/۱۹ ۰/۳۳
جهتگيري مذهبي
بيروني
۰/۰۵ ۰/۰۶ ۰/۱۸ ۰/۳۵ ۰/۹۲ ۰/۰۶

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

فصلنامه علمي ـ پژوهشي روانشناسي دانشگاه تبريز {
سال چهارم شماره ۱۴ ,تابستان ۱۳۸۸}
 
مندرجات جدول ۵ نشان ميدهد كه جهتگيري مذهبي دروني با ضريب بتاي ۳۳/۰
قادر است تغييرات سازگاري زناشويي را به طور معنيدار پيشبيني كند زيرا مقدار t
محاسبه شده (۱۹/۵ (در سطح ۰۵/۰<P معنيدار است. در صورتيكه جهتگيري
مذهبي بيروني با ضريب بتاي ۰۶/۰ قادر نيست تغييرات سازگاري زناشويي را به طور
معنيدار پيشبيني كند، چرا كه t محاسبه شده (۹۲/۰ (در سطح ۰۵/۰<P معنيدار
نيست.
بحث و نتیجهگیري
يافتههاي اين پژوهش نشان داد که بين جهتگيري مذهبي و سازگاري زناشويي
رابطهی مثبت وجود دارد و با احتياط ميتوان گفت که متغير جهتگيري مذهبي
دروني قادر است تغييرات سازگاري زناشويي را به طور معنيدار پيشبيني كند چرا كه
رگرسيون سازگاري زناشويي تنها به طرف ميانگين جهتگيري مذهبي دروني معنيدار
بوده و جهتگيري مذهبي دروني به تنهايي ۱۳ درصد از تغييرات سازگاري زناشويي را
به طور معنيدار پيشبيني ميكند و در اين ميان جهتگيري مذهبي بيروني، سهم
معنيدار ندارد. بنا به عقيده آلپورت (۱۹۶۷ (افرادي كه داراي جهتگيري مذهبي
دروني هستند به تعاليم مذهبشان صادقانه اعتقاد دارند و اعمال مذهبي آنها از عقيده و
علم باطني آنها نشأت ميگيرد. برعكس افرادي كه جهت گيري مذهبي بيروني دارند،
براي كسب منافع شخصي رفتار مذهبي نشان ميدهند. به عبارت ديگر در جهتگيري
مذهبي بيروني، مذهب در خدمت نيازها و عقدهها و وجوه ناسالم فرد است ولي مذهب
دروني با فرد زندگي ميكند و اين طور نيست كه او از اين مذهب (دروني) استفاده
كند. بنابراين زوجين با جهتگيري مذهبي دروني در هنگام اختلاف و ناسازگاري، با
گذشتي زيبا، دلنشين و بجا همسر و افراد خانواده را مشمول عفو خود ميسازند (فصلت
/ ۳۴ ،(سكوتي حكيمانه اختيار ميكنند (مريم/ ۱۰ (يا با تفكر و تعمق راهحل بهتري را
انتخاب كرده و در صورت ناسازگاري از كردار خود متاسف و محزون ميشوند. بنابراين
PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

|

 

شریف فایل توانسته است با کیفیت وقیمت هایی بی نظیر در بخش تایپ – ترجمه – ویراستاری کتاب و پایان نامه – تحلیل آماری – به عنوان مرکز توجه دانشجویان قرارگیرد

 
به راحتي هر كدام گناه خود را بر گردن گرفته و در جهت سازگاري قدم برميدارند.
ناگفته پيداست چون در جهتگيري مذهبي دروني فرد جزء خدا چيزي را نميبيند
بنابراين با افزايش مذهب دروني، سازگاري زناشويي نيز افزايش مييابد و رفتار و كردار
و گفتار فرد با همسرش از روي تفكر و ايمان دروني و در نتيجه براي رضايت از خداوند
است (دانش، ۱۳۸۲ .(يافتههاي احمدي (۱۳۸۵ (نيز بيانگر آن است كه تقيدات مذهبي
(دروني) در درجهی اول به بهبود روابط و تقويت و تحكيم آن در بين زن و شوهر كمك
ميكند، وظايف والديني را تسريع ميكند، به والدين كمك ميكند تا در زمينهی
روشهاي تربيت فرزند با هم توافق داشته باشند، ضمن اين كه روابط مناسبي با
فرزندان خود برقرار نمايند و همچنين موجب ميشود كه زن و شوهر ديدگاه فلسفي و
اهداف مشتركي را در زندگي دنبال كنند. در مرتبهی بعد تقيدات مذهبي (دروني) به
افراد كمك ميكند تا اوقات فراغت آنها در پيش خانواده و به همراه خانواده باشد و
برنامهريزي مناسب در اين زمينه داشته باشند. در درجهی سوم تقيدات مذهبي
(دروني) به افراد كمك ميكند تا تفاوت در سليقههاي يكديگر را بپذيرند و با آن سازگار
شوند، روابط مناسبي با اقوام و دوستان داشته باشند و صلهی رحم را در برنامه زندگي
خود جاي دهند. در درجه چهارم بتوانند تعارضات بين خود و همسر را به خوبي حل
كنند، براي درآمد و هزينههاي خود برنامهريزي كنند و بالاخره در درجهی پنجم روابط
جنسي متقابلاً رضايتبخشي داشته باشند. اين يافته با نتايج پژوهشهاي كرنباخ و
شيفيلد، كوئينگ و كوال و ماتون و پالر و پندلتون و هانس برگر (نقل از جمالي،
۱۳۸۱ ،(فيس و تامكو (۲۰۰۱ ،(سوليوان (۲۰۰۱ ،(مارش و دالاس (۲۰۰۱ ،(باتلر
(۱۹۹۹ ،(احمدي، آشتياني، نوابي نژاد (۱۳۸۴ ،(احمدي (۱۳۸۵ ،(دانش (۱۳۸۲ (مبني
بر اينکه جهتگيري مذهبي دروني با سازگاري زناشويي رابطه دارد، همسو ميباشد.
پژوهش حاضر مانند اکثر پژوهشهايي که در علوم رفتاري صورت ميگيرد با
محدوديتهايي همراه بود که شناخت آنها، جهت انجام پژوهشهاي بعدي و تلاش براي
کاهش يا رفع اين محدوديتها، منطقي به نظر ميرسد. در ضمن نتايج اين پژوهش،
PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

فصلنامه علمي ـ پژوهشي روانشناسي دانشگاه تبريز {
سال چهارم شماره ۱۴ ,تابستان ۱۳۸۸}
 
مواردي را روشن ساخت که توجه به آنها ميتواند راهگشاي پژوهشهاي جديد و سازنده
آتي باشد. از جمله مهمترين محدوديتهايي که محققين با آن روبهرو بودند، جلب
همکاري و مشارکت زوجها در پاسخدهي به پرسشنامههاي پژوهش خصوصاً سوالات
آزمون سازگاري زناشويي بود که در آن به برخي از جنبههاي زندگي خصوصي زوجها
اشاره ميشد. همين موضوع باعث شد که روش نمونهبرداري در دسترس براي پژوهش
به کار رود. از طرف ديگر در پژوهش حاضر ميتوان به جاي خالي ساير متغيرهاي
تأثيرگذار (اجتماعي، اقتصادي، شخصي، شناختي و …) در سازگاري زناشويي اشاره کرد.
به دليل نقش عوامل متنوع در سازگاري زناشويي، ضروري است که در پژوهشهاي آتي
نقش اين عوامل نيـز مطمح نـظر قرار گـيرد. علاوه بر اين چنين به نظر مـيآيد که
جهتگيري مذهبي سهم ويژه در سازگاري زناشويي داشته و نميتوان وقوع اين پديده
را تنها به جهتگيري مذهبي نسبت داد. با توجه به اين مطلب مي توان پيشنهاد داد
که ميزان اعتقادات ديني افراد فقط ميتواند به عنوان يکي از ملاکهاي پيشبيني براي
موفقيت در زندگي زناشويي مورد استفاده قرار گيرد. معيار تدين ميتواند به عنوان يکي
از معيارهاي انتخاب همسر ترويج داده شود. تقويت جهتگيري مذهبي از نوع دروني
تنها ميتواند به عنوان روشي براي پيشگيري از ناسازگاري زناشويي مورد استفاده قرار
گيرد.

تاريخ دريافت نسخهي اوليه مقاله : ۳۰/۷/۸۷
تاريخ دريافت نسخهي نهايي مقاله: ۴/۹/۸۷
تاريخ پذيرش مقاله: ۲۰/۳/۸۸
PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

| بررسي رابطه بين جهتگيري مذهبي و…
| دکتر سيدداوود حسينينسب و ديگران
 
منابع References
قرآن كريم.
آذربايجاني، مسعود (۱۳۸۲ .(تهيه و ساخت آزمون جهتگيري مذهبي با تكيه بر
اسلام، قم: پژوهشكده حوزه و دانشگاه.
احمدي، خدابخش؛ فتحيآشتياني، علي؛ نوابينژاد، شكوه (۱۳۸۴ .(بررسي عوامل
زمينهاي ـ فردي و ارتباطي ـ دوجانبهاي موثر بر سازگاري زناشويي،
فصلنامه خانواده پژوهي، شماره ۳ .
احمدي، خدابخش (۱۳۸۵ .(بررسي رابطهي بين تقيدات مذهبي و سازگاري
زناشويي، فصلنامهي خانواده پژوهي، شماره ۵ .
ثنايي ذاکر، ب. (۱۳۷۹ .(مثلثهاي پاتولوژيک در مشاورهي خانواده، مجموعه
مقالات همايش سراسري مشاوره، سازمان بهزيستي معاونت امور فرهنگي و
پيشگيري.
جمالي، فريبا (۱۳۸۱ .(بررسي رابطه بين نگرشهاي مذهبي، احساس معنابخش
بودن زندگي و سلامت روان. پاياننامه كارشناسي ارشد، دانشگاه تهران.
حسين نژاد، م. (۱۳۷۴ .(بررسي ميزان ناسازگاري والدين کودکان عقبمانده
ذهني، پاياننامه کارشناسي ارشد، دانشگاه علامه طباطبايي.
دانش، ع. (۱۳۸۲ .(تأثير روش زوج درمانگري اسلامي، مجلهي پژوهشكدهي حوزه و
دانشگاه و معاونت پژوهشي دانشگاه شهيد بهشتي.
PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

فصلنامه علمي ـ پژوهشي روانشناسي دانشگاه تبريز {
سال چهارم شماره ۱۴ ,تابستان ۱۳۸۸}
 
مختاري، عباس (۱۳۷۹ .(بررسي رابطه جهت گيري مذهبي و مولفههاي
خودپنداشت با ميزان تنيدگي در دانشجويان دانشگاه تهران و دانشگاه
تربيت مدرس. پاياننامه فوق ليسانس، دانشگاه تربيت مدرس.
مختاري، عباس؛ الهياري، عباسعلي؛ رسولزادهطباطبايي، کاظمي (۱۳۸۰ .(رابطهی
جهتگيري مذهبي با ميزان تنيدگي. مجلهي روانشناسي، ص ۶۷ ،۵۶ .
Allport, G.W., & Ross J.M. (1967). Personal Religious Orientation
Prejudic, Journal of Personality and Social Psychology, Vol. 5. 432-
۴۴۳٫
Buttler, M. H., & Wampler, K. S. (1999). A Meta – Analytical Update of
Research on the Couple Communication Program. American Journal
of Family Therapy, Jul, Sep., Vol. 27 (3): 233 – 237.
Demo, D.H., & Alan, C.A. (1996). Single Hood Marriage and
Remarriage: The Effects of Family Structure and Family
Relationships on Mothers “Well-Being”, Journal of Family Issues,
۱۷: ۳۸۶-۴۰۷٫
Douglass JV, Frazier M. Douglass, Robin. (1995). The Marital Problems
Questionnaire (MPQ) a Short Screening Instrument for Marital
Therapy. Journal of Family Relations, Jul 95, Vol. 44, Issue 3, p 238.
Fiese, B.H.; Tomcho, T.J. (2001). Finding Meaning in Religious Practices,
The Relation between Religious Holiday Rituals and Marital
Satisfaction, J Fam Psychol, Dec, 15 (4), 597 – ۶۰۹٫
Greef, P.; Abraham & Malherebe, L. Hildegarde, (2001). Intimacy and
Marital Satisfaction in Spouses, Journal of Sex & Marital Therapy,
۲۷, ۲۴۷-۲۵۷٫
Mackey, Richard A; O’ Brien, Bernard A. (1998). Marital Conflict
Management: Gender and Ethnic Differences, Journal of Social
Work, Vol. 43, issues 2, P. 128.
PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

| بررسي رابطه بين جهتگيري مذهبي و…
| دکتر سيدداوود حسينينسب و ديگران
 
Marsh, R., & Dallos, R. (2001). Roman Catholic Couples: Wrath and
Religion. Fam Process, Fall, 40 (3), 343-60.
Nakonezny, P. Sull. R., & Rodgers (1995). The Effect of No fault
Divorce Law on the Divorce Rate across the 50 States and its
Relation to Income Education Religiousity, Journal of Marital and
Family, 57, 488.
Nock, Steven L. (1995). A Comparison of Marriage and Cohability
Relationship, Journal of Family Issues 16: January 95.
Sinha, S.P., & Mukerjec, N. (1990). Marital Adjustment and Space
Orientation, The Journal of Social Psychology, 130 (5), 633-639.
Spanier, G. (1986). Dyadic Adjustment Scale, Journal of Marriage,
۲۹(۵), ۳۵- ۴۲٫
Sullivan, K.T. (2001). Understanding the Relationship between
Religiosity and Marriage: An Investigation of the Immediate and
Longitudinal Effects of Religiosity on Newlywed Couples, J Fam
Psychol, 15 (4), 610-626.

گزینه مورد نظر خود را در زیر انتخاب نمایید:

 

صفحه آرایی و ویراستاری   تحلیل آماری
ترجمه مشاوره مقاله و پایان نامه سفارش منابع علمی

 

کلمات کلیدی:

انجام امور تایپی | ویراستاری | صفحه‌آرایی و صفحه بندی حرفه‌ای |  ثبت سفارش صفحه آرایی ویراستاری کتاب | سایت ویراستاری | سایت ویراستاری فوری | سایت ویراستاری تخصصی | ثبت سفارش ویراستاری پایان نامه | ویرایش کتاب و مقاله | ویراستاری فوری | ویراستاری کتاب | ویراستاری مقاله | ویراستاری متن |  ویراستاری و صفحه آرایی انواع نوشته |  ویراستاری ورد |  ویراستاری ارزان | تحلیل آماری | تحلیل آماری تخصصی | سایت تحلیل آماری | تبدیل پایان نامه به کتاب | ترجمه انگلیسی به فارسی | ترجمه فارسی به انگیسی| ترجمه فوری | مرکز تخصصی ترجمه انگلیسی | ترجمه و تایپ متون عمومی و تخصصی | ترجمه تخصصی | ترجمه فوری مقاله و کتاب | ترجمه کتاب | ثبت سفارش ترجمه | ترجمه مقاله | سایت ترجمه | سایت ترجمه تخصصی | سایت ترجمه فوری | ثبت سفارش ترجمه تخصصی | انجام ترجمه عربی به فارسی | ترجمه تمامی متون و مقالات تخصصی، فنی ، مقالات |- ISIترجمه فارسی به عربی | ترجمه  – isiثبت سفارش ترجمه متن | تایپ فارسی | سایت تایپ فوری | تایپ صوتی | تایپ | تایپ تخصصی | تایپ سریع | تایپ سریع با قیمت مناسب | تایپ و ویراستاری فوری با قیمت عالی | تایپ فارسی | ترکی | انگلیسی | عربی  | ثبت سفارش تایپ تخصصی | تایپ فرمول | تایپ جدول | تایپ متن | تایپ ورد |تایپ فوری | تایپ ارزان | پایان نامه  مقاله خرید | جزوه کنکور | کنکور کارشناسی ارشد | کنکور دکتری | دانشگاه  | دانشجو | سایت خدمات علمی و دانشجویی  | پاورپوینت | تهیه پاورپوینت  | پرزی | دفاع ارشد و دکتری | پروژه دانشجویی | پروژه کارشناسی | پروژه تحقیقاتی | پروژه | پروژه کلاسی | تحقیق کلاسی | تحقیق فوری

دیدگاهتان را بنویسید